پایگاه علمی، فقهی و اطلاع رسانی

×
×

مسجد حکیم اصفهان

3
(2)
۳۱ تیر ۱۳۹۹
245

 

مسجد حکیم اصفهان

نام حکیم داوود به عنوان بانی مسجد در کاشی کاری سردر شمالی با عنوان «محمد داود الحکیم المخاطب بتقرب خان» آمده است. شاردن جهانگرد فرانسوی که در زمان شاه سلیمان و اندکی پس از ساخت مسجد به اصفهان می آید، در سفرنامه خود درباره مسجد و خود حکیم داوود مطالبی را می آورد.

حکیم داوود در آغاز کار طبیب شاه صفی بوده تا آنکه دست به تحرکاتی زده مورد بی لطفی شاه قرار گرفت از ترس آنکه غضب شاه زیادت گیرد به هندوستان فرار کرد در آنجا کار او بالا گرفت تا آنجا که در سلک اشراف در آمد و در جنگی که میان (اورنگ زیب) با برادرانش واقع شد به نام (عرب کشی) شرکت جست… هنگاهی که حکیم داوود در هند مستقر شد برای خانواده خود در اصفهان مال و خواسته فراوانی فرستاد و شاید برای شهرت و آوازه نام و یا برای عشق به وطن دستور داد این مسجد را بسازند. ولی اقبال از او روی برگرداند چه مجددا به دسایسی پرداخت و این دفعه برای و شوم واقع شد و در کمال بدبختی و بیچارگی در هندوستان تلف گردید.

اما استفان بلیک، سخن دیگری می گوید. به گفته او پدر و مادر حکیم داوود نیز طبیبان شاه عباس بزرگ بودند که پس از مرگ پدر، شاه عباس دوم جانشین او در دربار شاه صفی می شود. اما به دلیل اینکه هیچ ترفیعی شامل حالش نمی شود، در آغاز پادشاهی شاه عباس دوم تصمیم به مهاجرت به هند را می گیرد. او در آنجا موفق می شود که بیماری شدید دختر شاه جهان، امپراطور مغول هندوستان را درمان کند و بدین سبب عنوان تقرب خان را در سال ۱۰۵۷ قمری دریافت می دارد. او در زمان اورنگ زیب جایگاه خود را در دربار از دست می دهد و در این زمان پولهایی را برای ساخت مسجد به اصفهان می فرستد، اما در سال ۱۰۷۳ می میرد و هیچگاه نمی تواند مسجدی را ببیند که نام او را تا سالیان درازی زنده نگه می دارد.

مسجد حکیم اصفهان

جابری نیز در توصیف مسجد می آورد که

از مساجد بزرگ عهد صفویه، مسجد حکیم داوود اسپهانی، معروف به هندی است. مسجدی با صفا و روحانی است و گشاده، نزدیک به هفت زرع زمین را مسجد و ملحقاتش اشغال نموده،… و گوید بسی دقیق بوده که کار کن ها به خشنودی باشند، تا جایی که جلو راه خران گچ کش علف ریختند که خود بی خر ران گچ و آجر و آهک آورند!

ملا محمد جعفر سبزواری:

در سمت جنوب غربی مسجد حکیم در بیرون دیوار های مسجد قبری وجود دارد که از آن ملا محمد جعفر سبزواری اصفهانی فرزند ارشد ملا محمد باقر بن محمد مومن بن شاه قاسم سبزواری می باشد. پدر ایشان ملا محمد باقر سبزواری معروف به محقق سبزواری است که شیخ الاسلام زمان شاه عباس دوم و از علمای مشهور بوده است. ملا محمد باقر در سبزوار زاده شده و پس از فوت پدر به اصفهان مهاجرت می کند. شاه عباس دوم امامت جمعه و شیخ الاسلامی را به ایشان واگذار می کند. ایشان از شاگردان شیخ بهایی نیز بوده و در مدرسه ملا عبدالله تدریس می کرده. گفته می شود که شاه عباس دوم برای ایشان در وسط باغ همایون عمارتی می سازد. وفات ملا محمد باقر در سال ۱۰۹۰ بوده که جنازه ایشان را به مشهد برده و در آنجا به خاک می سپارند. ملا محمد جعفر فرزند ملا محمد باقر نیز از علما و فقهای بنام و هم زمان با شاه سلطان حسین بوده اما منصب شیخ الاسلامی به او نمی رسد و به گفته سید علی جناب “قبر او جنب گنبد حکیم معروف و زیارتگاه است”. چنین به نظر می رسد که ایشان امام جماعت مسجد حکیم بوده است، چون در برخی نوشته ها آمده است که فرزند ملا محمد باقر در مسجد حکیم نماز جمعه برپا می داشته و از شاه می خواهد که او در مسجد شاه نماز جمعه به پا دارد که شاه این درخواست او را نمی پذیرد. اما فرزند ملا محمد جعفر که میرزا رحیم نام داشت در زمان نادر شاه به مقام شیخ الاسلامی می رسد و بدین ترتیب مقام شیخ الاسلامی در خاندان سبزواری باقی می ماند. از تالیفات ملا محمد جعفر می توان از «تحفه سلطانی»، «التکبیرات سبع» و «رویت الهلال قبل الزوال در رد فاضل سراب» نام برد.

مکانی که اکنون قبر ملا محمد جعفر در آنجا جای دارد، پیشتر برف انداز مسجد حکیم بوده و پس از کشیده شدن خیابان حکیم، در کنار خیابان دیده می شود.

حاج محمد ابراهیم کرباسی (کلباسی)

حاجی محمد ابراهیم کلباسی فرزند حاجی محمد حسن، فرزند حاجی محمد قاسم می باشند. حاجی محمد قاسم از اهالی کرباس هرات بودند و بدین جهت ایشان را کرباسی می گفتند. حاجی محمد حسن فرزند ایشان  که تاجر به نام و اهل علم بودند، به کاخک گناباد می رود و چندین سال در خراسان زندگی می کنند تا اینکه به اصفهان مهاجرت می نمایند. ایشان در اصفهان « حمام علی اکبر را خریده و وقف مدرسه شاهزاده ها و مدرسه الماسیه و مدرسه مبارکه می نماید.»(جناب۱۳۸۵) ایشان در اصفهان وفات نموده و مزارشان در تخت فولاد می باشد. حاجی محمد ابراهیم فرزند ایشان در اصفهان زاده می شوند و آقا محمد بید آبادی پس از پدر تکلف ایشان را بر عهده می گیرند آیت الله کلباسی امام جماعت مسجد حکیم بودند و در آن مسجد به تدریس فقه و اصول می پرداختند و شاگردان بسیاری چون ملا هادی سبزواری را پرورش می دهند و به همراه سید محمد باقر شفتی از علمای بزرگ اصفهان در روزگار خود میگردند. از آثار ایشان  مدرسه حاجی کلباسی است. ایشان شش پسر و دو دختر داشتند. پس از ایشان امامت مسجد حکیم به آمحمد مهدی رسید و به همین ترتیب امامت و تدریس در مسجد در میان نوادگان آیت الله کلباسی موروثی گردید.

این خاندان به کرباسی شهرت داشته و چون یک خانواده دیگر نیز از بازرگانان اصفهان به همین عنوان«کرباسی» شهرت داشته و دارند ایشان را عموماً کلباسی گفته و نوشته اند و در سال های اخیر عموم این افراد نام خانوادگی خود را کلباسی قرار دادند.

آرامگاه علامه حاجی کلباسی هم اکنون در روبروی درب شرقی مسجد حکیم جای دارد. همچنین در وصف آرامگاه کلباسی، «فن مقرنس آویز» در سقف مقبره را دارای هنر و صنعتی بیان می کند که در اصفهان کم نظیر می باشد.

تنها قبری که در این آرامگاه خانوادگی متعلق به خاندان کلباسی نمی باشد، از آن شیخ محمد حسین طریحی، عالم زاهد متقی از خاندان شیخ فخر الدین طریحی است که اهل نجف بوده و در اصفهان ساکن می شوند و در سال ۱۳۲۱ قمری وفات کرده و در یکی از اتاقهای آرامگاه علامه حاجی کلباسی به خاک سپرده می شوند.

این مطلب چقدر مفید بود؟

برای امتیاز دادن روی یک ستاره کلیک کنید!

میانگین امتیاز 3 / 5. تعداد آرا: 2

تاکنون رأی ثبت نشده است! اولین کسی باشید که این پست را ارزیابی می کنید

1 دیدگاه برای "

مسجد حکیم اصفهان

" ثبت شده است

یک پاسخ به “مسجد حکیم اصفهان”

    Pingback: علامه کلباسی/حاجی مستجاب الدعوه/آیت الله کلباسی/علامه محمد ابراهیم کلباسی

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

نه − 6 =