پایگاه علمی، فقهی و اطلاع رسانی

×
×

شیعیان خوجه اثناعشری

0
(0)
۹ اردیبهشت ۱۴۰۰
457

آفرین بر شیعه: قالَ الامامُ مُوسَى بْنَ جَعفَرٍ علیه السلام: طُوبى لِشیعَتِنا المُتَمَسّکینَ بِحُبِّنا فى غَیْبَهِ قائِمِنا الثّابِتینَ عَلى مُوالاتِنا وَالْبَراءَهِ مِن أَعْدائِنا أُولئِکَ مِنّا وَنَحْنُ مِنْهُمْ قَد رَضُوا بِنا أَئِمَّهً وَرَضینا بِهِمْ شیعَهً وَ طُوبى لَهُمْ، هُمْ واللّه ِ مَعَنا فى دَرَجَتِنا یَوْمَ القِیامَهِ.

امام کاظم علیه السلام فرمودند: آفرین به شیعیان ما که در زمان غیبت قائم ما، به دوستى ما، چنگ می‌زنند و در ولایت و دوستى ما و در برائت از دشمنان ما، ثابت قدمند. آنان، از ما هستند و ما، از آنانیم. آنان، به پیشوایى و امامت ما خاندان، راضى و خشنود شدند و ما، به شیعه بودن آنان، راضى شدیم. خوشا به حال آنان، سوگند به خدا! که آنان، در قیامت، در مرتبه ما با ما هستند.

شیعیان خوجه اثناعشری

شیعیان خوجه اثناعشری اقلیت کوچک و در عین حال منسجمی به‌شمار می‌روند که با وجود جمعیت اندک یکصد و بیست و پنج هزار نفری از نظم و انضباط قابل ملاحظه‌ای برخوردارند. این اقلیت کوچک، در حال حاضر در پنج قاره جهان حضور دارند و در هر کشور دارای جماعات مستقلی می‌باشند.

خوجه‌های اثناعشری اصالتا مردمانی از ایالت گجرات و منطقه کچ هندوستان به‌شمار می‌روند که چند صد سال پیش از آیین هندو به مذهب اسماعیلیه گرویده و در حدود یکصد و چهل سال پیش به مذهب شیعه اثناعشری پیوستند. آنان طی این مدت با عشق و علاقه خاصی به تحکیم ساختار دینی جامعه خود پرداخته و سعی کرده‌اند اعضای جماعت خود را به اصول و تعالیم دین اسلام و مذهب اهل بیت علیهم السلام رهنمون سازند. این امر موجب شده که امروزه خوجه‌های اثناعشری در کلیه کشورهای محل اقامت به جایگاه مناسبی دست یافته و با ایجاد جوامعی سالم و منزه از آلودگی‌های اخلاقی، موجبات تحسین میزبانان خود را فراهم آورند.

آنان طی چند دهه گذشته، موفق به ایجاد تعادل نسبی بین سنت‌ها و آداب و رسوم برجای مانده از اجداد و پیشینیان خود از یک سوی و مقررات و تعالیم دین اسلام شده‌اند. از این روی هر چند سعی کرده‌اند از طریق ارتباطات درون گروهی، هویت فرهنگی و ویژگی‌های قومی خود را به‌عنوان مردمانی هندی‌الاصل حفظ کنند، ولی همواره بر مذهب خود و عضوی از جامعه نسبتا بزرگ شیعیان جهان تاکید نموده و بر شیعه بودن خود افتخار می‌کنند. لذا هرگاه بین سنت‌ها و شرایع دینی خود اختلافی از نظر عدم تطابق برخی آداب و رسوم هندی با اصول اسلامی مشاهده کرده‌اند، برای همیشه از این سنت‌ها دست کشیده‌اند.

شیعیان خوجه اثناعشری به‌عنوان جامعه‌ای متدین و با تقوا از یک سو به دستورات مراجع خود عمیقا گردن می‌نهند و از سوی دیگر تحت نظارت رهبران سیاسی خود، به‌ویژه رهبر فدراسیون جهانی قرار دارند.

نظم و انسجام داخلی، روحیه نوع‌دوستی و کمک به سایر مسلمانان به‌ویژه پیروان مذاهب تشیع، توجه به مسایل آموزشی و اخلاقی و احترام بیش از حد به مراجع تقلید ویژگی‌های این اقلیت کوچک مذهبی به‌شمار می‌رود و در عین حال روحیه انزوا‌طلبانه و تا حدودی بسته و افکار خشک و تا حدودی قشری رهبران کهنسال آنها از نقاط ضعف شیعیان خوجه اثناعشری است.

خوجه‌های اثناعشری به کشور ایران عشق ورزیده و با توجه به اینکه ایران تنها کشوری است که اکثریت جمعیت آن‌را پیروان مذهب اهل بیت علیهم السلام تشکیل می‌دهند، احساس قرابت خاصی با ایرانیان داشته و به گونه‌ای هر دو کشور هندوستان و ایران را سرزمین‌های مادری خود می‌دانند.

تاریخچه پیدایش خوجه‌های اثناعشری

تاریخ پیدایش خوجه‌های اثناعشری به حدود شش قرن پیش بازمی‌گردد. در اواسط سده ۱۴۰۰ میلادی، گروهی از مبلغان اسماعیلی ایرانی به سرپرستی پیر صدرالدین برای آموزش به هند اعزام شدند. پس از آن برخی هندوان و مسلمانان بدین باور رسیدند که خداوند در جهان حلول کرده و هر چیزی دارای ذات الهی است. این باور رفته رفته شکل آیینی ویژه به‌خود گرفت و پیر صدرالدین آن‌را آیین صراط مستقیم نامید….

پیروان این عقیده رفته رفته به‌نام خواجه شناخته شدند و پیر صدرالدین نیز آنان را به این عنوان نامید. واژه خوجه کنونی، در واقع همان تغییر یافته لقب خواجه فارسی به‌معنای بزرگ و سرور است.

این عقیده میان جماعت خوجه همچنان به حیات خود ادامه داد تا اینکه در سال ۱۸۳۰ م، آقاخان محلاتی، نخستین امام این فرقه، پس از شکست در شورش علیه فتحعلی شاه قاجار به بمبئی گریخت و کوشید خوجه‌ها را تحت کنترل خود درآورد

آقا خان در این کار تا اندازه‌ای توفیق یافت و عقاید آنان را به باورهای شیعه اسماعیلی تغییر داد. او آنان را که در مناطق گوناگون شبه قاره هند زندگی می‌کردند، تشویق کرد تا نماز بخوانند، روزه بگیرند و به حج و زیارت اهل بیت و ائمه اطهار علیهم السلام مشرف شوند. همچنین آنها را موظف ساخت که به جماعت خانه‌های اسماعیلی مقرری بپردازند. از آن زمان خوجه‌ها به‌طور کامل به مذهب اسماعیلیه روی آوردند….

نظارت سخت‌گیرانه آقاخان اول بر نواسماعیلیان، سرانجام موجب جدایی برخی اعضای آن از آقاخانی‌ها شد…. آنان از چند عالم سنی مذهب که اشکال‌هایی اساسی بر آقاخان وارد کرده‌بودند، تاثیر پذیرفته، به اهل سنت پیوستند.

… رفته رفته درگیری‌های پنهان بین جماعت خوجه‌ها  آشکار شد. این درحالی بود که آنان اعمال مذهبی خود را نیز کناری نهاده، نه‌تنها نمازنمی‌خواندند، بلکه به دیگر عبادت‌ها نیز توجهی نداشتند.

در اوایل دهه ۱۸۷۰، گروهی از این خوجه‌ها که در زمره مخالفان آقاخان بودند، برای زیارت، رهسپار کربلا شدند و در نجف با یکی از مجتهدان بزرگ آن زمان، شیخ زین‌العابدین مازندرانی دیدار کردند.

… هنگامی که آیت‌الله مازندرانی از احکام و اعمال مذهبی آنها پرسش کرد، پاسخ دادند که نماز نمی‌خوانند و روزه نمی‌گیرند و دیگرعبات‌ها را نیز به‌جای نمی‌آورند. آنان در پاسخ مجتهد بزرگ نجف درباره تشزف به حج یادآور شدند که زیارت ائمه اطهار علیهم السلام را بر سفر حج مقدم می‌شمارند. در پی این سخنان که موجب نارضایتی آیت‌الله مازندرانی و دیگر علمای بزرگ نجف شد، آنان از شیخ خواستند که یکی از روحانیون را برای ارتقای آموخته‌های مذهبی ایشان به هند بفرستد. آیت‌الله مازندرانی، یکی از شاگردان فاضل خود، به‌نام ملاقادر حسین را که هندی بود به بمبئی فرستاد.

فعالیت‌های تبلیغی ملاقادر حسین، در بمبئی شامل  برپایی نماز جماعت و ارائه مباجث آموزشی – اخلاقی پس از نماز و پاسخ به پرسش‌های دینی نمازگزاران بود. وی آموزه‌های اسلامی را به‌عنوان اصول عقاید شیعه اثناعشری به پیروان خود آموخت و موجب شد که گروه اندکی از آقاخانی‌ها به‌طور رسمی مذهب شیعه اثناعشری را بپذیرند

بدین ترتیب جماعت خوجه‌ها به دوگروه اکثریت (پیروان آقاخان) و اقلیت (اثناعشری) تبدیل شدند. گروه اقلیت با وجود وحشت و هراس از توطئه‌های خوجه‌های آقاخانی که به قتل چند تن از آنان انجامید، همچنان مراسم مذهبی خود را زیر نظر ملاقادر به صورت مخفیانه انجام می‌دادند.

… شیعیان خوجه اثناعشری به رهبری ملاقادر و شیخ ابوالقاسم نجفی (روحانی دیگری از ایران) در برابر فشارها و توطئه‌های آقاخان پایداری کردند و رفته رفته شمار آنان به میزان چشمگیری افزایش یافت….

مهاجرت خوجه‌های اثناعشری

با تداوم تحریم‌ها و پایداری ایشان در عقاید خود، گروهی از آنان برای فرار از این تنگناها که از نظر مالی زندگی را برایشان دشوار ساخته بود، تصمیم گرفتند به محلی جدید مهاجرت کنند.

در آن زمان شرق آفریقا مکان مناسبی برای استقرار شیعیان خوجه اثناعشری به‌شمار می‌رفت…آنها در جزیره زنگبار ساکن شدند… و به‌گونه‌ای چشمگیر افزایش یافتند… و از راه این جزیره به دیگر مناطق شرق آفریقا، از جمله تانزانیا، کنیا و اوگاندا نیز راه یافتند و جماعت‌هایی را در این کشورها بنیان نهادند….

در دهه‌های ۱۹۷۰ و ۱۹۸۰ نیز شمار زیادی از خوجه‌های اثناعشری مقیم شرق آفریقا در آرزوی زندگی بهتر و با هدف ادامه تحصیل فرزندان خویش رهسپار کشورهای اروپایی و آمریکای شمالی شدند.

این اقلیت کوچک – هرچند اکنون جمعیت بسیار اندکی را در برابر دیگر شیعیان جهان تشکیل می‌دهند – به‌دلیل نظم و انسجام داخلی و تلاش خستگی‌ناپذیر، به یکی از موفق‌ترین گرو‌ه‌های شیعی تبدیل شده‌اند، به‌گونه‌ای که تا حد امکان، کمک‌های چشمگیری را در اختیار دیگر شیعیان کشورهای گوناگون قرار داده، هنگام بروز برخی مصائب و مشکلات نیز به یاری ایشان می‌شتابند.

منبع: شیعیان خوجه اثناعشری در گستره جهان، دکتر امیربهرام عرب‌احمدی. (با اندکی تصرف)

 

 

این مطلب چقدر مفید بود؟

برای امتیاز دادن روی یک ستاره کلیک کنید!

میانگین امتیاز 0 / 5. تعداد آرا: 0

تاکنون رأی ثبت نشده است! اولین کسی باشید که این پست را ارزیابی می کنید

اخبار مرتبط

شیعیان کامبوج
شیعیان کامبوج

شیعه و همدردی: عَن أبى إسماعیلَ قالَ: قُلْتُ لِأبى جَعْفَر علیه السلام: جُعِلْتُ فِداکَ إنَّ الشّیعَهَ عِنْدَنا کَثیرٌ. فَقالَ: فَهَلْ یَعْطِفُ الْغَنِىُّ عَلَى الْفَقرِ؟ وَهَلْ یَتَجاوَزُ الْمُحْسِنُ عَنِ المُسى ء وَیَتَواسَوْنَ؟ فَقُلْتُ: لا. فَقالَ علیه السلام: لَیْسَ هؤُلاءِ شیعَهً، الشّیعَهُ مَنْ یَفْعَلُ هذا. ابواسماعیل مى‌گوید: به امام باقر علیه السلام گفتم: فدایت شوم! شیعیان، پیش ما […]

۲۱ اردیبهشت ۱۴۰۰
125
بیشتر بدانید
ایران کوچک در دل قزاقستان
ایران کوچک در دل قزاقستان

… در نقشه آسیا، اگر به آسیای میانه توجه کنید، کشور قزاقستان را می‌بینید که از نظر وسعت دوبرابر کشور ما است، اما جمعیت آن نصف جمعیت ایران است. نام قزاقستان و قوم قزاق را که ساکنان این کشور هستند، با قزاق‌هایی که در کشور ما خیانت‌های مختلفی انجام  دادند رضاخان پهلوی را روی کار […]

۲۱ اردیبهشت ۱۴۰۰
204
بیشتر بدانید
بدرود ماه خدا
بدرود ماه خدا

سلام بر تو‌ ای بزرگ‌ترین ماه خدا و‌ ای عید عاشقان حق! سلام بر تو‌ ای کریم‌ترین همنشین از میان اوقات، و‌ ای بهترین ماه در روزها و ساعات! سلام بر تو‌ای همدمی که چون رو کنی ما را مونس شاد کننده‌ای، و چون سپری شوی وحشت آور و دردناکی.۱ وداع با ماه مبارک از […]

۲۰ اردیبهشت ۱۴۰۰
597
بیشتر بدانید

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

5 × 2 =