پایگاه علمی، فقهی و اطلاع رسانی

×
×

علامه حاج محمدابراهیم کلباسی اشتری نخعی

آیت‌الله‌العظمی علامه حاج محمدابراهیم کلباسی اشتری فرزند حاج شیخ محمدحسن کرباسی خراسانی اصفهانی؛ از مشاهیر فقها و مجتهدین و اکابر علماء و محققین است. ایشان عالم، زاهد، عابد، ورع، تقی، بلکه ازهد و اعبد و اورع و اتقای علمای زمان بوده اند.

شرح حال

پدر و اجداد علامه حاج محمدابراهیم کلباسی

حاج شیخ محمدقاسم کاخکی-جدّ علامه کلباسی-از علمای شیعه بوده و در خانواده‌ای عالم پرور رشد نموده بود. ایشان در زمرۀ افرادی است که نسب آنان به سردار بزرگ اسلام و صحابی وارسته، جانب مالک اشتر نخعی می‌رسد. ازاین‌جهت با نامورانی چون «ورّام بن ابی فراس» مؤلف مجموعه ورّام و نواده دختری او یعنی سید بن طاووس، اسکندر بن دربیس خرقانی، شیخ محمدحسن بن شیخ محمدابراهیم یزدی اصفهانی و نیز مرحوم شیخ جعفر نجفی کاشف الغطاء اشتراک نسب دارد.

پدر ایشان حاج محمد حسن۱از جمله علماو عباد، صاحب کرامات و مقتدای مردم در جماعات بوده اند.۲

تولد و کودکی علامه حاج محمدابراهیم کلباسی

حاج شیخ محمدابراهیم کرباسی فرزند حاج محمد حسن در نوزدهم ربیع‌الثانی سال ۱۱۸۰ق متولد شد. این کودک دوران رشد خویش را تحت تربیت پدری فاضل، پارسا، اهل تقوا و مادری نیکو سرشت سپری کرد.

پس از ده بهار از عمرش نخستین استاد خود، یعنی پدرش را در سال ۱۱۹۰ ه.ق از دست داد. این ضایعه در ذهنش به شدت اثر گذاشت، به‌طوری‌که بعدها از آن به‌عنوان خاطره‌ای رنج‌آور یاد می‌کرد.

پس از فوت پدرش-بنا بر وصیت ایشان-عالم ربانی آقا محمد بید آبادی محمد ابراهیم را به منزل خود برد و در دامن خود تربیت نمود. او نقش مهمی در تربیت علامه کلباسی داشت تا آنجا که علامه میرزای قمی فرمود: «هر خیری که به حاجی کلباسی رسیده است از برکات عالم ربانی آقا محمد بیدآبادی است».

محمد ابراهیم نزد آن عالم جلیل بود تا آنکه به حد بلوغ و کمال رسید. آقا محمد بید آبادی، ایشان را به جهت میراث پدری در اوایل بلوغ، مستطیع دانسته و او را به حج فرستاد. ایشان پس‌از این سفر بین فقها و علمای شیعه، به حاجی‌کلباسی مشهور گردید.

تحصیل و تهذیب

هنگام بازگشت از حج، خبر رحلت حکیم عارف بیدآبادی ایشان را در کربلا متوقف نمود. در همان جا مشغول تحصیل علم و عمل گردیدند. در همین سفر با سیدالعلما، حاج سید محمد باقرشفتی۳ملاقات نمودند. از همان وقت بینشان دوستی و برادری پایدار برقرار شد.

پس از عتبات به قم تشریف برده و در نزد محقق قمی(صاحب قوانین) تلمذ نمودند. سپس به کاشان رفته و مدتی به درس علامه محمد مهدی نراقی حاضر شدند. و به درجات عالی علم و اجتهاد نائل آمد.

سپس به اصفهان تشریف برده و مشغول به تدریس و مواظبت تکمیل نفس گردیدند.

آیت الله علامه محمد ابراهیم کلباسی

اساتید علامه حاج محمدابراهیم کلباسی

برخی اساتید حاج محمدابراهیم کلباسی عبارتند از:

میرزا محمدعلی بن میرزا مظفّر،شیخ محمد خاتون‌آبادی، ملّا محراب گیلانی و ملّا علی نوری در اصفهان.

وحید بهبهانی و سید علی طباطبایی (صاحب ریاض) در کربلا.

سید محمدمهدی بحر العلوم، شیخ جعفر نجفی (کاشف الغطاء)، درنجف.

آقا سید محسن اعرجی کاظمینی در کاظمین.

سیّد محمّد باقر وحید بهبهانی.

میرزا ابوالقاسم قمی (صاحب قوانین) و ملا مهدی نراقی در قم.

بازگشت به اصفهان

علامه محمدابراهیم کلباسی پس از سال‌ها کسب علوم و فضائل، رحل اقامت در اصفهان افکندند و مشغول تدریس و تألیف گردید. ایشان نه‌تنها خود به اصفهان بازگشت، بلکه رفیق و یار شفیق خود، علامه سید محمدباقر شفتی گیلانی را به اصفهان آورد.

بعد از فتنۀ افغان‌ها -که منجر به شهادت بسیاری از علما و دین‌مداران مکتب اهل‌بیت علیهم السلام و سوختن کتابخانه‌ها و تخریب بخشی از مدارس علمیه شده بود- بازسازی حوزۀ علمیۀ کهن اصفهان مرارت‌ها و زحمات زیادی می‌طلبید.

با حضور حاجی کلباسی و سید شفتی در کنار دیگر علمای اصفهان، این امر محقق گردید. علامه کلباسی همه‌جانبه از علامه سید شفتی حمایت کرد تا بتوانند حوزه علمیه را حیاتی دوباره ببخشند.

علامه کلباسی در مسجد حکیم تدریس می نمودند، ایشان تعلیم و تعلّم را واجب عینی می دانستند. جماعتی ازعلمای بسیاری از دور و نزدیک در مجلس درس ایشان حاضر می شدند.

علامه میرزا ابوالقاسم قمی (صاحب قوانین) استادِ حاجی کلباسی، پس از اصرارهای فراوان، به ایشان حکم کرد تا رسالۀ عملیه بنویسد و مرجعیت شیعه را عهده‌دار شود. عاقبت با انتشار رساله «نخبه» و تقلید شیعیان جهان از ایشان، مرجعیت مطلق و زعامت شیعه بر عهده شان نهاده شد.

شاگردان علامه محمدابراهیم کلباسی

علامه کلباسی شاگردان زیادی را پرورش دادند از جمله:

شیخ اعظم انصاری، میرزا محمدحسن شیرازی، حاج ملا هادی سبزواری

سید حسن مدرس مطلق، حاج محمدجعفر آباده‌ای، حاج سید محمدباقر خوانساری (صاحب روضات)، حاج میرزا سید محمدهاشم خوانساری چهارسوقی و حاج سید محمد شهشهانی.

آیت الله سید علی حسینی مرعشی(جد آیت الله شهاب الدین مرعشی).

علاوه بر آن نقل شده که در حوزه درس ایشان غالب اوقات، چهل نفر مجتهد حاضر بودند . از بعضی مشایخ نقل شده که صد و بیست نفر در درس ایشان حاضر می شدند.۴

حالات روحی و اقدامات اجتماعی

علامه حاجی کلباسی به لحاظ مقام فقهی و تسلط بر موازین شرعی و نیز حالات اخلاقی به مقام ورع دست‌یافته بودند. اما این خصلت هرگز سبب گوشه نشینی ایشان نشد؛ و باعث نشد که در برخورد با انحرافات و منکرات خاموش بمانند.

ایشان در متن جامعه عصر خویش زندگی می‌کردند و درعین‌حال در صیانت از ارزش‌ها و عملی نمودن دستورهای دینی لحظه‌ای آرام نگرفتند؛ البته ایشان به لحاظ رعایت شئون تقوایی و مراتب اخلاصی که داشتند، بسیار احتیاط می‌کردند. نسبت به دستگیری از فقرا توجهی کامل و اهتمامی وافر داشتند و به امور طلاب و شاگردان خود به نحو احسن رسیدگی می‌نمودند.

آیة الله حاج میرزا ابوالهدی کلباسی-ازنوادگانشان –چنین نوشته اند:«ایشان با آن عزت مناعت و استطاعتی که داشت، گامی از طریق قناعت بیرون نگذاشت و بر استمرار این حالت که زینت اهل علم و نشانه ساده زیستی است، اصرار می‌ورزید».۵

عبادات

علامه، حیات علمی و معنوی خود را در این واقعیت می‌دانستند که بر کردار و گفتار خود مراقب باشد؛ با مناجات شبانه و اصرار و التجاء به درگاه حضرت احدیت خویشتن را بسازد تا اینکه توفیق پارسایی را از پروردگارشان دریافت نمایند. ایشان موفقیت‌های علمی اجتماعی و فرهنگی خود را مرهون همین نیایش‌های شبانه، توسل، توکل و توجه به خداوند می‌دانستند. هنگام نماز، ذکر و دعا، نهایت خضوع، خشوع و حضور قلب را داشتند.

یک سال، شب تا صبح مشغول اعمال لیلة القدر و دعا، نماز و تلاوت قرآن بودند؛ برای این‌که شب قدر را درک کنند. تا آن‌که شب قدر را به نیکی درک نمودند و مشاهده کردند که چگونه فرشتگان و روح از آسمان نازل می‌شوند و تا صبح مقدّرات و سرنوشت مردم را به زمین می‌آورند. این تعبّد او را به مقام استجابت دعا رساند و بارها با نماز باران ایشان، رحمت الهی نازل گردید. هم‌چنین با دعایشان بیمارانی شفا یافتند و افرادی صاحب فرزند شدند.

رحلت و محل دفن

علامه حاج محمدابراهیم کلباسی پس از مدت هشتادویک سال و نوزده روز عمر بابرکت؛

در شب پنج‌شنبه هشتم ماه جمادی‌الاولی ۱۲۶۱ق (مطابق با ۲۵ اردیبهشت ۱۲۲۴ ه ش) رحلت نمود. پیکر مطهرش پس از غسل و کفن و تشییع باشکوه، در برابر مسجد حکیم اصفهان در مقبره اختصاصی دفن گردید.

منابع

۱ – الکواکب المنتشرة، آغابزرگ تهرانی؛ البدر التمام، کلباسی

۲- البَدرُالتمام ، ابوالهدی کلباسی

۳- بیان المفاخر، استاد مهدوی

۴- خاندان کلباسی، آیت الله حاج شیخ محمد کلباسی حایری

۵- البَدرُالتمام، ابوالهدی کلباسی

تیتر

متن

روز شمار هفته دفاع مقدس
روز شمار هفته دفاع مقدس

    ۳۱ شهریور : روز اقتدار و صلابت نیروهای مسلح در این روز، جنگ تحمیلی عراق علیه ایران، با حمله هوایی عراق به چند فرودگاه ایران، از جمله فرودگاه مهرآباد شروع شد. حمله هوایی ۶ میگ ارتش عراق به محل تجمع مردم اسلام آباد غرب که به شهادت ۵۰ تن از هموطنان بی­‌گناه انجامید نیز از […]

۳۱ شهریور ۱۴۰۰
2
بیشتر بدانید
حکم پرداخت صدقات و کفارات به فاسق
حکم پرداخت صدقات و کفارات به فاسق

امام صادق علیه السلام میفرمایند:  «کسی که برادرش را بر کار بد مشاهده کند در حالی که قدرت دارد او را از آن کار زشت باز ندارد به او خیانت کرده است». {الحکم الزاهره، ج۲، ص۲۹۷} سوال: پرداخت صدقات، کفارات و فطریه به فقیری که اهل نماز نیست و فاسق است چگونه است؟ ایت الله […]

۳۱ شهریور ۱۴۰۰
4
بیشتر بدانید
شیخ عبداللهی الناصر
شیخ عبداللهی الناصر

رهبر شیعیان کنیا از تشیع خود می گوید: او پیرمردی متین بود و کلماتی دلنشین بر لب داشت، از صدق سخن می گفت و کلماتش بر دل می نشست. او به شوق دیدن ما از کنیا به تانزانیا آمده بود، با این که می دانست ما به تانزانیا خواهیم رفت. او می گفت که چگونه با […]

۳۰ شهریور ۱۴۰۰
1432
بیشتر بدانید