پایگاه علمی، فقهی و اطلاع رسانی

×
×

سیدالشهدای احد

0
(0)
۲۶ اردیبهشت ۱۴۰۱
4561

حمزة بن عبدالمطلب، ملقب به اسدالله، اسد رسول الله و سید الشهدا، عموی پیامبر اکرم صلی‌ الله‌ علیه وآله وسلم و از شهدای احد است. جناب حمزه از حامیان مهم دعوت پیامبر اکرم صلی‌ الله‌ علیه وآله وسلم بود و گفته‌ اند که او حتی در زمانی که هنوز اسلام را نپذیرفته بود، از ایشان در مقابل آزار مشرکان حمایت می‌کرد.

نام و نسب

جناب حمزه، دو تا چهار سال پیش از عام الفیل به دنیا آمد. مادرش هاله دختر «وهیب» و دخترعموی «آمنه» بنت وهب، مادر رسول خدا صلی‌ الله‌ علیه وآله وسلم است. حضرت حمزه عموی پیامبر اسلام و برادر رضاعی او است! زیرا هر دو از دایه‌ای بنام ثُوَیْبه شیر خورده‌ اند.

جایگاه حضرت حمزه در قریش

جناب حمزه در زمان جاهلیت از میان فرزندان حضرت عبدالمطلب؛ عهده دار ریاست قبیله قریش شد و چنان جایگاهی داشت که عده‌ ای با ایشان پیمان بستند. در سال قطحی و خشکسالی قریش به پیشنهاد رسول اکرم صلی‌ الله‌ علیه وآله وسلم برای کمک به حضرت ابوطالب  که فردی عیال وار بود، جناب حمزه سرپرستی جعفر بن ابوطالب را به عهده گرفت؛ حضرت حمزه شکارچی بود و به شکار می‌ رفت و از این راه امور زندگی خود را می‌ گذراند.

اسلام آوردن جناب حمزه

بنا به گفته مشهور مورخان، ایشان در سال دوم بعثت، اسلام را پذیرفته است. بنا به نقل ابن اثیر و گروهی از مورخان، چون حمزه سیدالشهدا ایمان خویش را اظهار کرد، سردمداران قریش فهمیدند که پیامبر از این پس نیرومند شده و اسلام دارای مدافع قوی گردیده است و با گرویدن ایشان به اسلام، از طرح‌ ها و نقشه‌ های زیادی که علیه اسلام و مسلمین ترسیم کرده بودند منصرف شدند.

آگاهی ما از زندگی حمزه، پس از اسلام آوردن تا هجرت، ناچیز است. پس از آنکه پیامبر اسلام صلی‌ الله‌ علیه‌ وآله‌ وسلم دعوت خود را آشکار ساخت، حمزه نیز به دعوت علنی پرداخت.۱ در زمان مهاجرت تازه مسلمانان به حبشه وی در کنار پیامبر ماند و به حبشه مهاجرت نکرد. در سه سالی که مشرکان بنی هاشم را در شعب ابی طالب محاصره کردند، جناب حمزه با مسلمانان همراه بود.۲

هجرت و جهاد

جناب حمزه در پیمان برادری مسلمانان در مکه با زید بن حارثه۳برادر شده و در روز احد هم او را وصی خود کرد.۴

ایشان در غزوات ابواء یا وَدّان، ذوالعُشَیره و بنی قَینُقاع پرچم دار بود.

در آستانه غزوه احد در سال سوم هجرت، از جمله کسانی بود که خواستار جنگ در بیرون مدینه بودند، به حدی که سوگند خورد چیزی نخورد تا وقتی در خارج شهر با دشمن بجنگد. وی مسئول قلب سپاه بود، با دو شمشیر می‌جنگید و در این جنگ رشادت‌ ها نمود.۵

شهادت

غزوه احد در شنبه ۷یا ۱۵ شوال سال سوم قمری اتفاق افتاد.

طبق روایتی، دختر حارث با وعده آزادی وحشی، از او خواست به انتقام پدرش که در غزوه بدر کشته شده بود، محمد صلی‌ الله‌ علیه وآله وسلم، حمزه یا علی علیه‌السلام را بکشد. اما گفته شده است که انگیزه هِند دختر عُتبه و زن ابوسفیان، برای انتقام گرفتن به دلیل کشته شدن پدر، برادر و عمویش در غزوه بدر، بیشتر از جبیر یا دختر حارث بود. طبق برخی نقل‌ها، از ابتدا هند با وعده مال، وحشی را به این کار ترغیب کرد.

به روایتی، هند برای خوردن جگر حمزه نذر کرده بود! وحشی ابتدا قول کشتن علی علیه‌السلام را داد، اما در میدان، حمزه را به شهادت رساند و جگر او را نزد هند برد. هند لباس و زیور خود را به وحشی داد و به او وعده ده دینار در مکه داد. سپس کنار بدن حمزه آمد و او را مُثْله کرد و از اعضای بریده او، برای خود گوشواره، دست بند و خلخال درست کرد! و آنها را با جگر حمزه به مکه برد.۶

از شدت ناگواری آنچه بر پیکر حمزه رفته بود، بعضی اصحاب سوگند خوردند در مقابل، ۳۰ تن یا بیشتر از قریش را مثله کنند؛ اما آیه ۱۲۶ سوره نحل نازل شد که گرچه به ایشان اجازه مقابله به مثل می‌ داد، لیکن صبر را عملی بهتر می‌ دانست.۷

جناب حمزه

مقبره حمزه سیدالشهدا قبل از تخریب وهابیون

خاکسپاری

حمزه نخستین شهید احُد بود که پیامبر اکرم بر او نماز گزاردند و سپس سایر شهیدان را در چند نوبت آوردند و کنار او نهادند و رسول خدا بر آنها و بر او نماز می‌ گزاردند. بدین ترتیب، حدود هفتاد بار به صورت مستقل و همراه با دیگر شهدا بر پیکر وی نماز گزاردند. ایشان را در پارچه‌ای که خواهرش صفیه آورده بود، کفن کردند؛ چرا که مشرکان او را برهنه کرده بودند. عبدالله بن جحش را به همراه حمزه که دایی‌اش بود در یک قبر دفن کردند.

گفته شده است که حضرت فاطمه سلام‌ الله‌ علیها به زیارت قبر حمزه می‌ رفتند و آن را با سنگ چین مشخص کرده بودند. همچنین به گزارش طبرسی، حضرت زهرا با خاک قبر او تسبیحی ساخته و با آن ذکر می‌گفتند.

از قدیم بر سر مزار جناب حمزه، مسجد و بارگاهی وجود داشت؛ اما پس از تسلط وهابیان و روی کار امدن آل سعود در حجاز، قبه و بارگاه حمزه در ۱۳۴۴ق. تخریب گردید.۸

مزار حمزه و شهدای احد

جایگاه حمزه

نمونه‌ ای از تاثیر عمیق شخصیت حمزه و محبوبیت او آن بود که پس از شهادتش، برخی صحابیان فرزندان خود را حمزه نام نهادند.

شهادت حمزه و جعفر بن ابی طالب را عامل کاهش اقتدار بنی هاشم در مقابل قریش و به خلافت نرسیدن علی بن ابیطالب علیه‌ السلام بعد از پیامبر دانسته شده است.۹

حضرت حمزه از دیدگاه قرآن

نام جناب حمزه در شان نزول چندین آیه از قرآن به چشم می خورد از جمله: سوره حج آیه ۱۹. در صحیح بخاری و صحیح مسلم و سنن ترمذی و ابن ماجه و منابع دیگر از اهل سنت و شیعه۱۰ آمده که ابوذر رحمه الله گفته است: این آیه درباره دو گروه؛ گروهی حامی‌‌ و مدافع سرسخت اسلام و گروه دیگر دشمن کینه‌توز و سرسخت اسلام نازل گردیده است. گروه اول امیرمومنان و حمزه و عبیده و گروه دوم ولید، عتبه و شیبه از سران قریش می‌‌باشند که در جنگ بدر مقابل هم قرار گرفتند.

سوره احزاب، آیه ۲۳؛ سوره ص، آیه ۲۸؛ سوره توبه، آیه ۱۱۹ و آیاتی دیگر از قرآن کریم را طبق برخی احادیث و نظر مفسران، به جناب حمزه نسبت داده شده.

 

جناب حمزه در احادیث

شیخ صدوق از انس بن مالک نقل می‌‌ کند که: رسول خدا فرمودند: ما فرزندان عبدالمطلب، سروران اهل بهشتیم. رسول الله، حمزه سیدالشهدا، جعفر ذوالجناحین، علی، فاطمه، حسن، حسین و مهدی علیهم‌السلام.۱۱

 

در حدیث مفصلی که امیر مومنان از رسول خدا نقل نموده‌اند، آن حضرت، درباره حضرت حمزه می‌‌فرمایند: «اما انّ حمزة عمی یُنَحّی جهنّم مِن مُحِبِّیه؛ همانا در قیامت عمویم حمزه جهنم را از دوستدارانش دور خواهد کرد».۱۲

 

امیرمومنان فرمودند: «خداوند در میان خاندان ما هفت نفر خلق کرد که در روی زمین مانند آنها را نیافریده است». آن‌گاه در معرفی این هفت تن چنین فرمودند: «از ما است رسول خدا که سید اولین و آخرین و خاتم پیامبران است و از ما است وصی او که بهترین اوصیا است و دو سبطش حسن و حسین که بهترین اسباطند و عمویش سیدالشهدا و جعفر که به همراه فرشتگان پرواز می‌‌کند و قائم عجل الله تعالی فرجه شریف».۱۳

 

منابع

۱-  انساب الاشراف، بلاذری،ج۱.

۲- السیر و المغازی، ابن اسحاق.

۳- زید بن حارثه، آزادشده و فرزندخوانده رسول خدا صلواةالله علیه واله است! او از نخستین مسلمانان بوده و تنها صحابیی استکه نامش در قرآن آمده.

۴- السیرة النبویة، ابن هشام.

۵- المغازی، واقدی، ج۱.

۶- انساب الاشراف،ج۱.

۷- تفسیر القمی، و طوسی، التبیان،  علی بن ابراهیم قمی، ج۶، ذیل سوره نحل ۱۲۶؛ السیر و المغازی، ابن اسحاق.

۸- المدینة المنورة فی المراجع الغربیة، جعفر خیاط.

۹- الکافی، کلینی، ج۸؛ شرح نهج البلاغة، ابن ابی الحدید،ج۱۱.

۱۰-  تفسیر الدرالمنثور والمیزان، تفسیر سوره حج.

۱۱- امالی صدوق، مجلس هفتاد و دوم.

۱۲- تفسیر امام حسن عسکری علیه السلام

۱۳- قرب الإسناد، حمیری

این مطلب چقدر مفید بود؟

برای امتیاز دادن روی یک ستاره کلیک کنید!

میانگین امتیاز 0 / 5. تعداد آرا: 0

تاکنون رأی ثبت نشده است! اولین کسی باشید که این پست را ارزیابی می کنید

اخبار مرتبط

متن

انیس النفوس
انیس النفوس

شناخت مختصری از زندگانی امام رضا حضرت علی بن موسی‌ الرضا علیه‌ السلام در روز یازدهم ذیقعده سال ۱۴۸ هجری دیده به جهان گشودند.۱پدرشان امام کاظم و مادرش بانویی با فضیلت به نام «تُکْتَمْ» بود که پس از تولد حضرت، از طرف امام کاظم علیه‌ السلام، «طاهره» نام گرفت.۲ کنیه ایشان «ابوالحسن» و لقبشان «رضا» […]

۲۰ خرداد ۱۴۰۱
30929
بیشتر بدانید
آئین زیارت
آئین زیارت

عمریست هر از چند گاهی به زیارت قبور ائمه علیهم‌ السلام قدم می‌ گذاریم در جستجوی یک راز نهانی! امیدواریم دریچه‌ای به قلب مکدرمان گشوده شود و جلوه‌ ای آسمانی و الهی بر سینه مان حلول یابد. از سویی نفَس اولیای الهی چراغ راهی است که می‌ توان با استمداد از آن راه را از […]

۱۸ خرداد ۱۴۰۱
12099
بیشتر بدانید
سید امیر احمد، شاهچراغ
سید امیر احمد، شاهچراغ

  حضرت سيد امير احمد علیه‌ السلام ملقب به شاهچراغ و سيد السادات الاعاظم، فرزند بزرگوار امام موسی كاظم علیه‌السلام هستند. پسران امام هفتم علیه‌ السلام بنا به مشهور نوزده نفر می‌ باشند. حضرت احمد بن موسی و محمد بن موسی علیهما السلام از یک مادر که، ام احمد، خوانده می‌ شد متولد گردیدند. فضائل […]

۱۵ خرداد ۱۴۰۱
8473
بیشتر بدانید

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

1 × 5 =