پایگاه علمی، فقهی و اطلاع رسانی

×
×

سلامت روان از دیدگاه اسلام

0
(0)
۱۹ مهر ۱۴۰۰
420

يکی از مسائل مهم در زندگی بشر، سلامت روان و شناخت شيوه دستيابی به آن است .

جوامع بشری پس از پيشرفت در تکنولوژی مادی و جدا شدن از انديشه‌های عميق دينی، در زمينه مسائل روانی، مشکلات فراوانی را تجربه می‌کنند.سلامت روان، در روانشناسی ازديدگاه‌های مختلف اين دانش مطرح شده است.

اين ديدگاه‌ها عموما انسان محورهستند و از سلامت روان در محدوده زندگی دنيا سخن گفته اند. در قرآن، اساس سلامت روان بر مبنای خدا محوری است و زندگی دنيا و آخرت انسان را پوشش می‌دهد و انسان‌های سالم در درجاتی متفاوت، با تعابيری چون، صالحان، شهيدان، صديقان و انبيا مطرح شده اند. انبيا به عنوان مصداق انسان کامل، الگوی سلامت روان معرفی شده اند.

قلمرو دین و آموزه های آن تمام ابعاد زندگی فردی و اجتماعی بشر را در برمی‌گیرد که مهم‌ترین آن توجه به بهداشت جسمانی و روانی است .

در مکتب حیات بخش اسلام، هیچ انسانی حق ندارد با انجام کارهای زیان آور و ترک امور مفید به سلامت جسم و روان خود آسیب وارد کند .

قرآن کریم در این زمینه می فرماید :

«…لَاتُلقُوا بِاَیدیکُم إِلَی التَّهلُکَهِ… با دستان خود ، خویشتن را به هلاکت نیندازید…» ۱.

نظر به این که مسئله سلامتی هم برای فرد و هم برای جامعه از اهمّ موضوعات بوده و از سوی دیگر دغدغه بیماری های فردی و اجتماعی تمام جوامع را تهدید می کند، لذا همیشه بشر به دنبال کشف علل وعوامل پیدایش بیماری و دستیابی به سلامت جسم و روان بوده است .

در تعالیم اسلامی اهمیت زیادی به سلامت جسم و روان داده شده است.

امام علی علیه السلام می‌فرمایند: «مَن کَان فِی النِّعمَة جَهَلَ قَدرَ البَلیّة؛هر کس در آسایش و نعمت باشد، قدربلا و گرفتاری را نمی‌داند»۲ .

بنابراین پیشوایان معصوم علیه السلام در سیره رفتاری و عملی خود مسلمانان را به رعایت و حفظ بهداشت جسم و روان سفارش نموده‌اند

تعریف سلامت روانی از دیدگاه اسلام:

بهداشت روانی عبارت است از این که انسان براساس فطرتش، همیشه در حال تقرب به خداوند بوده و با مردم در صلح و صفا و سازگاری بوده و دارای سلامت جسمی و موفقیت در زندگی باشد. و در آن انسان، احساس رضا و آرامش کند و با حُسن خُلق با خدا و با خود و با مردم تعامل داشته باشد.

عوامل سلامت روان، از دیدگاه اسلام، عبارت‌اند از:

 عوامل درونی :

مجموعه عواملی هستند که در درون فرد درهم آمیخته و یک کلیت متکامل را به وجود آورده‌اند، شخصی که از این عوامل، برخوردار است، سلامت روان خوبی دارد .

مهم‌ترین این عوامل عبارت اند از:

۱- ایمان:

ایمان، اولین رکن از ارکان و مهم‌ترین آنهاست . مقصود از آن عبارت‌است از:

الف) ایمان به خداوند متعال.

ب) ایمان به ملائکه.

ج) ایمان به کتاب‌های آسمانی.

د) ایمان به پیامبران.

ه) ایمان به آخرت.

و) ایمان به قدر خیر و شرهم‌چنین ایما ، شامل انواع سه‌گانه‌ی توحید است:

ا لف) توحید ربوبیت.

ب) توحید الوهیت.

ج) توحید اسما و صفات خداوند تبارک و تعالی.

۲- عمل صالح :

ازمهم‌ترین اعمال صالحی که بر سلامت روان تاثیرمهم واساسی دارد، عبادات است و از مهم‌ترین عبادات، نماز و زکات و روزه و حج است.

۳- اخلاق نیکو :

مهم‌ترین آن، عبارت‌است از:

الف) اخلاص.

ب) امانت.

ج) صداقت.

د) صبر.

ه) توانمندی.

و) تواضع.

 ز) حلم .

ح) عفو و بخشش.

۴- روابط :

منظور از آن، شبکه‌ی روابط و پیوندهایی است که فرد با خدا و خود و دیگران برقرار می‌سازد.

عوامل محیطی :

منظور از آن، مجموعه عواملی است که اطراف فرد را احاطه نموده است، مانند خانواده و همسایه‌ها، دوستان، مکان‌های عبادت و آموزش و کار و نیز وسایل ارتباطی که فرد با آن‌ها تعامل و برخورد دارد و موجب می‌شود، فرد، محیط اطراف خود را بهتر بشناسد.

شاخص‌های سلامت روان، از دیدگاه شرقاوی ( روان‌شناسان مسلمان) :

مهم‌ترین شاخص‌های ایمانی که نشان‌دهنده‌ سلامت روانی فرد هستند، عبارت‌اند از:

۱-‌ رضایت:

منظور، رضایتی فرا‌تر و کامل‌تر از رضایت از خود است و با در نظر گرفتن توانایی‌ها و امکانات فرد و رضایت از دیگران و رضایت از خداوند متعال که در رضایت به قضا و قدر الهی و رضایت از هستی، جلوه‌گر است.

۲- التزام و ارتقای نفس:

منظور از آن، ترفیع نفس است، برای رسیدن به کمالاتش، از طریق تعهد و التزام به دستورات دین که جسم و روح را در برمی‌گیرد.

اسلام از فرد مسلمان می‌خواهد، به نظافت جسم و سلامت آن که به منزلۀ بخشی از ایمان است، توجه کند و بخش دیگر آن،‌‌ همان سلامت روان است. در اسلام عبادات به هر دو جنبه جسمی و روحی انسان، توجه دارد .

فرد مسلمان به دستورات و تعالیم دین  پایبند می‌شود، تا موجبات رشد و تعالی او را فراهم سازد و به سلامت روانی خود دست یابد.

بنابراین، لازم است ، او معتقدات دینی‌اش را ثابت و محکم گرداند و با تمسک به رفتار و روش اسلامی و اخلاق نیکو، به ادای عباداتش بپردازد.

۳- فداکاری و ایثار:

فرد مسلمان، مال و دارایی خود را به‌خاطر رضایت و خشنودی خداوند متعال، می‌بخشد و از این مرحله، فرا‌تر می‌رود و به مرحله‌ ایثار می‌رسد.

بنابراین، لازم است، فرد مسلمان، باارزش‌ترین بخش از نفس و مالش را به‌خاطر خشنودی خداوند، فدا کند، زیرا خداوند از مؤمنین در برابر بهشت، جان‌ها و اموالشان را می‌خرد .

پس باید محبت و فداکاری و ایثار و گذشت، تنها برای پروردگار باشد و رضایت غیر خدا مدنظر نباشد.

۴-‌ مثبت بودن:

اسلام از فرد مسلمان می‌خواهد که در ارتباط با خودش، مثبت‌اندیش باشد، به نظافت شخصی خود توجه کند و سیمای بیرونی خودش را از هر گونه آلودگی پاک کند.

همیشه طهارت و وضو ، داشته باشد و به طهارت درونی‌اش – با پرهیز از هر‌گونه آلودگی داخلی و افکاربد و منفی که منجر به رفتار انحرافی می‌شود – اهتمام نماید.

هم‌چنین، اسلام از فرد می‌خواهد، در رابطه با پروردگارش، حسن ظن داشته باشد، پیوسته بکوشد رابطه‌ خود را با پروردگارش، از طریق نماز و دیگر شعایر عبادی بهبود بخشیده و تقویت کند.۳

منبع :

۱- سوره بقره ، آیه ۱۹۵.

۲- بحارالانوار ، ج ۷۸ ، ص ۱۱۵.

۳- مقاله سلامت روان از دیگاه اسلام ، نوشته دکتر مختار ویسی.

نظرات ارزشمند شما، ما را در بهبود کیفیت مطالب یاری خواهد کرد.

این مطلب چقدر مفید بود؟

برای امتیاز دادن روی یک ستاره کلیک کنید!

میانگین امتیاز 0 / 5. تعداد آرا: 0

تاکنون رأی ثبت نشده است! اولین کسی باشید که این پست را ارزیابی می کنید

اخبار مرتبط

متن

شهادت پنجمین شهید محراب
شهادت پنجمین شهید محراب

ولادت: آیت الله عطاالله اشرفی اصفهانی در سال ۱۲۸۱ ه.ش در شهرستان خمینی شهر استان اصفهان در خانواده ای روحانی متولد شدند . تحصیلات: تحصیلات ابتدایی مقدماتی را در خمینی شهر گذراندند و در۱۲ سالگی جهت ادامه تحصیل راهی اصفهان شدند و طی حدود ده سال از کلاس درس چهره‌هایی چون آیت الله سیدمهدی درچه […]

۲۳ مهر ۱۴۰۰
259
بیشتر بدانید
هفته سلامت روان(۱)
هفته سلامت روان(۱)

سلامت روانی افراد جامعه مانند سلامت جسمی آنان بسیار اهمیت دارد. سلامت روان مطابق با تعریف ارائه شده در کتاب های روانشناسی سلامت روان به حالتی اشاره دارد که فرد در برابراضطراب، افسردگی و دیگراختلالات روانی مصون بوده و احساس رضایت و نشاط کامل داشته باشد. سازمان بهداشت جهانی سلامت روانی را چنین معنا کرده […]

۲۰ مهر ۱۴۰۰
2279
بیشتر بدانید
روز جهانی کودک
روز جهانی کودک

پیامبر اکرم صلی الله و علیه و آله می فرمایند : «عَرامَةُ الصَّبِىِّ فى صِغَرِهِ زيادَةٌ فى عَقلِهِ فى كِبَرِهِ؛ بازى گوشى كودک در خردسالى اش مايه فزونى عقل در بزرگسالى اوست». {نهج الفصاحه، ص ۵۶۴، ح ۱۹۴} یکی از راه‌های شخصیت دادن به کودکان، بازی کردن والدین با آنهاست. این کار اندکی از وقت […]

۱۷ مهر ۱۴۰۰
1652
بیشتر بدانید

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

چهار × 1 =