پایگاه علمی، فقهی و اطلاع رسانی

×
×

مطالعه سطحی، ارمغان مدرنیته

5
(1)
۲۸ آبان ۱۴۰۰
1465

دنیای امروز به جهت ضعف موضوعات در بدترین شرایط فکری و مطالعاتی قرار دارد؛ و بیشتر ادای مطالعه را در می آورد. ما مسلمانان اگر به دنبال متون اصلی خود برویم، عالی ترین موضوعات را داریم.

ولی متاسفانه از متون اصلی خود فاصله گرفته ایم و گرفتار بحث بر روی موضوعات سطحی و تکراری شده ایم. توجه به این نکته ضروری ست که علما در خلوت خود اسراری را برای ما مکتوب کرده اند؛ تا ما از طریق مطالعه آن اسرار، با نتایجی که آن ها در خلوت خود به دست آورده اند هم افق شویم.

چرا از مطالعه بهره لازم را نمی بریم:

علت آنکه بعضا از مطالعه بهره لازم را نمی بریم دو چیز است؛

یکی مطالعه بر روی موضوعاتی که ارزش مطالعه ندارند و محتوای لازم را به انسان نمی دهند و دیگر بد مطالعه کردن.

همانطور که هیچ کس از نگاه کردن بدش نمی آید اما اگر انسان به منظره ای نگاه کرد که موجب تنفر او شد؛ چشمانش را می بندد. اگر انسان در سیر مطالعاتی خود موضوعاتی را مطالعه کرد که جانش استفاده لازم را از آنها نبرد؛ کلا از مطالعه سَرخورده می شود.

از مطالعه فاصله می گیرد  و به مرور آن را رها می کند. اما بسیار کم پیش می آید که از خود بپرسد: چه شد که از مطالعه کردن خسته شدم؟

کتاب ها غوغای حیات بشریت اند. و از جمله ظلم هایی که فرهنگ مدرنیته به بشر کرد این بود که با طرح موضوعات سطحی؛ راه ورود به عالَم انسان های بزرگ را بر بشریت بست.

طوری موضوع تجدد و پیشرفت را مطرح کرد که گویی اندیشه حکمای بزرگ کهنه شده؛ و دوره اش گذشته است. در این فرهنگ هر فکری که به آسمان وصل است کهنه معرفی می شود.

لذا رابطه جامعه بشری با اندیشه های فارابی، ملاصدرا؛ بوعلی و دیگر حکمای گذشته گسسته شد و گرفتار بی هویتی گشت. درحالی که آنان که در دنیای فکر بزرگان زندگی می کنند؛ می گویند: در حین مطالعه آن کتب در بهشت زندگی می کنیم.

مکتوبات افراد معمولی را پیشنهاد نمی کنیم:

توجه داشته باشید ما پیشنهاد نمی کنیم مکتوبات افراد معمولی که در عین اطلاعات زیاد؛ به وحدت شخصیت نرسیده و حرف و عملشان باهم در تضاد است را بخوانید. بزرگان جهان اسلام تا به مقام وحدت نرسند دهان باز نمی کنند و قلم روی کاغذ نمی گذارند.

به طور مثال شهید مطهری (ره) یک عالمی نیست که علمش مجموعه اطلاعات باشد؛ بلکه ایشان به واقع یک دانشمند هستند. به همین دلیل ایشان به شما اطلاعات نمی دهند بلکه نحوه فکر کردن می آموزند. با توجه به این نکات مگر می شود انسان بدون مطالعه زندگی کند؟

تاثیر مطالعه در اعمال انسان:

مطالعه سودمند، مطالعه ای ست که موجب تفکر شود؛ و موضوع مورد مطالعه یک موضوع حقیقی باشد و نه یک موضوع اعتباری. به همین جهت اصرار می شود کتب اهل فکر را بخوانید، چون اهل فکر موضوعی را مورد بررسی قرار می دهند، موضوعی حقیقی ست. ما وقتی یک شخصیت فکری را شناختیم در واقع با موضوعی که او با ما در میان گذاشته است زندگی می کنیم. و با مطالعه آثار آنها وارد وادی فکر آنها شده ایم نه اطلاعات آنها. لذا در مقابل هر حادثه ای بدون آنکه از آنها سوال کنیم، مثل آنها فکر و عمل می کنیم. وقتی از این طریق اهل فکر شدیم دیگر سرگردان نیستیم و جدا از اهل اندیشه عمل نمی کنیم.

امام صادق علیه السلام می فرمایند: 

«أفضَلُ العِبادَةِ إدمانُ التَّفكُّرِ في اللّه ِ و في قُدرَتِهِ؛ برترين عبادت، انديشيدن مداوم درباره خدا و قدرت اوست.»۱

در این روایت، خداوند و نشانه های قدرت او موضوع تفکر است؛ و تفکر در این موضوع بالاترین عبادت است. آیا کسی که جایگاه ربوبیت پروردگار عالم را می شناسد و نسبت به نقش پروردگار عالم در مناسبات بشری فکر کرده، با کسی که موضوع فکرش مسائل عادی زندگی ست، یک جور عمل می کنند؟

راه رهایی از مشکل کمبود وقت:

برای رهایی از مشکل کمبود وقت بهترین راه این است که در عالَم خود؛ تفکر بر روی موضوعات حقیقی را برنامه ریزی کنیم. تا فکرمان جهت پیدا کند و بتوانیم خیالات خود را مدیریت کنیم.

موضوعاتی از ما وقت می خواهند که در عالَم ما راه ندارند. چطور انسان از داشتن خودش و نفس کشیدنش خسته نمی شود و وقت خاصی هم برای آن تعیین نمی کند. چون خود را با همین کارها و بودن ها پذیرفته است.

اگر کارها جوری باشند که در عالم ما جا بگیرند، نه تنها وقت ما را نمی گیرند؛ بلکه عین زندگی ما می شوند.۲

چیزهایی برای ما سخت است که ما را از عالممان در می آورند. اگر انسان طعم قرار گرفتن در یک دنیای علمی، در عین ارتباط با آثار شخصیت های جامع را بچشد؛ آن وقت است که می فهمد زندگی پراکنده و افکار غیر جامع چه اندازه خسته کننده و آزار دهنده است.

اگر شخصیت یا عالَمی را بدست بیاوریم که مطالعه جزء آن باشد؛ دیگر بحث وقت نداشتن به کلی از زندگی ما می رود، چون عالم او فکر و مطالعه است. وقتی کسی می گوید وقت ندارم؛ منظورش این است که من نمی توانم عالَم گم شده ام را در این نوع فعالیت ها پیدا کنم.

ولی وقتی عالم پیدا کرد، دیگر این بحث ها نیست. باید از خود بپرسیم آیا وقت نداریم یا هنوز راه را پیدا نکرده ایم که در آن راه مطالعاتمان جزء زندگی ما بشوند؟!۳

منابع:

۱-الکافی ،ج۲، ص۵۵.

۲-در رابطه با چگونگی ورود به عالم دینی به کتاب «عالم انسان دینی» نوشته اصغر طاهرزاده مراجعه کنید.

۳-برگرفته از کتاب «ادبِ خیال،عقل و قلب» نوشته اصغر طاهرزاده.

نظرات ارزشمند شما، ما را در بهبود کیفیت مطالب یاری خواهد کرد.

این مطلب چقدر مفید بود؟

برای امتیاز دادن روی یک ستاره کلیک کنید!

میانگین امتیاز 5 / 5. تعداد آرا: 1

تاکنون رأی ثبت نشده است! اولین کسی باشید که این پست را ارزیابی می کنید

اخبار مرتبط

متن

دانشجويی؛بذرپاشيدن دردشت زندگی
دانشجويی؛بذرپاشيدن دردشت زندگی

  دو نکته برای دانشجویان و طلاب: الف) دوران دانشجويی و طلبگی؛ دوران بذر پاشيدن در دشت زندگی آينده است. وقتی شما وارد پهن دشت زندگی شديد و از تحصيلات طلبگی و دانشگاهی در آمديد، آن هندسه ای كه در اين دوران برای شخصيت خود ساخته ايد و آن مَنِشی كه در دوران تحصيل برای […]

۱۶ آذر ۱۴۰۰
1211
بیشتر بدانید
روز دانشجو
روز دانشجو

در ۱۶ آذر سال ۳۲ ه.ش چه اتفاقی افتاد؟ آمریکایی‌ ها در ماجرای ۱۶ آذر نقش اول سناریو را در آن سال بازی کردند، چرا که مسبب اصلی به خاک و خون کشیده شدن دانشجویان در آن روز، آمریکایی‌ ها بودند. اعتراض دانشجویان به‌دلیل آمدن «ریچارد نیکسون» معاون وقت رئیس جمهور ایالت متحده آمریکا شکل […]

۱۶ آذر ۱۴۰۰
55
بیشتر بدانید
شهادت سرتیپ خلبان احمد کشوری
شهادت سرتیپ خلبان احمد کشوری

تولد: سرتیپ خلبان احمد كشورى در تيرماه ۱۳۳۲ه.ش در شهرستان فيروزكوه در خانواده ‏اى مذهبى به دنيا آمد. خانواده كشورى اهل بروجرد و پدرش (غلامحسين) ژاندارم بود و به مقتضاى شغل دايما از شهرى به شهر ديگر نقل مكان مى‏ كردند. دوره كودكى احمد با انتقال خانواده آنها به شهر كياكلاء مازندران مصادف شد. بافت […]

۱۵ آذر ۱۴۰۰
708
بیشتر بدانید

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

17 − یک =