پایگاه علمی، فقهی و اطلاع رسانی

×
×

شیخ مفید از دیدگاه بزرگان

0
(0)
۹ آذر ۱۴۰۰
895
شیخ مفیدازدیدگاه دانشمندان شیعه و سنى داراى جایگاهى رفیع است که به کلماتى از بزرگان اشاره مى‌کنیم:
۱-نجاشى، شاگرد نامدار و مورد اعتماد شیخ مفید درباره او مى گوید:

«محمد بن محمد بن نعمان بن عبدالسلام بن جابر بن نعمان بن سعید بن جبیر، شیخ و استاد ما است – که رضوان خدا بر او باد – فضل او در فقه و حدیث و ثقه بودن او مشهورتر از آن است که توصیف شود. او تالیفات متعددى دارد».

۲-شیخ طوسى، شاگرد ارزنده مکتب او درباره استاد در «فهرست» مى‌نویسد:

«محمد بن محمد بن نعمان، معروف به ابن المعلم از متکلمان امامیه است. در عصر خویش ریاست و مرجعیت شیعه به او منتهى گردید. در فقه و کلام بر هر کس دیگر مقدم بود. حافظه خوب و ذهنى دقیق داشت و در پاسخ به سوالات، حاضرجواب بود. او بیش از ۲۰۰ جلد کتاب کوچک و بزرگ دارد».

۳-ابن حجر عسقلانى نیز درباره او مى‌گوید:

«او بسیار عابد و زاهد و اهل خشوع و تهجد بود و مداومت بر علم و دانش داشت. جماعت بسیارى از محضر او بهره بردند. او بر تمام شیعیان حق دارد. پدرش در «واسط» زندگى مى کرد و به آموزگارى مى‌پرداخت و در «عکبرى» کشته شد. گفته مى‌شود که عضدالدوله به ملاقات او مى‌شتافت و هنگام مریضى به عیادت او مى‌رفت».

۴-عماد حنبلى، یکى دیگر از دانشمندان اهل سنت درباره او مى‌گوید:

«او بزرگى از بزرگان امامیه و رئیس فقه و کلام و مباحثه مى‌باشد. او با پیروان هر عقیده به مباحثه و مناظره مى‌پرداخت. موقعیت شایان توجهى در تشکیلات دولت آل بویه داشت. او صدقه فراوان مى‌داد. بسیار اهل خشوع و تهجد و اهل نماز و روزه و خوش‌لباس بود

۵- به همین مناسبت، در گفت وگویی با حجت الاسلام والمسلمین سید محمدکاظم طباطبایی، استاد دانشکده علوم حدیث و از کارشناسان مجرب مؤسسه دارالحدیث قم، به بررسی ویژگی های منحصربه فرد شیخ مفید پرداخته ایم که در پی می آید:

شیخ مفید بنیانگذار تشیع جدید در دوره خویش است.

حجت الاسلام طباطبایی در ابتدای این گفت وگو با تأکید بر مقام علمی شیخ مفید(ره) گفتند:

مرحوم شیخ مفید بنیانگذار تشیع جدید در دوره خودش است؛ یعنی تشیعی که در صحنه حضور دارد؛ مدعی فکر و اندیشه و داعیه دار و پرسشگر و معترض به روابط فرهنگی حاکم در آن دوره است و این نکته شخصیت شیخ مفید را از بیشتر عالمان هم عصر خود و حتی پس از آن دوران متمایز می کند.
دبیر علمی نخستین همایش بزرگداشت شیخ بهایی ادامه داد: شیخ مفید از خانواده علمی و چندان شناخته شده ای نیست. پدرش معلم بوده است و شیخ مفید اساتید ویژه و تاثیرگذاری به جز شیخ صدوق نداشته و هر چه دارد از تلاش خودش است و تفضل الهی به شخص ایشان است.
شیخ طوسی «تهذیب الاحکام» را در شرح «المقنعه» شیخ مفید نگاشته است
وی با اشاره به شهر محل زندگی شیخ مفید گفت: شیخ مفید در بغداد زندگی می کرد، شهری که پیشینه طولانی شیعی از آغاز تاسیس دارد. شیخ مفید در علوم رایج خود تخصص داشت و «المقنعه» که شامل مباحث فقهی ایشان است، کتاب رایج در حوزه فقه در آن دوران بوده است و شیخ طوسی «تهذیب الاحکام» را در شرح آن نگاشته است.
این استاد دانشگاه با تأکید بر اینکه شهرت شیخ مفید در حوزه کلام و عقاید است، گفت: تبیین ویژگی های اصلی،اعتقادی و باورهای فکری شیعه برای متمایز ساختن آن ازتفکر اهل حدیث از سنیان و معتزله، از جمله اقدامات شیخ مفید است.

کاری که شیخ مفید(ره) انجام داد و اهمیت بسیاری دارد؛ هویت بخشی به تفکر شیعی و ابراز استقلال آن از گروه های دیگر در حوزه منابع، روش ها و نتیجه گیری ها است.قدرت احتجاج و استدلال شیخ مفید(ره) به تبیین عقاید اصیل شیعی منتج شد
طباطبایی افزود: شیعیان تا قبل از شیخ مفید،گروهی مشخص اما به گونه ای درون گرا بودند که مورد تهدید جناح حاکم قرار داشتند و به دلیل خفقان حاکم و آزار و اذیت از سوی حکومت نمی توانستند عقاید خویش را به صورت کامل و صحیح ابراز کنند.

فضای جدیدی در آغاز سده چهارم هجری پدید آمد و آل بویه به بغداد مسلط شد که تنگ نظری دیگر حاکمان در برخورد با شیعیان و عالمان آنها را نداشت. زیرا آل بویه انسان های آزادمنشی بودند و احترام آنان به عالمان به ویژه شیخ مفید زمینه مناسب سیاسی، اجتماعی و فرهنگ را برای برنامه ریزی و طراحی نظام فکری شیعه فراهم کرد.
وی با بیان این که شیخ مفید از آزادی نسبی حکومت آل بویه به بهترین شکل ممکن استفاده کرده است، ادامه داد: مرحوم شیخ مفید افزون بر مناسب بودن شرایط، دارای نبوغ فکری بود و از این فرصت پدید آمده بهترین استفاده را برد.

در بغداد آن دوره، گروه های مختلف فکری هم اهل حدیث از اهل سنت و هم گروه های متفاوت عقل گرایان مانند معتزله بغداد، معتزله بصره و حتی غیرمسلمانان حضور داشتند و عقاید خود را عرضه می کردند.

در این فضای فکری، وجود شخصی با قدرت احتجاج و استدلال فراوان که دارای قوه مباحثه و مناظره با عالمان اهل سنت باشد، برای شیعه غنیمت بود و آن شخص «شیخ مفید» بود.
شیخ مفید بنیانگذار اندیشه ای است که عقل را در کنار نقل قرار می دهد
طباطبایی در ادامه این گفت وگو با بیان اینکه شیخ مفید در سنین ۳۰ تا ۳۵ سالگی، تفوق علمی خویش را بر گروه های معارض فکری اعمال کرد، افزود: شیخ مفید توانست قدرت علمی خویش را به عنوان کسی که صلاحیت القای باورهای شیعی را به گونه ای قابل دفاع دارد، به آنها بباوراند.
وی ادامه داد: مرحوم شیخ مفید بنیانگذار اندیشه ای است که عقل را در کنار نقل قرار می دهد و از این نظر حتی عده ای وی را به اعتزال و عقل گرایی صرف متهم کرده اند. زیرا تا قبل از وی در مباحث کلامی و باورهای مذهبی، از پدیده «عقل» به عنوان یک رکن استفاده نمی شد، اما شیخ مفید به تفکر عقل گرا هویت بخشید و در احتجاجات از آن بهره برد.

بسیاری از باورهایی که قبل از مرحوم شیخ مفید وجود داشته و ریشه در باورهای عمومی داشت، اما قابل دفاع نبود، توسط مرحوم شیخ مفید نقد شد. همچنین بسیاری از باورهای نقلی که اساسی و مورد تائید روایات و قرآن بود، توسط شیخ مفید تایید شد و ایشان با باور عقل گرا نقل گرای خویش به دفاع از آنها پرداخت.
این استاد دانشگاه با تأکید بر هویت بخشی به تفکر عقل گرا توسط شیخ مفید گفت: اعتراض شیخ مفید نسبت به تفکر های رایج در زمان خود چه تفکر اهل حدیث سنیان و چه تفکر عقل گرای آنان باعث شد که مکتب شیعه در حوزه های عقایدی به عنوان یک تفکر متمایز از همه تفکرها مطرح شود.

* فعالیت های شیخ مفید نقطه عطفی در تاریخ تشیع است

طباطبایی در بخش دیگری از این گفت وگو، با تأکید بر صاحب نظر بودن شیخ مفید در حوزه های توحید و امامت خاطر نشان کرد: شیخ مفید در حوزه «توحید» صاحب نظر است و با اهل ظاهر و اهل حدیث به شدت برخورد می کند و موفق می شود باور شیعی را به آنها بقبولاند و اشکالات حوزه های فکری آن را برطرف کند.

نظرات ارزشمند شما، ما را در بهبود کیفیت مطالب یاری خواهد کرد.

این مطلب چقدر مفید بود؟

برای امتیاز دادن روی یک ستاره کلیک کنید!

میانگین امتیاز 0 / 5. تعداد آرا: 0

تاکنون رأی ثبت نشده است! اولین کسی باشید که این پست را ارزیابی می کنید

اخبار مرتبط

متن

تحریم اقتصادی، محاصره اقتصادی
تحریم اقتصادی، محاصره اقتصادی

  بیانات رهبری درباره محاصره اقتصادی تحریم اقتصادی, محاصره اقتصادی: ( ۱۹ / ۱۰ / ۱۳۹۲) «امروز شما ملاحظه می‌كنید دشمنان ما – كه البته همیشه ملت ایران را بد شناختند و نشناختند. همیشه دچار این اشتباه بودند، الان هم همین اشتباه را دارند می‌كنند؛ ملت ما را نمی‌شناسند، كشور ما را نمی‌شناسند – خیال می‌كنند […]

۱ خرداد ۱۴۰۱
7887
بیشتر بدانید
دیدگاه ‎اصحاب ‎علم ‎‎درباره‎‎ ملاصدرا
دیدگاه ‎اصحاب ‎علم ‎‎درباره‎‎ ملاصدرا

  امام خمینی: امام در شرح چهل حدیث، ملاصدرا را فخر شیعه معرفی می‌کند و او را چنین لقب می‌دهد: «و جناب محقق فلاسفه و فخر طایفه حقه، صدر المتالهین، رضوان اللّه علیه». آیت الله سید احمد فهری در مقدمه ترجمه شرح دعای سحر امام خمینی  درباره حساسیت امام نسبت به ملاصدرا می‌نویسد: «امام خمینی از […]

۱ خرداد ۱۴۰۱
7435
بیشتر بدانید
پیروزی فلسطین
پیروزی فلسطین

بیانات رهبری درباره پیروزی فلسطین: (۳۱ / ۰۲ / ۱۴۰۰ ) «سلام بر فلسطین مقتدر و مظلوم؛ سلام بر جوانان شجاع و غیور فلسطین، سلام بر غزه‌ قهرمان و مقاوم، سلام بر حماس و جهاد و همه‌ گروه‌های جهادی و سیاسی فلسطین. خداوند عزیز و قدیر را برای نصرت و عزتی که به مجاهدان فلسطینی […]

۳۱ اردیبهشت ۱۴۰۱
6452
بیشتر بدانید

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

چهار × چهار =