پایگاه علمی، فقهی و اطلاع رسانی

×
×

قم، اولین پایگاه تشیع در ایران

0
(0)
۱۵ بهمن ۱۴۰۰
4356

قم از شهرهای مذهبی و اولین پایگاه تشیع در ایران است. به گفته برخی از ایران‌ شناسان قم از کهن‌ ترین سکونت گاه‌ ها در فلات ایران بوده و قدمت آن به قبل از اسلام می‌ رسد. پیشینه تشیع در قم به هجرت خاندان اشعریون از کوفه به این شهر در قرن نخست قمری، برمی‌ گردد. دفن حضرت معصومه سلام الله علیها در قم و به دنبال آن، مهاجرت امامزادگان و سادات، این شهر را به پایگاه تشیع تبدیل کرد.

بنابر حدیثی از پیامبر اسلام صلی الله علیه وآله وسلم، علت نامگذاری این شهر به قم آن است که اهل آن قائم آل محمد عجل الله تعالی فرجه الشریف را در قیام یاری می‌ کنند. در منابع روایی از این شهر با اوصافی چون حرم اهل بیت و قطعه‌ ای از بیت المقدس نیز نام برده شده است. در برخی منابع روایی احادیثی در فضیلت قم و منزلت اهل آن آمده است، از جمله اینکه قم و اهالی آن در زمانی که غیبت امام زمان عجل الله فرجه الشریف به ظهور منتهی می‌ شود بر دیگر خلایق حجت هستند.

در زمان عباسیان در قم قیام‌ هایی علیه حاکمان وقت از جمله مامون و متعصم شکل گرفت. شاهان صفوی به قم نگاه ویژه‌ ای داشتند. در دوره حکومت آنان، برخی از بناهای تاریخی قم مانند حرم حضرت معصومه و مسجد امام حسن عسکری بازسازی شد.

تاسیس حوزه علمیه در این شهر و مهاجرت طلاب از دیگر شهرها و کشورها به آن، بر اهمیت شیعی این شهر افزوده است. از قم به عنوان خاستگاه انقلاب اسلامی ایران نیز یاد می‌شود. مراکز علمی و فرهنگی از جمله جامعة المصطفی العالمیه و کتابخانه آیت الله مرعشی نجفی در این شهر واقع شده است.

در قم بناها و مکان‌ های مذهبی و تاریخی بسیاری مانند مسجد امام حسن عسکری، مسجد جمکران، مدارس علمیه قدیمی از جمله مدرسه ستیه، بقعه امزادگان و قبرستان‌ های تاریخی وجود دارد.

در این زمینه بناهای تاریخی و مذهبی قم و مراکز علمی و فرهنگی قم  را مطالعه نمایید.

جایگاه

در منابع روایی قم با اوصافی همچون حرم اهل بیت،۱عُش آل محمد،۲معدن شیعه،۳پناهگاه شیعه،۴پناهگاه فاطمیان،۵ آسایشگاه مومنان،۶قطعه‌ ای از بیت المقدس۷و کوفه کوچک ۸ توصیف شده است.

علامه مجلسی در بحارالانوار احادیثی در فضیلت قم و منزلت اهل آن آورده است.۹ از امام صادق علیه السلام نقل شده که خدا در مکه، پیامبر صلی الله علیه وآله وسلم در مدینه و امام علی علیه السلام در کوفه حرمی دارند و حرم ما قم است.۱۰ همچنین از آن حضرت نقل شده که بهشت هشت در دارد، یکی۱۱ یا سه تای آنها به سوی قم است.۱۲خاک قم مقدس است اهل آن از ما و ما از آنانیم.۱۳ همچنین امام ششم در دیدار گروهی از اهل ری، اهل قم را ستود و فرمود «مرحباً بإخوانِنا مِن أهلِ قم»۱۴ و در روایتی دیگر آنان را یاران اهل بیت معرفی کرده است.۱۵

بر پایه روایات دیگر قم و اهالی آن در زمانی که غیبت امام زمان عجل الله فرجه الشریف به ظهور منتهی می‌ شود، بر دیگر خلایق حجت هستند و ملائکه بلا را از این شهر و اهل آن دور می‌ کنند.۱۶ هنگامی که فتنه‌ ها به شما روی آورد به قم پناه ببرید.۱۷نقل شده که امام صادق علیه السلام، عمران بن عبدالله قمی را بسیار گرامی داشت، اصحاب از علت احترام حضرت پرسیدند فرمود: او از اهل قم است. هر گاه ستمگری اهل قم را اراده کند، خدا او را هلاک می‌ کند.۱۸

قم، شهر یاران مهدی

قم محل سکونت بیشتر مراجع تقلید ساکن ایران است. بزرگ ترین حوزه علمیه ایران و مرکز مدیریت حوزه‌ های علمیه نیز در این شهر واقع شده است. طلابی از مناطق مختلف ایران و کشورهای دیگر در حوزه علمیه قم تحصیل می‌ کنند. مبلغانی از حوزه علمیه این شهر به کشورهای دیگر اعزام می‌ شوند. همچنین شماری از مسوولان حکومتی ایران مدتی را در قم گذرانده‌ اند.

شمار زیادی از عالمان، پادشاهان، مراجع تقلید و بزرگان شیعه در قم دفن شده‌ اند. از دوره صفویه برخی از مردگان را از شهرهای دیگر ایران به قم منتقل می‌ کردند.۱۹ زکریا بن آدم، علی بن بابویه، ابن قولویه قمی، علی بن ابراهیم و قطب راوندی در قم مدفونند.

حرم حضرت معصومه علیها السلام

حضرت معصومه علیها السلام در سال ۲۰۱ قمری از مدینه به سوی مرو حرکت کرد،۲۰ ولی کاروانش در ساوه متوقف شد. آن حضرت به قم تغییر مسیر داد و پس از ۱۷ روز اقامت در قم، درگذشت و در آنجا دفن شد.۲۱ آرامگاه ایشان قم را به دومین شهر مذهبی ایران و اولین پایگاه شیعی در این کشور تبدیل کرد. پس از وی سادات و امامزادگان زیادی به قم ۲۲و اطراف آن چون آوه و کاشان آمدند.

مطالب دیگر را می توانید در «شهر قم میزبان نور»، «ستاره‌ ای در آسمان ولایت» و «کریمه‌ ای از تبار امامت» مطالعه نمایید.

نظرات ارزشمند شما، ما را در بهبود کیفیت مطالب یاری خواهد کرد.

منابع

۱-مجلسی، بحارالانوار، ۱۴۰۳ق، ۵۷، ص۲۱۶.

۲- مجلسی، بحارالانوار، ۱۴۰۳ق، ص۵۷، ص۲۱۴.

۳-مجلسی، بحارالانوار، ۱۴۰۳ق، ج۵۷، ص۲۱۲.

۴-مجلسی، بحارالانوار، ۱۴۰۳ق، ص۵۷، ص۲۱۴.

۵-مجلسی، بحارالانوار، ۱۴۰۳ق، ص۵۷، ص۲۱۵.

۶- مجلسی، بحارالانوار، ۱۴۰۳ق، ص۵۷، ص۲۱۴.

۷-مجلسی، بحارالانوار، ۱۴۰۳ق، ج۵۷، ص۲۱۳.

۸-مجلسی، بحارالانوار، ۱۴۰۳ق، ج۵۷، ص۲۲۸.

۹-مجلسی، بحارالانوار، ۱۴۰۳ق، ج۵۷، ۲۰۱-۲۲۱.

۱۰- مجلسی، بحارالانوار، ۱۴۰۳ق، ۵۷، ص۲۱۶.

۱۱-مجلسی، بحارالانوار، ۱۴۰۳ق، ج۵۷، ص۲۱۶.

۱۲- مجلسی، بحارالانوار، ۱۴۰۳ق، ۵۷، ص۲۱۶.

۱۳-مجلسی، بحارالانوار، ۱۴۰۳ق، ج۵۷، ص۲۱۸.

۱۴- مجلسی، بحارالانوار، ۱۴۰۳ق، ۵۷، ص۲۱۶.

۱۵- مجلسی، بحارالانوار، ۱۴۰۳ق، ص۵۷، ص۲۱۴.

۱۶- مجلسی، بحارالانوار، ۱۴۰۳ق، ۵۷، ص۲۱۳.

۱۷-مجلسی، بحارالانوار، ۱۴۰۳ق، ج۵۷، ص۲۱۴.

۱۸-مجلسی، بحارالانوار، ۱۴۰۳ق، ج۵۷، ص۲۱۱.

۱۹-سفرنامه شاردن.

۲۰-مجلسی، بحارالانوار، ۱۴۰۳ق، ج۵۷، ص۲۱۹.

۲۱-مجلسی، بحارالانوار، ۱۴۰۳ق، ج۵۷، ص۲۱۹.

۲۲- قمی، تاریخ قم، ص۲۱۵.

 

 

 

این مطلب چقدر مفید بود؟

برای امتیاز دادن روی یک ستاره کلیک کنید!

میانگین امتیاز 0 / 5. تعداد آرا: 0

تاکنون رأی ثبت نشده است! اولین کسی باشید که این پست را ارزیابی می کنید

اخبار مرتبط

متن

نمر باقر النمر
نمر باقر النمر

نَمِر باقر النمر معروف به شیخ نمر (۱۳۳۸ – ۱۳۹۴ش) در استان قطیف در شرق عربستان به‌دنیا آمد. وی تحصیلات دینی خود را در ایران و سوریه تکمیل کرد و پس از بازگشت به عربستان به فعالیت‌های دینی، اجتماعی و سیاسی پرداخت، از جمله برپایی مراسم مذهبی مانند نماز جمعه، برگزاری تجمعات سالروز تخریب بقیع، نقد سیستم […]

۱۱ خرداد ۱۴۰۱
12457
بیشتر بدانید
تبعیض در دین، شغل و ازدواج
تبعیض در دین، شغل و ازدواج

عربستان سعودی در زمینه مذهبی، تبعیض‌های بسیار شدیدی را به کار می برد و در واقع، تبعیض‌های مذهبی بیشتر به‌طرف شیعیان روانه است. به‌طوری که جامعه عربستان سعودی، شیعیان را از جایگاه هم سطح و هم‌تراز با سایر مسلمانان محروم کرده است. شیعیان قطیف مراسم سوگواری روز عاشورا را برگزار می کنند و وعّاظ شیعی […]

۸ خرداد ۱۴۰۱
11690
بیشتر بدانید
نفت زیر پای شیعیان سعودی
نفت زیر پای شیعیان سعودی

شیعیان استان شرقی عربستان سعودی همیشه در وضعیت اقتصادی پایین‌تری نسبت به دیگر گروه‌های جامعه عربستان بوده‌اند، مثلا ولتاژ برق مناطق شیعه نشین ۱۱۰ ولت و ولتاژ برق مناطق سنی نشین ۲۲۰ ولت می باشد و این تنها یک نمونه از سیاست‌های تبعیض گرایانه سعودی علیه شیعیان است. بسیاری بر این باورند که استان شرقی […]

۳۱ اردیبهشت ۱۴۰۱
11472
بیشتر بدانید

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

بیست − پنج =