پایگاه علمی، فقهی و اطلاع رسانی

×
×

قیام ۱۵ خرداد

0
(0)
۱۴ خرداد ۱۴۰۱
6813

بی‌ تردید هیچ دگرگونی و انقلابی بی ‎ریشه و علت پدید نمی‌ ‎آید و بستر ها و عواملی در شکل گیری آن موثر است.

قیام ۱۵ خرداد نیز جنبشی ماندگار و اثر گذار است و نقطه عطفی در کارنامه انقلاب اسلامی ایران به شمار می‌ رود.

این قیام، سر آغاز تحولات و دگرگونی‌ های شگفت‌ آوری شد که به حق می‌ توان از آن به عنوان «یوم اللّه» نام برد.

دستگيری امام خمينی:

در سحرگاه ۱۵ خرداد ه.ش، عوامل رژیم شاه به خانه ساده و بی‌ آلایش امام در قم یورش بردند و ایشان که روز پیش از آن در مدرسه فیضیه قم، طی سخنان کوبنده‌ ای پرده از جنایات شاه و اربابان آمریکایی و اسرائیلی او برداشته بودند، ‌دستگیر و به زندانی در تهران منتقل شدند.

قيام پانزدهم خرداد قم:

پس از انتشار خبر دستگيری امام در پانزدهم خرداد ۱۳۴۲ ه.ش، بسياری از مردم قم، به منزل ايشان رفتند و به اتفاق فرزندشان، حاج آقا مصطفی، در حدود ساعت شش بامداد، به سمت حرم مطهر حضرت معصومه سلام الله علیها حرکت کردند.

پس از مدتی، صحن مطهر و خيابان‌ های اطراف، لبريز از جمعيتی شد که شعار “يا مرگ يا خمينی” را با هيجان شديدی تکرار می کردند.

در همان زمان، علما و مراجع وقت هم با صدور بيانيه‌ هايی، خواستار آزادی فوری حضرت امام شدند.

در حدود ساعت ده صبح، با ورود نيروهای مسلح برای تقويت نيروهای شهربانی قم، تيراندازی و رگبار مسلسل‌ ها شروع شد و تعداد زيادی از مردم زخمی شده يا به شهادت رسيدند. شدت تيراندازی به حدی بود که امکان انتقال زخمی‌ ها و اجساد شهيدان  نبود و اين کشتار، تا ساعت پنج عصر ادامه يافت.

حمام خون درتهران و سایر شهرها:

در پانزدهم خرداد ۱۳۴۲ ه.ش، مردم تهران هم چون ساير شهرها، در اعتراض به دستگيری امام به خيابان‌ ها ريختند و قيام خونين خويش را آغاز کردند.

سيل خروشان کشاورزان غيور و کفن پوش ورامين، دهقانان کن و نيز مردم جماران به سوی تهران سرازير شد. انبوه جمعيت بازاری، بار فروش، دانشگاهی و اقشار مختلف مردم، با فريادهای رعد آسای “يا مرگ يا خمينی” و “مرگ بر شاه” تهران را به لرزه درآورد.

شاه که در برابر قيام قهر آلود ملٌت، تاج و تخت خود را در حال زوال می ديد، با رگبار مسلسل به جنگ ملٌت مظلوم رفت و تهران را در ۱۵ خرداد ه.ش به کشتارگاه مخوف و حمام خون تبديل ساخت.
در این روز در بيشتر شهرها، درگيری، راهپيمايی، برگزاری جلسات و نيز سخنرانی بر ضد رژيم و اعتراض به دستگيری امام صورت گرفت.

در بعضی از شهرها مانند شيراز، تبريز و مشهد، اعتراض از شدت و گستردگی بيشتری برخوردار بود که در اثر اين حوادث، تعداد زيادی کشته، مجروج يا زندانی شدند.

تلاش رژيم برای تغيير واقعيت:

قيام ۱۵ خرداد، جوششی از طرف مردم بود برای درهم کوبيدن رژيم سلطنت و گرچه به سرعت نتيجه قطعی نداد، آثار بسيار باقی گذاشت.

از اين رو، عوامل رژيم حاکم، به روش‌ های گوناگون کوشيدند با استفاده از همه امکانات و از جمله رسانه‌ های گروهی، جنبه اسلامی و مردمی را از آن بگيرند و جهت خارجی به آن داده، افکار عمومی را فريب دهند.

بنابراين رژيم مدعی شد که عده ای از مردم،برای به دست آوردن پول، به تهاجم بر ضد دولت دست زده‌ اند و گفتند که اين پول‌ ها را شخصی به نام «جمال عبدالناصر» فرستاده تا در ايران، توطئه‌ هايی صورت گيرد.

البته با همه اين تلاش‌ها و ادعاهای پوچ و بی‌اساس، شعله قيام پانزدهم خرداد ه.ش،، روز به روز روشن تر می‌گرديد.

پانزدهم خرداد در مطبوعات جهان

پس از قيام ۱۵خرداد ه.ش، مطبوعات خارجی به صورت‌ های مختلف و با تيترهايی درشت، از اين روز نام بردند. برای مثال روزنامه “دی ولت” در شماره ۱۲۹ خود نوشت:” در تهران، صدها نفر کشته شده‌ اند.

دولت عَلَم، حکومت نظامی اعلام کرد. ارتش با تانک و مسلسل، بر ضد طرفداران رهبر مسلمانان، که عليه اصلاحات شاه دست به اعتراض زده اند، وارد عمل شد”. يا روزنامه “الاهرام” در ۱۶ خرداد نوشت:

«ديروز تهران در آتش خشم شعله ور شد… اين، شديدترين تظاهرات ضد شاه بود و هنگامی آغاز شد که رهبر دينی، روح الله خمينی و ياوران او دستگير گرديدند».

انعکاس نهضت پانزدهم خرداد:

پس از واقعه پانزدهم خرداد ۱۳۴۲ ه.ش، با وجود سانسورهای شديد دستگاه شاه، خبرهای دستگيری امام  و قيام ۱۵ خرداد؛ در مدت کوتاهی، تنها در سراسر کشور، که به فراتر از مرزها گسترش يافت و موجی از نفرت و خشم بر ضد شاه به راه افتاد.

حوزه‌ های علميه نجف، کربلا و کاظمين، به حمايت از امام خمينی، تلگراف‌هايی به سران کشورهای اسلامی و سازمان‌های بين المللی مخابره و کشتار پانزدهم خرداد رژيم را به شدت محکوم کردند.

تمام اين جريان‌ها در حالی صورت می‌ پذيرفت که در مطبوعات کشور هيچ خبری از حقايق و وقايع منعکس نمی‌ شد.

آزادی امام امت:

جنبش پانزده خرداد، اگرچه واکنش طبيعی مردم مسلمان در برابر مصوبات خلاف اسلام  رژيم و بازداشت امام بود، آزادی فوری ايشان را در برنداشت.

از اين رو، اعتراض‌ ها از همه نقاط ادامه داشت و سرانجام علمای طراز اول کشور، برای چاره جويی، در تهران اجتماع کردند.

رژيم حاکم که از يک پانزده خرداد ديگر بيمناک بود، کوشيد آنها را پراکنده سازد و قدمی در راه خواست آنها برندارد.

از طرفی مراجع تقليد، اعلاميه‌ ای صادر کردند مبنی بر اين که امام مجتهد جامع الشرايط و مرجع تقليد است و براساس قانون، از محاکمه و تعرض مصون است.

سپس با انتشار اين مطلب، رژيم خود به خود مجبور شد برای فرو نشاندن نارضايتی‌های عمومی، امام خمينی را در هجدهم فروردين ۱۳۴۳ ه.ش آزاد کند.

آثار قیام ۱۵ خرداد:

به طور کلی قیام ۱۵ خرداد آثار عمده‌ای از خود برجای نهاد:
۱- رهبری حرکت‌های مخالف رژیم را به مذهبی‌ها منتقل کرد و چپی‌ها را به حاشیه راند.
۲- کشتار مردم در قیام ۱۵ خرداد، چهره مزدورانه شاه را که تا آن زمان تقصیرها را به گردن نخست وزیران می‌انداخت افشا نمود و انقلابیون پس از آن به راه‌های اصلاح طلبانه پشت کرده سرنگونی نظام سلطنتی را خواستار شدند.

۳- از آن پس طرد همه قدرت‌های بیگانه از ایران مورد توجه قرار گرفت و سرانجام قیام ۱۵ خرداد و نقطه آغاز نهضت بازگشت به خویشتن در کشور شد.

از آن پس انجمن‌های اسلامی در نقاط مختلف پدید آ‌مدند و جو غیر اسلامی در دانشگاه‌ها و دیگر مجامع به آرامی شکسته شد.

جهت مطالعه بیشتر رجوع شود به:

تاریخ قیام پانزده خرداد به روایت اسناد، جواد منصوری.

سه سال ستیز مرجعیت شیعه در ایران، حجت‌الاسلام روح‌الله حسینیان .

نقش بازار در قیام ۱۵ خرداد، رحیم روحبخش .

نقش روحانیت در قیام ۱۵ خرداد ، فریبا جعفری.

اصلاحات آمریکایی و قیام ۱۵ خرداد،عباس خلجی .

نظرات ارزشمند شما، ما را در بهبود کیفیت مطالب یاری خواهد کرد.

این مطلب چقدر مفید بود؟

برای امتیاز دادن روی یک ستاره کلیک کنید!

میانگین امتیاز 0 / 5. تعداد آرا: 0

تاکنون رأی ثبت نشده است! اولین کسی باشید که این پست را ارزیابی می کنید

اخبار مرتبط

متن

روز جهانی محیط زیست
روز جهانی محیط زیست

هر سال روز ۱۶ خرداد در سراسر جهان با عنوان روز جهانی محیط زیست گرامی داشته می‌شود. تاریخچه: تاریخچه روز جهانی محیط زیست به سال ۱۹۷۲ بر می‌گردد، در آن سال برای اولین بار، سازمان ملل متحد کنفرانسی را با موضوع انسان و محیط زیست در شهر استکهلم سوئد برگزار کرد. همزمان با برپایی این […]

۱۵ خرداد ۱۴۰۱
7766
بیشتر بدانید
رحلت امام خمینی
رحلت امام خمینی

۱۴ ‌خرداد‌ ماه سال ۱۳۶۸ ه.ش یکی از تلخ‌ ترین و غمبارترین روزهای تاریخ ایران به شمار می‌ رود، روزی که بت شکن قرن و ابراهیم زمان از میان ملت ایران پر کشید. سید روح‌ الله مصطفوی ملقب به امام خمینی رهبر انقلاب اسلامی و بنیانگذار جمهوری اسلامی ایران بودند که در ۱۴ خرداد سال […]

۱۳ خرداد ۱۴۰۱
5205
بیشتر بدانید
افتتاح اولین مجلس شورای اسلامی
افتتاح اولین مجلس شورای اسلامی

پس از پیروزی انقلاب اسلامی، اگرچه هنوز مجلس نام شورای ملی به خود داشت اما شمارش دوره‌ های مجالس از ابتدا آغاز شد و اولین دوره مجلس پس از پیروزی شکوهمند انقلاب اسلامی، روز ۷ خرداد ۱۳۵۹ ه.ش آغاز به کار کرد. اصل شصت و دو قانون اساسی: مجلس شورای اسلامی از نمایندگان ملت که […]

۷ خرداد ۱۴۰۱
7366
بیشتر بدانید

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

دو × 2 =