پایگاه علمی، فقهی و اطلاع رسانی

×
×

اعتماد در خانواده(۲)

0
(0)
۱ اردیبهشت ۱۴۰۰
1747
خلاصه مطلب قبل

اعتماد یکی از ارکان حفظ زندگی مشترک است. اعتماد دو جور از بین می‌رود. گاهی اوقات من اعتماد را از بین می‌برم و مقصر آن هستم. اصلی ترین عاملی که باعث می‌شود از طرف من اعتماد به خود من از دست برود، دروغ است. گاهی اوقات اعتماد از بین رفته است ولی مقصر آن من نیستم چون دیگرانی که با من زندگی می‌کنند، به من سوءظن دارند و سوءظن باعث از بین رفتن اعتماد می‌شود.

هر راست نشاید گفت

هشدار جدی به کسانی که در خانه آنها هم دروغ هست و هم سوءظن. دروغ در خانواده‌های ما یکی از عوامل اصلی بی اعتمادی و بی اعتمادی یکی از عوامل اصلی تزلزل بنیان خانواده است. البته مقصود از صداقت این نیست که هر چیزی را که هست، بگوییم. اصلاً نشانه صداقت این است که بعضی چیزها را اصلاً نگوییم. حالا یک مثال آن را بزنم. اینکه مثلاً مادرشوهر درباره عروس یک چیزی گفته است و بگویم چون من آدم صادقی هستم، می‌خواهم آن را بگویم.

نه خیر این نمّامی است و این سخن چینی است. نمّام مثل ساحر است. سحری که باعث می‌شود که زندگی ها را به هم بزند. نه خیر نباید بگویی. بحث این نیست که هر چه را دیدیم و شنیدیم بیاییم در خانه بگوییم و اسم آن را هم صداقت بگذاریم. ما می‌گوییم که در جایی که باید راست بگوییم، دروغ نگوییم. از آنجاهایی که باید راست گفته شود و می ترسیم. این ترس را شاید خیلی از ما حس کرده باشیم. به این کلام امیرالمؤمنین علی علیه السلام اعتماد کنید «الصِّدْقُ يُنْجِيكَ وَ إِنْ خِفْتَه؛ صدق و راستی تو را نجات می‌دهد حتی اگر از آن بترسی. الْكَذِبُ يُرْدِيكَ وَ إن أمِنتَهُ و دروغ، تو را نابود مى‌كند ، گر چه از آن خطرى براى خود حس نكنی.۱»

آن ترس، ترس کاذب است و به آن اعتماد و اعتنا نکن. این احساس امنیت هم احساس امنیت کاذب است به آن اعتنا نکن. اگر انسان بخواهد برای هر مسئله‌ای یک دورغ بگوید، نتیجه آن دروغ‌های متراکم می‌شود. آدم‌هایی که پشت هم دروغ می‌گویند، آرامش را از خود سلب می‌کنند. خیلی دوست دارم به این نکته توجه شود، آدمی که ده تا دروغ گفته و پنج تای آن دروغ‌های مایه‌دار و جاندار بوده است و دو، سه تای آن متوسط بوده است و یکی، دو تا هم دروغ کوچک بوده است.این دائم نگران در درون خود است که اگر فهمیده شود، چی. اگر لو بروم چی؟

دروغ انسان را روسیاه می‌کند

طبق روایت رسول خدا صلی الله علیه و آله دروغگو روسیاه می‌شود. « إِيَّاكَ وَ الْكَذِبَ، فَإِنَّ الْكَذِبَ يُسَوِّدُ الْوَجْه؛‏ از دروغ پزهیز کن. دروغ آدم را روسیاه می کند۲.» یک روایتی امام صادق دارند که خیلی روایت قشنگ و قابل تأملی است. «إِنَّ مِمَّا أَعَانَ اللَّهُ بِهِ عَلَى الْكَذَّابِينَ النِّسْيَان‏؛ خدا به دروغگوها کمک می‌کند اما چه جوری؟ با فراموشکاری۳». این کمک خدا به دروغگو است تا دست او رو شود و پشیمان شود. چه قدر خدا مهربان است. طرف یک دروغ می‌گوید و فراموش می‌کند که آن دروغ را گفته است و دروغ بعدی را می‌گوید که هماهنگ با آن دروغ قبلی نیست و دست او رو می‌شود. خدا نمی‌خواهد که این دروغ پیشرفت کند.

پس آن موقعی که خدای نکرده دروغ گفتیم و دروغ ما آشکار شد، بدانیم که خدا هنوز به ما امید دارد و دارد که به ما کمک می‌کند که از راه اشتباهی که داریم می‌رویم، برگردیم و دست و پا نزنیم. نجات در راستگویی است. خدا می‌خواهد راه نجات را نشان شما بدهد. اینجا که دروغ آشکار شد، تلاش نکنیم با دروغ‌های دیگر این دستی که رو شده است را پنهان کنیم. خدا دارد کمک می‌کند. دست خود را دراز کرده است. از این باتلاق و گرداب متعفن دورغ دارد من را بیرون می‌کشد و من دارم پس می‌زنم. اگر دست خدا را پس زدیم و کمک خدا را پس زدیم، ممکن است که خدا ما را دچار سنت استدراج کند. خدا نمی خواهد ما دروغگو باشیم. اینقدری که دروغ ما را از انسانیت دور می‌کند.

دروغگویی از پست ترین خصلت‌هاست

در روایتی امیرالمؤمنان علی (ع) فرمودند: « تَحَفَّظُوا مِن الكذبِ ؛ فإنّهُ مِن أدنَى الأخلاقِ قَدْرا ، و هو نَوعٌ مِن الفُحشِ و ضَربٌ مِن الدَّناءَةِ ؛ خود را از [گفتن] دروغ محافظت كنيد؛ زيرا دروغ گفتن، پست ترين خويهاست و آن نوعى از زشتى و گونه‌اى از پستى است.۴ »‌. یکی از اصلی‌ ترین عوامل ضعف شخصیت که با وجود آن، احساس شخصیت در خود انسان هم وجود نخواهد داشت، دروغ است. آدم دروغگو برای خود هم شخصیت قائل نیست.

دروغ از بدترین‌ها است. یعنی شما به «اَسفَلُ السَّافِلِین» که نگاه کنید، دروغ را آنجا می‌بینید. آیا دروغ با عقل در این نظام محاسباتی قابل جمع است؟ گاهی می‌گوییم عقل تو کجا رفته است، حالا یک دروغی می‌گفتی و تمام می‌شد. در حالی که امام کاظم علیه السلام به هشام فرمودند که ای هشام انسان عاقل دروغ نمی‌گوید حتی اگر منفعت او در گرو آن باشد.

عقل چیست؟؟

از امام صادق علیه السلام می‌پرسند که عقل چیست؟ حضرت فرمود: «مَا عُبِدَ بِهِ الرَّحْمَنُ؛ آن چیزی که خدای رحمان به وسیله آن بندگی می‌شود.۵» خدا گفته است که این کار را انجام بده، من انجام می‌دهم. معلوم است که عقل دارم. خدا می‌گوید که این کار را انجام نده. من انجام نمی‌دهم. دروغ نگو، چشم دروغ نمی‌گویم. خدایا اگر الان دروغ بگویم، مشکل من حل می شود. نگو. دروغ بگویم یک منفعتی برای من دارد. دروغ نگو. چشم نمی‌گویم. این فرد عاقل است.

«مَا عُبِدَ بِهِ الرَّحْمَنُ وَ اكْتُسِبَ بِهِ الْجِنَانُ» عقل آن چیزی است که بهشت با آن کسب می‌شود. راوی می‌گوید به امام صادق (ع) عرض کردم که «فَمَا الَّذِي كَانَ فِي مُعَاوِيَةَ؟» معاویه یک سیاستمداری برای خود بود. به عنوان کسی که عقل حکومت‌داری و مردم‌داری داشت. خب او که همیشه دارد دروغ می‌گوید، عقل او کجا است؟ یعنی او عاقل نیست؟ حضرت فرمودند که: «تِلْكَ النَّكْرَاءُ، تِلْكَ الشَّيْطَنَةُ» آن چیزی که در معاویه هست، نیرنگ و شیطنت است. «شَبِيهَةٌ بِالْعَقْلِ وَ لَيْسَتْ بِالْعَقْلِ» آن عقل نیست و گر چه ظاهر آن شبیه عقل است.

صداقت در ازدواج

عقل کل‌های عالم چه کسانی هستند؟ اهل بیت علیهم السلام. عقل کل‌های عالم می‌گویند که می‌خواهی زندگی عاقلانه‌ای داشته باشی. می‌خواهی ازدواجت عاقلانه باشد. «مَا عُبِدَ بِهِ الرَّحْمَنُ» این خدای رحمان، حالا جالب است که خدا رحمان می گوید که این باز هم رحمت در آن است. این خدای مهربانی که با همه بنده‌های خود مهر و محبت و رحمت دارد، می‌گوید که دروغ نگو و صادق باشد. با صداقت برخورد کن.

اصلاً فکر نکنید که در جلسه خواستگاری، گفتن حُسنها آن تعریف از خودی است که بد است، نه خیر. بچه شما یک خورده خلق تنگی دارد و با خواهرها و برادرهای خود دعوا می‌کند و با پدر و مادر خود دعوا می‌کند و خود شما هم از او خسته شدید. بگویید که بداخلاق است. اندازه او را هم بگویید. حُسن هم دارد؟ بله. بچه من سخی است و سخاوتمند است و اهل حلال و حرام است. بگویید که قِران پول حرام نمی‌گذارد که وارد زندگی شما شود. اهل کمک به دیگران است، اهل خمس است. بداخلاق هست ولی تا می‌بیند که یک نفر مشکل دارد، آرام و قرار نمی‌گیرد.

خدا می داند که اگر در ازدواج‌ها این صداقت‌ها حاکم می شد و حُسنها راحت گفته شود و عیب‌ها راحت گفته شود، بسیاری از ازدواج‌هایی که یک سال بعد، دو سال بعد به طلاق منجر می شود، به آنجا نمی رسد. خیلی از اینهایی که به طلاق منجر می شود، می دانید به خاطر چی هست؟ اگر می گفت که این ازدواج شکل می گرفت ولی من منتظر بودم که با این صفات روبه‌رو شوم. خود را آماده کرده بودم.

صداقت در تربیت فرزند

راست گویی را با راست گویی به فرزندت بیاموز. اینها معارف دین ما است. می ­خواهی به او آموزش بدهی؟ راست بگو! چه به او، چه در حرف‌­ها و نقل­‌هایی که او مطلع است راست بگو! هم به کودک راست بگو، هم جلوی او راست بگو! نگذار دروغ گفتن را یاد بگیرد! هرگز بخاطر طرفداری از کودک یا نجات او از مشکلی به دیگران دروغ نگویید.

فطرت بچه دروغ بلد نیست! کودکان از خودتان یاد می‌گیرند و به خودتان تحویل می­‌دهند. معروف است که: حرف راست را از بچه بشنو! این یعنی چه؟ یعنی این هنوز در درونش دروغ شکل نگرفته، هنوز آن فطرت از بین نرفته، راستی و درستی درون او هست، اگر پدر و مادر جور دیگر عمل می‌­کنند، بر خلاف فطرت این کودک است. تمام اینها ریشه دارد در نهاد هر انسانی که راست گویی حسنه است و دروغ بد است.

دروغ گفتن به کودک یا دروغ گفتن به دیگران در حضور کودک، علاوه بر اینکه یکجور آموزش دروغگویی به فرزندتان است، او را نسبت به شما بی اعتماد خواهد کرد.

دروغ خانه را بدبو می‌کند

دروغ کوچک و بزرگ ندارد، باشد. دروغ شوخی و جدی ندارد. رسول خدا صلی الله علیه و آله فرمودند: « اَلْمُؤْمِنُ إِذَا كَذَبَ مِنْ غَيْرِ عُذْرٍ » مومن وقتی بدون عذر دروغ می‌گوید،. «لَعَنَهُ سَبْعُونَ أَلْفَ مَلَك‏» هفتاد هزار فرشته او را لعنت می‌کنند. « وَ خَرَجَ مِنْ قَلْبِهِ نَتْنٌ حَتَّى يَبْلُغَ الْعَرْشَ فَيَلْعَنُهُ حَمَلَةُ الْعَرْش…‏۶» بوی گندی از دل او بلند می‌شود که به عرش خدا می‌رسد و فرشتگان حامل عرش الهی او را لعنت می‌کنند. در این نظام محاسباتی یک دروغ ببینید چه اتفاقی را درست می‌کند.

من این حس را دارم؟ یعنی وقتی دروغ می‌گویم احساس دارم هفتاد هزار فرشته من را لعنت کردند؟ یا نه دروغ خود را می‌گویم بعد از خدا یک چیزی می‌خواهم توقع من هم این است که مستجاب بشود؟ فرشته ها کجا هستند، چرا دعای من را بالا نمی برند؟ این که گفتم یک بویی از دل او منتشر می‌شود که به عرش خدا می‌رسد این بوی گند در خانه هم منتشر می‌شود. شاید هم زیاد نیازمند به این نباشد که ما یک چشم برزخی، مشام برزخی، یک گوش برزخی داشته باشیم. همان جور که عبادت، بندگی، در خانه اثر می‌گذارد حال و هوای خانه را تغییر می‌دهد.

گناه خانه را بدبو می کند. شاید این جوری که بو می‌کشیم حس نکنیم ولی می‌فهمیم فضا، فضای سنگینی است. می‌فهمیم این فضا به آدم آرامش نمی‌دهد. برای این که آرامش در خانه باشد اصلی ترین کاری که باید کرد بندگی است، یعنی گناه نکنیم. هر چه قدر خانه از گناه آری می‌شود مایه آرامش می‌شود. یکی از گناه‌هایی که وحشتناک فضای خانه را بدبو می‌کند دروغی است که فرشته‌ها را هم آزار می‌دهد.

این مطلب ادامه  دارد …

منابع

  1. غرر الحكم : (۱۱۱۸ ـ ۱۱۱۹)
  2. تحف العقول عن آل الرسول صلی ال، ج ۲، ص ۱۳
  3. كافى، ج ۲، ص ۳۴۱، ح ۱۵
  4. تحف العقول: ۲۲۴
  5. هداية الأمة إلى أحكام الأئمة عليهم السلام/ ج-۱/ ص:۴
  6. جامع الأخبار  ,  جلد۱  ,  صفحه۱۴۸

این مطلب چقدر مفید بود؟

برای امتیاز دادن روی یک ستاره کلیک کنید!

میانگین امتیاز 0 / 5. تعداد آرا: 0

تاکنون رأی ثبت نشده است! اولین کسی باشید که این پست را ارزیابی می کنید

اخبار مرتبط

نسیم مهر
نسیم مهر

کتاب‌های نسیم مهر شامل مباحثی کاملاً علمی و روانشناسانه و راهکارهایی علمی و کاربردی، با استفاده از ارزش‌های دینی و روایات معصومین علیهم السلام برای حل بسیاری از مشکلات خانواده در سیر تربیت فرزند است. این کتاب در واقع حاصل گفتگوها و پرسش و پاسخ رادیویی مادران با آقای دهنوی است که بعدا توسط ایشان […]

۱۲ اردیبهشت ۱۴۰۰
1780
بیشتر بدانید
نقش استقلال در تربیت فرزند
نقش استقلال در تربیت فرزند

استقلال کودکان از جمله مسائل مهمی است که در روانشناسی کودک مطرح می‌شود. استقلال یکی از اصول مهم زندگی اجتماعی است که همۀ افراد نیاز دارند آن را تجربه کنند. استقلال در دو مرحله کودکی و نوجوانی بسیار مهم و پررنگ می‌شود؛ باعث می‌شود تا فرد مهارت‌های لازم جهت زندگی و فعالیت موثر در اجتماع را […]

۸ اردیبهشت ۱۴۰۰
900
بیشتر بدانید
جشن بندگی
جشن بندگی

بیانات رهبر معظم انقلاب در جشن تکلیف دانش آموزان   ماموریتی از طرف خدا جشن تکلیف یعنی چه؟ جشن تکلیف یعنی اینکه نوجوان به مرحله‌ای رسیده که این قابلیت را پیدا کرده که خدای متعال با او حرف بزند. تکلیف یعنی مأموریتی که خدای متعال به شما می‌دهد که اگر این مأموریت را به بهترین […]

۵ اردیبهشت ۱۴۰۰
468
بیشتر بدانید

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

پانزده − 3 =