پایگاه علمی، فقهی و اطلاع رسانی

×
×

شیعیان عربستان

0
(0)
۱۸ اردیبهشت ۱۴۰۱
4595

عربستان سعودی بزرگ ترین کشور غرب آسیا و زادگاه دین اسلام است. این کشور بخش عمده شبه جزیره عربستان را در بر گرفته ‌است. بیشتر ساکنان این کشور سنی مذهب هستند و شیعیان به صورت اقلیت در این کشور زندگی می ‌کنند. شیعیان در این کشور به سبب سیاست‌ های خاص مذهبی حکومت سعودی در شرایط سختی به سر می ‌برند و علی ‌رغم همه تلاش‌ های صورت گرفته هنوز وضع آنان بهبود نیافته است.

موقعیت جغرافیایی

عربستان بزرگ ترین کشور از نظر وسعت در خاورمیانه و شبه‌ جزیره عربستان است. عربستان‌ سعودی ۲ میلیون و ۱۴۹هزار کیلومتر مربع وسعت دارد. مساحت این کشور حدود ۸۵ درصد شبه جزیره عربستان را تشکیل می‌دهد. عربستان از غرب به دریای سرخ و از شرق به خلیج ‌فارس محدود است. عربستان در شمال غرب با اردن، و از طریق خلیج عقبه با مصر و فلسطین اشغالی، در شمال و شمال شرق با عراق، از شرق با کویت، قطر، بحرین و امارات متحده عربی، از جنوب شرق با عمان و از جنوب با یمن همسایه است.

دین و مذهب

اکثر جمعیت عربستان مسلمان و بر مذهب حنبلی‌ بوده و شیعیان در اقلیت هستند. تعداد اندکی مسیحی، یهودی و مهاجران بودایی، هندو و سیک نیز در این کشور سکونت دارند.

حج

حج، عبادتی واجب و از فروع دین اسلام است. از آنجا که حج تنها در مکه انجام می‌شود، مسلمانان بسیاری برای انجام حج تمتع و حج عمره به عربستان سفر می‌ کنند. براساس آمار رسمی حکومت عربستان در سال ۱۴۴۰ق. (۱۳۹۷ش-۱۳۹۸ش) حدود شش میلیون و هفتصد هزار زائر غیر عربستانی در حج عمره شرکت کرده‌اند. همچنین در سال ۱۳۹۶ش. حدود دو میلیون و سیصد هزار زائر (عربستانی و غیر عربستانی) در حج تمتع شرکت کرده‌اند.

پراکندگی شیعیان

در عربستان شیعیان اثنی‌عشری، اسماعیلی و زیدی سکونت دارند. آمار دقیقی از تعداد شیعیان در دست نیست. منابع مختلف تعداد شیعیان را در این کشور حدود دو میلیون نفر ذکر کرده‌اند که بین ۱۰ تا ۱۵ درصد از جمعیت عربستان را تشکیل می‌دهند.

تا پیش از به قدرت رسیدن سعودی‌ ها، موسسات مهم دینی شیعیان از جمله مساجد و حسینیه‌ ها همچنان زنده و فعال بودند و شیعیان تا آن زمان، آشکارا مراسم عبادی خود را برگزار می‌ کردند و در حوزه‌ های علمیه محلی، به فراگیری علوم دینی می ‌پرداختند. این پویایی تا دهه ۴۰ میلادی قرن گذشته به ‌اندازه‌ای بود که قطیف را نجف کوچک می‌ خواندند. این فعالیت ‌ها پس از حکومت آل سعود، با محدودیت‌ هایی همراه بوده است. شیعیان اثنی عشری عمدتا در استان ‌های شرقی و مدینه و شیعیان زیدی و اسماعیلی در جنوب عربستان و در مناطق مرزی با یمن سکونت دارند.

شیعیان اثنی عشری

اکثر شیعیان عربستان اثنی عشری هستند و بیشتر آنها در منطقه شرقی به ویژه استان ‌های احساء و قطیف حضور دارند. در دیگر مناطق مانند دمام و مدینه نیز شیعیان حضور دارند.

استان احساء

استان احساء وسعت زیادی دارد و پهنه آن تا مرز قطر ادامه دارد. بافت کلی ساکنان این منطقه شیعی است و قدمت آن به ابتدای قرن اول ه‍.ق. برمی‌ گردد. در زمان حکمرانی سلسله آل بویه، دیگر مردم این منطقه نیز به مذهب تشیع گرویدند. در آن زمان این منطقه جزء خاک عربستان نبوده است. در قرن گذشته و پس از اینکه وهابیت، این ناحیه را به طور کلی اشغال کرد، این منطقه ضمیمه عربستان سعودی شد. در هفوف، مبرز و بسیاری از روستاهای این منطقه شیعیان سکونت دارند.

استان قطیف

در این استان چندین شهر شیعه‌ نشین وجود دارد که عبارتند از:

۱-شهر قطیف: این شهر مرکز استان قطیف است و بیشتر جمعیت آن را شیعیان تشکیل می‌دهند. ابن بطوطه می ‌نویسد: «قطیف شهر بزرگی است که بیشتر ساکنان آن از شیعیان است وآنان شیعه بودن خود را با ذکر اشهد ان علیا ولی الله و حی علی خیر العمل اعلام می‌ کنند.» در این شهر طوایف شیعی زیادی زندگی‌ می‌ کنند.

۲-سیهات: سیهات یکی از مهم ‌ترین شهرهای منطقه به شمار می ‌رود. تمامی ساکنان این شهر شیعه هستند. در این شهر چندین حسینیه نیز وجود دارد.

۳-صفوی: صفوی شهری تاریخی و قدیمی در کنار قلعه جاوان است که مملو از آثار باستانی است. این شهر در شمال قطیف و با فاصله ‌اندکی از بندر راس تنوره (سکوی نفتی معروف) قرارگرفته است. تمامی ساکنان این شهر شیعه ‌اند.

۴-تاروت: تاروت جزیره‌ ای است معروف که گنجینه‌ های باارزشی از آثار باستانی درآن جای دارد. اکثر ساکنان این جزیره و روستاهای آن شیعه هستند.

۵-عوامیه: عوامیه شهری است در شمال قطیف که بر خرابه ‌های شهر زاره ساخته شده است. تمام ساکنان این منطقه شیعه هستند. مردم آن در مبارزه و شجاعت زبانزد بوده وهمیشه به تنهایی در برابر یورش‌ های حکومت سعودی مقاومت کرده ‌اند. اکثر طوایف این شهر از قبایل نجد هستند که به این منطقه مهاجرت کرده‌ اند و با این مهاجرت شیعه شده ‌اند.

۶-آجام: آجام در گذشته نه چندان دور، بیرون از محدوده قطیف قرار داشت و بیشتر با صحرا و بادیه ‌نشنیان در ارتباط بود. با اینکه همه اهالی آن شیعه ومتمدن هستند، اما به سبب ارتباط با صحرا و طوایف بادیه ‌نشین، شیعیان این منطقه را بدو الشیعه نامیده‌ اند.

۷-دیگر شهرهای شیعه ‌نشین استان قطیف عبارتند از: قدیح، ام حمام، حبش، جارودیه، خویلدیه، توبی، حله محیش، ملاحه، شویکه، بحاری، عنک.

استان مدینه

در اواسط قرن چهارم هجری به تدریج خاندانی از نسل امام حسین علیه السلام در مدینه به قدرت رسیدند و به عنوان «اشراف» قرن ها در این ناحیه حکومت کردند که در برخی ادوار امامی مذهب یا زیدی مذهب بودند. در قرن پنجم و ششم نیز شهر مدینه زیر نفوذ تشیع قرار داشت. امروزه در این شهر چهار گروه شیعه جعفری ساکن هستند:

۱-نخاوله :نخاوله بزرگ ترین گروه امامی در مدینه هستند.

۲-اشراف: پس از نخاوله، تعداد اشراف بیش از بقیه قبایل است.این قبیله از سادات بنی هاشم هستند و در شهرهای دیگری همچون مکه، جده، طائف و شهرهای جنوبی عربستان ساکن هستند.

۳-قبیله ‌های حرب و جهینه (حروب): برخی از افراد این دو قبیله همچون بنی علی فرید شیعه هستند.

۴-مَشاهده: از عرب‌ های اصیل هستند که در مکه و مدینه ساکن‌ اند. تعدادشان از قبیله‌ های قبلی کمتر است. نویسنده و محدث محمد بن عیسی مشهد یاز طایفه آل مشهدی از این قبیله است.

سایر مناطق: شیعیان دوازده امامی در وادی فاطمه دارای جمعیت‌ بزرگی هستند. در حائل نیز که محل سکونت قبیله طی است، تعدادی شیعه سکونت دارند. شیعیان در ریاض، قصیم، افلاح، حریق و جده نیز گروه‌ های کوچکی تشکیل داده ‌اند.

شیعیان اسماعیلی

شیعیان اسماعیلی (حداکثر یک میلیون نفر) در استان نجران و حومه آن (در منطقه مرزی نزدیک به یمن) ساکن‌ اند.

شیعیان زیدی

زیدیان نیز به عنوان شاخه‌ ای شیعی، در شهرهای جنوبی نجران، جده، ینبوع و عسیر سکونت دارند و وابستگی ‌شان بیشتر به زیدیان یمنی است.

اقدامات دولت سعودی در قبال شیعیان

دولت سعودی به خاطر سیاست‌ های مذهبی خود رفتاری تبعیض آمیز علیه شیعیان در پی گرفته و انواع محدودیت‌ ها را بر ضد شیعیان اتخاذ کرده است. برخی از محدودیت‌ های اعمال شده در مورد شیعیان عبارت است از:

۱-دریافت مالیات‌ های مختلف از کشاورزان، باغداران، ماهیگیران، نخل‌ داران، کارگران، کاتبان و قضات دادگستری در صورتی که از شیعیان باشند. (این مشاغل برای اهل سنت مالیات ندارد).

۲-شیعیان موظف‌اند ۵-۸ درصد از سود فروش حیوانات خود را به دولت بپردازند.

۳-غصب و تملک اراضی شیعیان

۴-اهمال‌ کاری در ساخت زیربناهای رفاهی و شهری در مناطق محل سکونت شیعیان

۵-محروم بودن از آزادی ‌های فردی و اجتماعی

۶-جلوگیری از استخدام و به ‌کارگیری شیعیان در مصادر کلیدی و مشاغل امنیتی و سیاسی جامعه خویش

۷-منع انتخاب نمایندگان شیعه در مجالس مختلف کشور

۸-ممانعت از تشکیل احزاب و گروه‌های سیاسی

۹-اعمال فشار بر گروه‌ ها و اقشار مختلف بدون دلیل به سبب اتخاذ سیاست شیعی

۱۰-جلوگیری از ارتباط و تعامل شیعیان با سایر شیعیان منطقه و جهان

۱۱-و…

شیعیان در طول این سال ‌ها هرچند کوشیده‌ اند تا به خواسته ‌های خود برسند و این محدودیت‌ ها برطرف شوند، اما تاکنون موفق نشده ‌اند و علاوه بر محدودیت ‌ها و فشارهای حکومت، مورد آزار و هجمه گروه‌ های سلفی و افراطی تکفیری نیز هستند.

منبع

ویکی شیعه (با تصرف).

 

این مطلب چقدر مفید بود؟

برای امتیاز دادن روی یک ستاره کلیک کنید!

میانگین امتیاز 0 / 5. تعداد آرا: 0

تاکنون رأی ثبت نشده است! اولین کسی باشید که این پست را ارزیابی می کنید

اخبار مرتبط

متن

حیاتی‌ترین منطقه استراتژیک
حیاتی‌ترین منطقه استراتژیک

شیعیان عربستان در استان شرقی، دوازده امامی هستند. آنها در حیاتی‌ترین منطقه استراتژیک این سرزمین پادشاهی سکونت دارند. منطقه ای که شیعیان در عربستان سعودی در آن زندگی می کنند به چند لحاظ اهمیت دارد: اول اینکه این منطقه از جمله مناطقی است که بیشترین و بزرگ‌ترین حوزه‌های نفتی کشور و جهان را در خود […]

۲۷ اردیبهشت ۱۴۰۱
3907
بیشتر بدانید
سير تاريخ تشيع
سير تاريخ تشيع

بررسی اجمالی سير تاريخ تشيع و انشعابات آن «مذهب شيعه» در زمان سه پيشوای اول، از پيشوايان اهل بيت، (حضرت اميرالمومنين علی و امام حسن و امام حسين عليهم السلام ) هيچگونه انشعابی نپذيرفت، ولی پس از شهادت امام سوم، اكثريت شيعه به امامت حضرت علی بن الحسين عليه السلام (امام سجاد) قائل شدند و […]

۱۰ اردیبهشت ۱۴۰۱
4274
بیشتر بدانید
مفهوم‌شناسی شیعه و تشیع
مفهوم‌شناسی شیعه و تشیع

کاربرد لغوی «شیعه» و «تشیع» ارباب لغت برای واژه «شیعه» معانی هم‌سویی همچون فرقه، حزب، گروه، امت، پیروان، یاران، هواداران، همراهان، همکاران، دوستان، اشاعه‌ دهندگان و تقویت کنندگان یاد کرده‌ اند. این واژه اگرچه خود مفرد است و جمع آن «شیع» و «اشیاع» است، اما بر تثنیه، جمع، مفرد و مذکر نیز کاربرد یکسانی دارد. […]

۷ اردیبهشت ۱۴۰۱
6898
بیشتر بدانید

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

14 − 4 =