پایگاه علمی، فقهی و اطلاع رسانی

×
×

پیشینه تشیع در افغانستان

5
(1)
۲۰ آذر ۱۴۰۰
2642

در مورد زمان ورود تشیع و گسترش آن در افغانستان اختلاف نظر وجود دارد که در اینجا به دو نظریه اصلی در این مورد اشاره می‌ کنیم:

الف. ورود تشیع در عهد صفوی

عده‌ ای بر این اعتقادند که در عصر حکومت صفویان به ویژه دوران پادشاهی شاه عباس، مذهب شیعه وارد افغانستان شده است. این نظریه ابتدا توسط ومبری در سال ۱۸۹۵ ارائه شد. وی در مورد شیعه شدن هزاره‌ ها چنین می‌ گوید: «شاه عباس آنها [هزاره‌ ها] را مجبور کرد مذهب شیعه را بپذیرند.»۱

مدتی بعد شرمن نیز نظریه مشابهی ارائه کرد: «مذهب شیعه تنها می‌ تواند از طریق غرب، از ایران تنها ملت مهم شیعه در جهان اسلام، وارد هزاره‌ جات شده باشد. هزاره‌ ها مانند فارس‌ ها، شیعه اثناعشری هستند… تا ظهور صفویه، شیعه، مذهب دولتی نشده و ایرانیان کاملا به آن نگرویده بودند… بدین ترتیب، می‌ توان نتیجه‌ گیری کرد که مذهب شیعه چندی بعد از ظهور صفویه، یعنی حوالی قرن شانزدهم و یا بعد از آن به میان هزاره‌ ها راه یافته است».۲

حضور شیعه در افغانستان

دلایلی در دست هستند که بر اساس آنها می ‌توان گفت: شیعه قبل از رسمی شدن در ایران، به صورت چشم ‌گیری در افغانستان وجود داشته، هرچند ظهور صفویه در ایران بدون شک در گسترش آن نقش داشته است:

۱-ابن بابویه قمی، ملقب به شیخ صدوق که یکی از علمای بزرگ شیعه است، به ‌خاطر فشار حکومت در سخت ‌گیری بر شیعیان، زندگی در قم برایش مشکل شد و به‌ طرف یکی از روستاهای بلخ، که ساکنان آن همه شیعه بودند، مهاجرت کرد و شیعیان با گرمی از او استقبال نمودند و از ایشان تقاضای نوشتن کتاب فقهی کردند. ایشان نیز کتاب مهم و معروف خود، من لا یحضره الفقیه، را در این روستا تالیف نمود.۳

۲-یکی از معتبرترین متون تاریخی زمان شاه عباس، کتاب تاریخ امرای عباسی، نوشته اسکندر بیگ ترکمن، می‌ باشد که نشان می ‌دهد شیعه پیش از صفویه، در افغانستان وجود داشته است.

«هزاره‌ ها قبل از زمان شاه عباس شیعه بودند. دو یا سه هزار سرباز هزاره، تحت فرمان دین محمد خان ازبک، در مقابل لشکر شاه عباس جنگیدند.۴

ب. همزمانی ورود اسلام و تشیع به افغانستان

مطابق این نظریه، پیدایش تشیع در هزاره‌ جات مربوط به دوران حکومت حضرت امیرالمومنین علی علیه السلام می‌باشد. در عصر خلافت ایشان بود که مردم «غور» (هزاره‌ جات) اسلام را پذیرفتند۵و حضرت علی علیه السلام پرچمی برای رئیس غور فرستاد و او را به امارت آن کوهستان ابقا نمود. بدین صورت، محبت خاندان پیامبر در قلب مردم غور، راسخ گردید.

مولفِ مختصر المنقول، در این‌ باره می‌گوید: «اعتقاد صاحب طبقات ناصری و فریدالدین مبارک شاه مرو رودی، که تاریخ سلاطین غور را به رشته نظم درآورده، آن است که اهل غور در زمان خلافت امیرالمومنین، علی بن ابی‌ طالب علیه السلام مسلمان شدند و سبب آن بود که حاکم غور در آن زمان شخصی بود از اولاد ضحّاک و او منشوری به خطِ یدِ اسدالله الغالب، علی بن ابی‌ طالب علیه الصلاة والسلام، به نام خود در باب حکومت غور حاصل کرده بود و اولاد او بدان مفاخرت کردندی و آن منشور تا زمان بهرام شاه ابن مسعود غزنوی در دست بود».۶

از اظهارات زمجی اسفزاری نیز چنین برمی ‌آید که غوریان به اینکه به‌ دست حضرت علی علیه السلام مشرّف به دین اسلام شده بودند، افتخار می ‌کردند و از سیاست‌ های ظالمانه بنی ‌امیه پیروی نمی‌ کردند. وی می ‌نویسد: «بدین مفاخرت دارند که در زمان بنی امیه در جمیع ممالک اسلام، بر سرهای منبر، بر اهل خاندان رسالت لعن کردند، الاّ غور که ولات بنی ‌امیه بدان ولایت راه نیافتند».۷

منابع

۱-سید عسکر موسوی، هزاره‌ های افغانستان، ترجمه اسدالله شفاهی، تهران، نقش سیمرغ، ۱۳۷۹، ص ۱۱۰.

۲-همان، ص ۱۱۰.

۳-حسین علی یزدانی، تاریخ تشیع در افغانستان، مشهد، بهرام، ۱۳۷۰، ص ۲۵۳.

۴-همان، ص ۱۱۱.

۵-اصغر فروغی ابری، تاریخ غوریان، تهران، سمت، ۱۳۸۱، ص ۱۲.

۶-افضل ارزگانی، مختصر المنقول در تاریخ هزاره و مغول، قم، فرانشر، ص ۱۱۹ ۱۲۰.

۷-همان، ص ۱۳.

برگرفته از: مجله شیعه شناسی، شماره ۵، رضا حسینی.

این مطلب چقدر مفید بود؟

برای امتیاز دادن روی یک ستاره کلیک کنید!

میانگین امتیاز 5 / 5. تعداد آرا: 1

تاکنون رأی ثبت نشده است! اولین کسی باشید که این پست را ارزیابی می کنید

اخبار مرتبط

متن

نمر باقر النمر
نمر باقر النمر

نَمِر باقر النمر معروف به شیخ نمر (۱۳۳۸ – ۱۳۹۴ش) در استان قطیف در شرق عربستان به‌دنیا آمد. وی تحصیلات دینی خود را در ایران و سوریه تکمیل کرد و پس از بازگشت به عربستان به فعالیت‌های دینی، اجتماعی و سیاسی پرداخت، از جمله برپایی مراسم مذهبی مانند نماز جمعه، برگزاری تجمعات سالروز تخریب بقیع، نقد سیستم […]

۱۱ خرداد ۱۴۰۱
11423
بیشتر بدانید
تبعیض در دین، شغل و ازدواج
تبعیض در دین، شغل و ازدواج

عربستان سعودی در زمینه مذهبی، تبعیض‌های بسیار شدیدی را به کار می برد و در واقع، تبعیض‌های مذهبی بیشتر به‌طرف شیعیان روانه است. به‌طوری که جامعه عربستان سعودی، شیعیان را از جایگاه هم سطح و هم‌تراز با سایر مسلمانان محروم کرده است. شیعیان قطیف مراسم سوگواری روز عاشورا را برگزار می کنند و وعّاظ شیعی […]

۸ خرداد ۱۴۰۱
10656
بیشتر بدانید
نفت زیر پای شیعیان سعودی
نفت زیر پای شیعیان سعودی

شیعیان استان شرقی عربستان سعودی همیشه در وضعیت اقتصادی پایین‌تری نسبت به دیگر گروه‌های جامعه عربستان بوده‌اند، مثلا ولتاژ برق مناطق شیعه نشین ۱۱۰ ولت و ولتاژ برق مناطق سنی نشین ۲۲۰ ولت می باشد و این تنها یک نمونه از سیاست‌های تبعیض گرایانه سعودی علیه شیعیان است. بسیاری بر این باورند که استان شرقی […]

۳۱ اردیبهشت ۱۴۰۱
10443
بیشتر بدانید

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

سه × پنج =