پایگاه علمی، فقهی و اطلاع رسانی

×
×

فاطمه الگویى دُردانه

5
(1)
۱۴ دی ۱۴۰۰
3061
اهمیت اسوه‌پذیرى:

انسان، این شاهكار آفرینش، در نهاد خویش هماره رو به سوى كمال دارد و با اشتهایى سیری‌ناپذیر در تكاپوى صعود به مدارج كمال، تعالى و ترقى است. تكامل و حركت استكمالى انسان عبارت است از تغییراتى تدریجى در راستاى شكوفایى و به فعلیت رسانى استعدادهاى فطرى.

این تغییرات به وسیله نیروهاى به ودیعت نهاده شده در سرشت کمال‌گرای آدمى و با استفاده از شرایط و امكانات خارجى انجام می‌پذیرد. در راستاى عروج به قله‌های رفیع ترقى و كمال، یكى از کاری‌ترین نیروهاى فطرى آدمى میل به تقلید و اسوه‌پذیری؛ و یكى از امكانات خارجى، سیره و تجربه كمال یافتگان است.

احساس الگوخواهى فطرى و درونى از یك سو و مشاهده سیر تكاملى به كمال رسیدگان از دیگر سوى، انسان را وامی‌دارد تا براى رسیدن سریع‌تر به كمال مطلوب، روش و سیره آن تکامل‌یافتگان را الگوى خویش سازد و تلاشى آگاهانه و هدف‌دار براى ایجاد هماهنگى و انسجام رفتارى با الگوهاى خویش در پیش گیرد.

سرورى فاطمه بر مریم و آسیه:

معرفى مریم علیهاالسلام در مقام الگوى شایسته همه مومنان در حالى است كه بهترین تفسیر كننده آیات قرآن، مریم را سرور بانوان زمانه خویش معرفى می‌کند و فاطمه را سید، سرور و سرآمد جمله زنان در طول تاریخ:

مریم سرور زنان زمانه خویش بود؛ اما دخترم فاطمه سرور همه زنان جهان، از آغاز تا فرجام آن است.۱ او قسمتى از وجود من، نور چشم من، میوه قلب من و روح میان دو پهلوى من است!

فرشته‌ای بر من نازل شد و به من بشارت داد كه فاطمه، سرور همه زنان اهل بهشت و نیز سرآمد همه بانوان امّتم است.۲

صدّیقةٌ لامِثْلَها صدیقة *** تَفْرَغُ بالصّدقِ عَنِ الحقیقة

بَدا بذالكَ الوجودُ الظَّاهر *** سرُّ ظهور الحقِّ فى المظاهر

هِىَ البتولُ الطُهْرُ و العذراء *** كَمَریَمَ الطُّهْرِ و لا سواء

فاِنّها سیّدة النّساءِ *** وَ مَریمُ الكُبْرى بِلا خفاء.۳

بدین ترتیب فضیلت و سرورى فاطمه علیهاالسلام بر آسیه و مریم ثابت می‌شود. آرى، مقام و منزلت زهراى مرضیه نه ‌تنها بسى والاتر از مقام آسیه و مریم صدیقه است، كه اوج فضیلت آسیه و مریم بدان است كه توفیق خدمت‌گزاری آستان حضرت خدیجه كبرى را به هنگامه وضع حمل فاطمه زهرا یافته‌اند.

اگر خدا می‌خواست درباره حضرت زهرا علیهاالسلام مثل بزند، می‌فرمود:«وَ ضَرَبَ اللَّهُ مثلاً لِلَّذیِنَ أَمنُوا فَاطِمَةَ بِنْتَ مُحَمَّد. او الگوى همه زنان و مردان با ایمان است. او سرور بانوان هر دو جهان است». افتخار آسیه و مریم آن است كه از خدمت‌گزاران درگاه فاطمه علیها السلام می‌باشند.

فاطمه، استمرارِ اسوه حسنه:

پدر فاطمه به فرموده صریح قرآنِ جاودان، اسوه شایسته همه خداباوران است: لَقَدْ كَانَ لَكُمْ فِى رَسُولِ اللَّهِ اُسْوَةٌ حَسَنَةٌ لِّمَنْ كَانَ یَرْجُواْ اللَّهَ وَ الْیَوْمَ الْاخِرَ وَ ذَكَرَ اللّهَ كَثیرًا؛۴

مسلما براى شما در زندگى رسول خدا سرمشق نیكویى می‌باشد، براى آن‌ها كه امید به رحمت خدا و روز رستاخیز دارند و خدا را بسیار یاد می‌کنند. و این در حالى است كه رسول‌الله، این شایسته‌ترین اسوه حسنه مومنان، به كرّات یگانه دخترش فاطمه را پاره وجود خویش، روح و ریحان خویش و جان و جانان خویش می‌خواند و با تعابیرى گونه‌گون رضایت او را رضایت خود و ناراحتى او را ناراحتى خویش اعلام می‌دارد.

چنین تأكیدات متواترى از جانب رسول‌الله با چه هدفى صادر گردیده است؟! چرا پیامبر رحمت، اسوه حسنه مؤمنان، بر این حقیقت، فراوان تأكید می‌ورزد كه: فاطمه، پاره‌اى از وجود من است؟!

آیا این همه تأكید جز براى آن است كه توجه همه مؤمنان طول تاریخ را به اسوه‌پذیری از ابعاد زندگانى فاطمه، در مقام استمراربخش سیره رسول‌الله، جلب كند؟!

چرا چنین نباشد، در حالى كه وجود فاطمه از وجود رسول خدا جدا نیست. وجود فاطمه، قسمتى از وجود رسول خداست و سیره او جلوه دیگرى از سیره رسول خدا.

وجود فاطمه، مكمل وجود رسول خداست و اسوه‌گری فاطمه، تكمیل كننده اسوه‌گری شایسته‌ترین اسوه حسنه. تکمیل‌کننده اسوه حسنه در عرصه‌هایی چون: دفاع جانانه از ارزش‌های اسلام، جانبازى براى استمرار رسالت، عشق‌بازی در راه بقا و دوام ولایت، جهاد بی‌امان فرهنگى، تقوا و عبادت، مهرورزى و محبت، عفاف و حجاب، تربیت فرزند، تدبیر منزل، تجهیز روحى و روانى مرد براى جهاد و… .

فاطمه زهرا علیهاالسلام

اسوه‌پذیرى از سیره فاطمى

فاطمه، حجت و الگوى امامان:

فاطمه، استمرار اسوه حسنه است و این است رمز و راز آنكه سیره فاطمه براى همه امامان از نسل او، اسوه، حجت و الگو می‌گردد: «نَحْنُ حُجَةُ اللَّهِ عَلَى الْخَلْقِ وَ فَاطِمَةُ حُجَّةٌ عَلَیْنَا؛۵ ما (امامان معصوم) حجت خداوند بر مردمان هستیم و فاطمه، حجت (خداوند) بر ما.»

اسوه‌گری سیره فاطمه زهرا علیهاالسلام، چنان در اوج یگانگى است كه مولاى عدل‌گستر ما كه جهانى چشم‌انتظار اوست تا ظهور نماید و الگوى همگان در تمام ابعاد وجودى انسان گردد، فاطمه را اسوه نیكوى زندگانى خویش معرفى می‌فرماید:  «وَ فِى اِبْنَةِ رَسُولِ اللهِ لِىَ اُسْوَةٌ حَسَنَةٌ۶ همانا در دختر رسول خدا براى من، الگویى شایسته وجود دارد.»

فاطمه، الگوى زندگانى من است، نه از آن جهت كه مادر من است؛ بلكه بدین جهت كه دختر رسول خداست و استمرار وجود او؛ پاره وجود رسول خداست و اسوه‌پذیری از وى، همان اسوه‌پذیری از رسول خداست و در یك كلام:

اسوه‌پذیری از فاطمه، همان امتثال فرمان خدا در اسوه‌پذیری از رسول خداست.

فاطمه نه تنها الگوى زنان، كه الگوى تمام جهانیان است. اسوه‌گری فاطمه هرچند براى زنان، در بردارنده یگانه‌ترین و زیباترین جلوه‌هاست؛ اما اسوه‌گری او ویژه زنان نیست. هرچند روز ولادت فاطمه، افتخاربخش تمام زنان عالم گردیده و روز زن نامیده شده است؛ اما روز ولادت او، افتخاربخش همه مردان و زنان جهان و جلوه‌نمای تمام مكارم اخلاقى است و بنابر یكى از جامع‌ترین و زیباترین بیان‌ها:

«انتخاب چنین روزى به عنوان روز زن به معنى انتخاب زیباترین، متعالی‌ترین و مقدس‌ترین الگو براى زنان مسلمان، بلكه زنان همه جهان است. تجلیل از مقام فاطمه علیهاالسلام، تكریم ایمان، تقوا، علم، ادب، شجاعت، ایثار، جهاد، شهادت و در یك كلمه مكارم اخلاق است كه پدر بزرگوارش براى اتمام آن مبعوث شد. و آن گاه كه رسول اكرم صلى الله علیه وآله، فاطمه را پاره تن خویش می‌خواند، به جهانیان می‌آموزد كه جلوه والای  كرامت انسانى و اخلاق اسلامى را در این چهره مقدس جستجو كنند و مادران جهان، شعاعى از این خورشید درخشان برگیرند و كانون حیات انسان‌ها را گرم و روشن سازند.»۷

عوامل مؤثر در شكل‌گیرى شخصیت فاطمه علیهاالسلام

در شکل‌گیری شخصیت یگانه اسوه‌ای چون فاطمه زهرا علیهاالسلام ، همه عوامل تأثیرگذار بر شخصیت ایشان، از عامل وراثت گرفته تا عامل محیط و عوامل غیبى ـ دست به دست هم داده‌اند و پرورش دهنده چنان گل بی‌نظیری در گلستان وجود گردیده‌اند.

پدر فاطمه، محمد مصطفى صلى الله علیه وآل،  شریف‌ترین آفریده الهى و مادر او، خدیجه بنت خویلد، از پاک‌ترین و نجیب‌ترین زنان روزگارو اجداد او جملگى از صالح‌ترین و پاک‌ترین انسان‌های روى زمین بوده‌اند.

نطفه فاطمه زهرا علیهاالسلام در حالى منعقد می‌گردد كه والدین او از رهگذر چهل شبانه روز ارتباط خالصانه با خداوند به اوج طهارت روحى دست یافته‌اند و خمیرمایه آن نطفه را با تغذیه از پاک‌ترین و بهترین میوه‌های بهشتى تكوین بخشیده‌اند.۸ از این روى فاطمه حَوْرَاءُ الْاِنْسِیَّه؛ یعنى حوریه سیرتى به صورت انسان، نامیده می‌شد و پیامبر خاتم رایحه بهشت را هماره در وجود او می‌جویید.

فاطمه علیهاالسلام در محیط خانواده‌ای سراسر شور، عشق، نشاط، پاكى و صفا پرورش یافته و بعد از وفات مادر، نیكوخلق‌ترین مربیان، عهده‌دار تربیت و پرورش او گردیده است.

شخصیت فاطمه زهرا علیهاالسلام در كنار پدرى استوار گشته كه كانون همه توجهات و تحولات در روزگار خویش بوده است. فاطمه علیهاالسلام، نیمى از عمر خویش را در كنار همسرى گذرانیده كه پرورش یافته دامان رسول است و میراث‌دار خلق و خوى محمدى و بر مجموعه عوامل فوق، عواملى غیبى، چون نزول فرشتگان، الهام‌های غیبى و … را نیز باید افزود.۹

منابع

۱-  رسول‌الله صلى الله علیه وآله:  ان‌ها (فاطَمَةَ) لَسَیَّدَةِ نِساءِ الْعَالَمِینَ فَقِیلَ أَ هِىَ سَیّدةُ نِساء عالم‌ها فَقَالَ: ذاكَ لِمَرْیَمَ بِنْتَ عِمْرانَ فَاَمَّا اِبْنَتى فاطِمَة فَهِى سیِدَةُ نِسَاءِ الْعَالَمِین مِنَ الْاوَّلینَ و الْآخِرِینَ. بحارالانوار: ج۴۳، ص ۲۴، روایت ۲۰.

۲-  رسول‌الله صلى الله علیه وآله:  اَتانى مَلَكٌ فَبَشّرَنِى إِنَّ فاطِمَةَ سَیِّدَةِ نِساءِ اَهْلِ الْجَنَّةِ وَ نِساءِ أُمَّتِى. بحارالانوار: ج۲۱، ص ۲۷۹.

۳- آینه ایزدنما: ص ۲. شعر از حضرت آیت‌الله محمد حسین غروى اصفهانى.

۴- سوره احزاب آیه ۲۱

۵- عوالم العلوم: ج ۱۱، ص ۵

۶- بحارالانوار: ج ۵۳، ص ۱۷۸، باب ۳۱، روایت ۹

۷- چهار سال با مردم، گزارشى از دومین دوره ریاست جمهورى حضرت آیت‌الله خامنه‌ای: ص ۲۷۲. پیام به سمینار كوثر شیراز به مناسبت تولد حضرت زهرا علیها السلام، ۲۰/۱۱/۶۶.

۸- . بحارالانوار: ج ۱۶، ص ۷۸. عوالم: ج ۱۶، ص ۱۵.

۹- این مطلب برگرفته از کتاب جامی از زلال کوثر نوشته علامه مصباح یزدی می باشد. علاقه مندان برای مطالعه کامل کتاب به اینجا رجوع کنند.

نظرات ارزشمند شما، ما را در بهبود کیفیت مطالب یاری خواهد کرد.

این مطلب چقدر مفید بود؟

برای امتیاز دادن روی یک ستاره کلیک کنید!

میانگین امتیاز 5 / 5. تعداد آرا: 1

تاکنون رأی ثبت نشده است! اولین کسی باشید که این پست را ارزیابی می کنید

اخبار مرتبط

متن

فردوسی در بیانات رهبری
فردوسی در بیانات رهبری

«خوشبختانه ادبیات سلف ما همه ‌اش در جهت ارزش های الهی و اسلامی است؛ از جمله همین شاهنامه که شما به آن اشاره کردید. اول انقلاب عده ای از مردم بااخلاص بی‌‌اطلاع رفته بودند قبر فردوسی را در طوس خراب کنند! وقتی من مطلع شدم، چیزی نوشتم و فورا به مشهد فرستادم؛ که آن را […]

۲۵ اردیبهشت ۱۴۰۱
4863
بیشتر بدانید
شهید مطهری از نگاه شخصیت های بزرگ
شهید مطهری از نگاه شخصیت های بزرگ

امام خمینی: «مطهری که در طهارت روح و قوت ایمان و قدرت بیان کم نظیر بود مفت و به ملا اعلی پیوست لکن بدخواهان بدانند که با رفتن او شخصیت اسلامی و علمی و فلسفی اش نمی رود. مطهری فرزندی عزیز برای من و پشتوانه‌ای محکم برای حوزه‌های دینی و علمی و خدمتگزاری سودمند برای […]

۱۲ اردیبهشت ۱۴۰۱
3170
بیشتر بدانید
عید فطر از منظر بزرگان
عید فطر از منظر بزرگان

امام خمینی: «فطر، روزی است که خداوند تعالی برای مسلمین عید قرار داده تا با اجتماع خود در نماز و خطابه‌های مناسب با هر عصر، راه و روش خود را در مقابل اسلام و مقابل دشمنان خونخوار آن بیابند».(صحیفه امام، ج۳، ص۱۷۰) امام معیارهای خاصی برای عید فطر مشخص می‌کنند که بر مبنای آنها باید […]

۱۲ اردیبهشت ۱۴۰۱
3127
بیشتر بدانید

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

5 × پنج =