پایگاه علمی، فقهی و اطلاع رسانی

×
×

فلسفه اخلاق(۱)

5
(2)
۲۵ آذر ۱۴۰۰
909

فلسفه با حیرت آغاز می شود. حیرت انگیزترین پدیده، این پرسش است که جهان چرا هست به جای اینکه نباشد! بنابراین فلسفه با«وجود» یا «هستی» و حیرت در برابر هستی آغاز می شود.

فیلسوفان اسلامی فلسفه را نه با هستی بلکه با «خدا»آغاز کردند. در نظر آنان در هستی چیزی جز«خدا» وجود ندارد. هستی در واقع همان خداست. تنها وجود اصیل خداست و هر چیزی دیگر شامل جماد و نبات و حیوان و انسان همگی سایه ها و عکس هایی از آن وجود اصیل است که بود و نبودشان سراسر وابسته به آن منبع هستی بخش است.

بنابراین، هدف در فلسفه اسلامی اثبات وجود اصیل است که همان خیر محض و اعلاست و هدف از اصالت وجود این است که آدمی به مقام «انسان کامل» برسد و انسان کامل کسی است که بیش از همه به خدا تشبه پیدا بکند. این حقیقت، به عبارت های مختلف در فلسفه اسلامی بیان شده است.

فلسفه اسلامی از سر تا بن«فلسفه اخلاق» است و این ادعا که جایگاه فلسفه اخلاق در فلسفه اسلامی ضعیف است ناشی از کج فهمی است زیرا این فلسفه خود اخلاق است و چیز دیگری نیست.

جنبه مشخصه فلسفه اسلامی این است که این فلسفه به دنبال انسان سازی است و این انسان سازی را از راه اخلاق دنبال می کند، گو این که اصطلاحات تخصصی فلسفه اخلاق امروز در آن وجود نداشته باشد، روح کلی حاکم بر آن اخلاقی است.

مطلب پیش رو بررسی یک بررسی اجمالی در باره ی فلسفه  اخلاق است.

ابتدا به تعریف اخلاق پرداخته و در گام بعدی چند مکتب مهم اخلاقی دنیا را مورد نقد وبررسی قرار می دهیم، نهایتا مبحث فلسفه اخلاق را از دید اسلام بررسی خواهیم نمود.

اخلاق

سعادت و نیک زیستی، از مهم ترین آرمان های دیرینه بشر از آغاز تا کنون بوده است. آدمیان با تمام تنوع نژادها و گونه های متفاوت فرهنگی، برای تامین سعادت و نیک زیستی با عوامل تهدید کننده آن در تمام قرون و اعصار دست و پنجه نرم کرده اند.

اخلاق، بر وزن «افعال» جمع واژه «خُلْق» و«خُلُق»، در لغت به معنای خوی ها، عادات، سرشت، سجایای نیک، پسندیده، خوب، دلیری، نیرومندی، زشت، ناپسند و فرومایگی به کار رفته و از صفات نفسانی انسان به شمار می رود و در واقع به معنای صفت های روحی و باطنی است که در نفس انسانی رسوخ پیدا کرده و به عنوان ملکه برای نفس در آمده است، به گونه ای که افعال خوب یا بد بدون نیاز به تفکر و اندیشه به آسانی از او صادر می شود.

علم اخلاق مجموعه اصول معیاری و سنجشی است که شایسته است رفتار انسان مطابق آنها صورت گیرد و به عبارت دیگر، اصول اخلاقی راه رفتار پسندیده و هدف ها و انگیزه ها را توضیح و ترسیم می نماید. از این رو علم اخلاق به دو بخش اصلی و بنیانی تقسیم می گردد:

بخش اول: این که انسان ها از نظر اخلاقی چه تکالیفی دارند چه چیزهایی را باید انجام دهند و چه چیزهائی را نباید انجام دهند؟

بخش دوم: این که این تکالیف و وظایف را برای چه مقصودی باید انجام دهد یا ندهد؟ و هدف وغایت این وظایف و تکالیف چیست؟

بخش اول در اصطلاح علمای علم اخلاق، اخلاق عملی و بخش دوم را اخلاق نظری و یا فلسفه اخلاق می نامند.

فلسفه اخلاق عهده دار تحقیق درباره مبادی علم اخلاق است. در علم اخلاق، گفته می‌شود که چه کاری خوب و چه کاری بد است؛ اما در فلسفه اخلاق، گفته می‌شود که خوب و بد ریشه در کجا دارد و ملاک تقسیم کار‌ها به خوب و بد چیست و چرا کاری خوب و کار دیگری بد دانسته می‌شود.

فلسفه اخلاق نام جدیدی است بر موضوعی قدیمی که جوانه‌های آن در میان یونانیان و مسلمانان بوده، اما شکوفایی آن به اوایل قرن بیستم می‌رسد.

این به چه معناست که بگوییم چیزی صواب، یا خوب است؟ چه چیز افعال صواب را صواب می‌گرداند؟ چگونه اختلاف نظر‌ها در باب مسائل اخلاقی رفع می‌گردد؟ این وظیفه فلسفه اخلاق است که به چنین سؤالاتی پاسخ گوید.(پایان قسمت اول)

نظرات ارزشمند شما، ما را در بهبود کیفیت مطالب یاری خواهد کرد.

این مطلب چقدر مفید بود؟

برای امتیاز دادن روی یک ستاره کلیک کنید!

میانگین امتیاز 5 / 5. تعداد آرا: 2

تاکنون رأی ثبت نشده است! اولین کسی باشید که این پست را ارزیابی می کنید

اخبار مرتبط

متن

زیبایی ایمان
زیبایی ایمان

ایمان: ایمان مفهومی کلیدی در میان مفاهیم دین است. انسان مؤمن با انسان مسلمان تفاوت هایی دارد که خداوند بارها در قرآن به آنها اشاره کرده است. انسان مؤمن به خدواند ایمان قلبی دارد و انسان مسلمان تسلیم امر خداوند است. ایمان یک ضرورت عقلانی و زیباست که انسان کمال گرا را ارضا و اغنا […]

۹ دی ۱۴۰۰
7987
بیشتر بدانید
فلسفه اخلاق (۳)
فلسفه اخلاق (۳)

در مبحث فلسفه اخلاق (۲) و در تعریف مکاتب اخلاقی، دید گاه های مکاتب مختلف در مورد اخلاق و بطور مشخص در مورد فضیلت بیان گردید. در ادامه، تعریف دقیق تری از فضیلت از منظر همان مکاتب اخلاقی، مورد بررسی قرار می گیرد. بیان فضیلت از دیدگاه مکاتب اخلاقی: فضیلت از نظر لغوی به معنای […]

۶ دی ۱۴۰۰
9089
بیشتر بدانید
بایدها و نبایدهای فلسفه اسلامی
بایدها و نبایدهای فلسفه اسلامی

  بایدها و نبایدهای فلسفه اسلامی مبتنی بر اندیشه مقام معظم رهبری دامت برکاته نویسندگان: محمد رحمانی گورجی، دانشجوی دکترای حکمت متعالیه دانشگاه خوارزمی فاطمه مسجدی، دانشجوی کارشناسی ارشد فلسفه و حکمت اسلامی دانشگاه الزهرا سلام الله علیها چکیده: انقلاب اسلامی ایران به عنوان نقطه عطف تحولات فرهنگی و سیاسی در چهل سال گذشته، گامی […]

۲ دی ۱۴۰۰
6016
بیشتر بدانید

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

یک × 2 =