پایگاه علمی، فقهی و اطلاع رسانی

×
×

روز دامپزشکی

0
(0)
۱۴ مهر ۱۴۰۰
2664

پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله می‌فرمایند:

«للدّابّةِ على صاحِبِها سِتُّ خِصالٍ : يَعْلِفُها إذا نَزلَ ، و يَعْرِضُ علَيها الماءَ إذا مَرَّ بهِ، ولا يَضْرِبُها إلاّ على حقٍّ ، ولا يُحَمّلُها ما لاتُطيقُ .حديث، و لايُكلّفُها مِن السَّيرِ إلاّطاقَتَها، و لايَقِفُ علَيها فُواقا؛

حيوان شش حق به گردن صاحب خود داردهرگاه از آن پياده شدعلفش دهد، هرگاه از آبى گذشت آبش دهد، به ناحق آن را نزند، بيشتراز قدرتش آن را بار نكند، بيشتر از توانش آن را راه نبرد و مدت زيادى روى آن درنگ نكند».

{مستدرک الوسایل، ج ۸، ص ۲۵۸، ح ۹۳۹۳ }

روز دامپزشکی:

از آن جا که دین مبین اسلام کامل ترین و آخرین دین الهی است، بدون شک احکامی کامل درباره حیوانات دارد که شاید کمتر به آنها توجه شده است.

انسان به عنوان اشرف مخلوقات در تمام ادیان آسمانی، از کرامت خاصی برخوردار است و حقوق و تکالیف زیادی دارد.

برطبق دیدگاه دین مبین اسلام و تعلیمات آن، اگر چه خداوند سبحان آن چه که در آسمان و زمین است مسخر انسان قرارداده ولی انسان فقط حق بهره‌گیری مشروع از اینها را دارد .

طبق تعالیم دین اسلام، حیات در قلمرو خود حقیقتی است که همه جانداران به منزله امواجی از آن حقیقت می‌باشند.

بر اساس معارف دینی و به صراحت قرآن، تمام جهان هستی دارای درک و شعور بوده و با خالق جهان درارتباط هستند هر چند برای ما انسان‌ها درک آن از طریق عادی مقدور نیست و رابطه ما با آنها گسسته است.

در این میان حیوانات اگرچه قوه ناطقه وعاقله انسانی را ندارند از درک و شعور بهره‌مند بوده و از احساسات و عواطف برخوردارهستند.

به همین علت فقه اسلامی برای حیوانات حرمتی قائل شده که به دنبال خود، حقوقی برای حیوان و تکالیفی را بر عهده صاحبان آنها در پی دارد. اسلام در ۱۴۰۰ سال پیش رعایت حقوق حیوانات را بسیار دقیق و لطیف حتی با ضمانت اجراهای دنیوی و اخروی بیان کرده است.

دین اسلام و برخی ادیان دیگرنیز خوبی و مهربانی را آموزش می‌دهند و به عدالت تاکید دارند. عدالتی که برای همه جانداران یکسان است و حیوانات نیز حقوقی مشابه به انسان‌ها را دارا هستند .

خزندگان، پستانداران، دوزیستان و … همگی بر پایه عدالت خداوند آفریده شده اند و کسی حق زیر پا گذاشتن حقوق و عدالت الهی را ندارد.

دامپزشكی صرفا به معنای درمان یك بیماری در دام نیست، بلکه این رشته نقش موثری در بهداشت عمومی و ارتقای سلامت جامعه دارد و با فقدان دامپزشكی، بدون شك بخشی از سلامت جامعه به خطر خواهد افتاد .

دامپزشکی نوین در ایران:

در سال ۱۲۹۰ ه.ش که دولت ایران تصمیم گرفت تشکیلات نوینی را پایه‌گذاری نماید از دولت سوئد عده‌ای کارشناس نظامی برای تاسیس تشکیلات استخدام نمود که به همراه افسران سوئدی دو نفر دکتردامپزشک نیز بودند این دو نفر افسر دامپزشک به اتفاق دامپزشکان اقدام به تاسیس مدرسه دامپزشکی برای تربیت کادر مورد احتیاج ارتش نمودند.

در سال ۱۳۱۱ ه.ش بنای دانشکده دامپزشکی ابتدا به صورت مدرسه و بعدا دانشکده گذارده شد. در ابتدای امر این دانشکده زیر نظر وزارت کشاورزی بود ولی بعد با اعزام تعداد قابل ملاحظه‌ای دانشجو به کشور فرانسه و مراجعت ایشان از وزارت کشاورزی منتزع گردید و ضمیمه دانشگاه تهران شد.

در تشکیلات کنونی وزارت جهاد کشاورزی سازمان دامپزشکی کشور به عنوان سازمانی مستقل وابسته به آن وزارت شناخته شده و رئیس سازمان دامپزشکی کشور مستقیما تحت نظارت وزیر به انجام وظیفه می‌پردازد .

دراستان‌ها نیز ادارات کل دامپزشکی ودرشهرستان‌ها شبکه دامپزشکی به طورعمودی زیرنظرسازمان مرکزی دامپزشکی وبه شکل افقی با سازمان جهاد کشاورزی و مدیریت جهاد کشاورزی شهرستان مرتبط می‌باشد.

وظایف سازمان دامپزشكی:

از جمله وظایف سازمان دامپزشكی، بررسی بیماری‌های دامی، شناسایی مناطق و منابع آلوده و راه سرایت و طرز انتشار بیماری‌ها، تامین بهداشت دام كشور از طریق پیش‌گیری و مبارزه با بیماریهای همه‌گیر و قرنطینه‌ای دام و همكاری با وزارت بهداشت در امرمبارزه با بیماری‌های مشترك انسان و دام است .

حدود ۴۹ درصد از بیماری‌های موجود در جهان بین انسان و دام مشترك است كه با برنامه مدون برای واكسیناسیون دام‌ها، معدوم كردن دام‌های بیمار و نیز كنترل مرزهای جغرافیایی می‌توان تا حد زیادی از شیوع این نوع بیماری‌ها جلوگیری كرد .

از جمله بیماری‌های مشترك بین انسان و دام، تب مالت، سل، هاری، مشمشه (بیماری مشترك بین انسان و اسب)، تب خونریزی‌دهنده كریمه كنگو و آنفلوانزای فوق حاد پرندگان است .

جایگاه حیوانات در اسلام :

در مکتب اسلام ، درباره دفاع از حیوانات و حمایت آنها نیز قوانین و مقرراتی وضع شده که بیانگر جامعیت این مکتب و مهر آمیز بودن آن است به گونه ای که رعایت آن اخلاق و حقوق و توجه به موجودات زنده و غیر زنده را در هیچ حالی فراموش نکرده است .

۱- بر صاحبان حیوانات لازم است که برای آنها وسایل زندگی و رفاه ـ مانند مسکن و آب و مواد غذایی ـ فراهم کنند و بر چهارپایان بیش از اندازه طاقت و توانِ آنها بار نگذارند و راه نبرند؛ یعنی با توجه به اندازه توان حیوانات از آنها استفاده کنند .

۲- در صورتی که چهارپایان بچه دارند، بر صاحبان آنها لازم است که تمام شیر آنها را ندوشند و به اندازه‌ای که برای بچه آنها کافی باشد، شیر در پستان باقی بگذارند .

۳- در صورتی که دوشیدن شیر برای حیوان ضرر داشته باشد، نباید شیر آن را بدوشند؛ مستحب است کسی که شیر حیوان را می دوشد، ناخن خود را کوتاه کند تا در موقع دوشیدن، برای حیوان ناراحتی ایجاد نکند .

۴- اگر کسی در جایی که آب پیدا نمی‌شود ـ مقداری آب همراه دارد که اگر با آن وضو بگیرد، حیات یک حیوان بر اثر تشنگی به خطر می افتد، باید آن آب را به حیوان بدهد و آن را از مردن نجات دهد و برای نماز تیمم کند .

۵- مالک زنبور عسل باید امکانات و وسایل رفاهی را برای آن فراهم کند. در زمان برداشتن عسل نیز نباید تمام عسل را برای خودش بر دارد؛ بلکه باید به اندازه احتیاج آن حیوان، عسل در کند و باقی بگذارد؛ هرچند مستحب است که بیشتر از مقدار نیاز زنبور، برایش عسل باقی بگذارد .

۶- مالک کرم ابریشم باید نیازهای زندگی آن را تامین، و غذایش (برگ توت) را به اندازه کافی فراهم آورد .

۷- در صورتی که مالک هر حیوانی به تامین نیازهای آن اقدام نکند، بر حاکم لازم است که او را به این وظیفه اجبار کند؛ در صورتی که خود حاکم نتواند این کار را انجام دهد، باید افراد دیگر به این وظیفه اقدام، و حیات آن حیوان را حفظ کنند.

۸- آزار رساندن به هر جاندار حرام گوشتی منع شده است؛ چه رسد به قتل ؛ مگر حیوان موذی، که براساس برخی روایت‌ها، آن نیز باید به روشی مناسب از بین برود .

۹- کشتن حلال گوشت جایز نیست؛ مگر برای خوردن؛ آن هم به نحوه خاصی که بیان خواهد شد .

۱۰- به بند کشیدن حیوانات و شکنجه آنها ممنوع است. هم چنین تجاوز به حریم، اموال ، بچه‌ها و تخریب خانه‌های آنها نیز نهی شده است.

۱۱- به متجاوز و خائن به حقوق حیوانات، اخطار و وعده عذاب و حسابرسی شدید در قیامت داده‌اند .

۱۲– کشتن حیوانات در برخی مکان‌ها و زمان‌ها (مانند حرم مکه و موسم حج برای محرم) ممنوع است؛ حتی برخی از حیوان های حلال گوشت؛ حتی برای شکننده یک تخم شترمرغ و قاتل یک کک، کفاره معین شده است.

۱۳- حمایت ازحیات حیوانات گمشده و نجات آنها از مرگ.

۱۴- انداختن کالا به دریا برای حفظ حیوانات موجود در کشتی به منظور جلوگیری از غرق شدن آنها (حق حیات حیوان و حفظ آن) .

۱۵- نداشتن جواز جداسازی قطعه‌های غصبی کشتی، در صورتی که این کار باعث غرق شدن کشتی حامل حیوانات شود (حق حیات حیوان و حفظ آن) .

۱۶- لزوم پانسمان جراحت حیوان؛ هرچند مواد مصرفی متعلق به دیگری (غصبی) باشد (حفظ سلامتی حیوان) .

۱۷- لزوم رهایی حیوان از ظرف یا مکان دیگری (غصبی) که در آنجا گرفتار شده است؛ هرچند منجر به تخریب آنها شود (آزادی حیوان).

۱۸- لزوم تامین علوفه، آب و سایر نیازمندی‌های حیوانی که در اختیار دیگری قرار دارد (ودیعه)؛ هرچند مالک حیوان با این کار مخالف باشد (حقوق اساسی حیوان) .

۱۹- براساس قوانین و منابع حقوق اسلامی، رفتار جنایت آمیز درباره حیوانات موجب پرداخت دیه می‌شود (حق حیات حیوان) و …….

این مسئله نشانگرارزشمندی جان و سلامت اعضای بدن حیوانات حتی حیوانات نجس و عدم جواز تجاوز به آنها در اسلام است .

نگهداری حیوانات از منظر اسلام :

دین اسلام به عنوان کامل‌ترین دین، نظر خود را درباره نگهداری از انواع حیوانات مطرح کرده و حتی در باب آن کتاب‌هایی نیز از دیدگاه فقها به چاپ رسیده است که باید در آن تفکر و دقت کرد اسلام نگهداری برخی حیوانات را به دلایل متفاوتی منع کرده است.

سگ، گربه و خوک از این نوع می باشد. از جمله دلیلی که باعث منع این حیوانات شده این است که وجود باکتری و ویروس در بزاق دهان حیوانات باعث بخش عمده ای از نجاست آن شده است هم چنین وجود ویروس‌هایی در بدن سگ و خوک باعث پدید آمدن امراضی در بدن انسان می‌شود و احکامی درباره آن بیان شده است.

علاوه براین خوراک و مایحتاج حیوانات به موارد بهداشتی و پزشکی انها نیز باید رسیدگی شود.از عوامل دیگر امکان صدمه یک حیوان به انسان است و صدمات یا برخی امراض وجود دارند که به انسان منتقل می‌شود .

منبع :

گنجینه معارف؛ حقوق حیوانات در سیره و سخن پیامبر اکرم صلی الله و علیه – بخش اول.

جهت مطالعه:

حقوق حیوانها در سیره و سخن پیامبر صلی الله و علیه و آله و مقایسه آن با حقوق بشر در غرب، علی احمدی خواه.

حقوق حیوانات در اسلام، ابوالقاسم مقیمی حاجی.

فقه شیعه و حقوق حیوانات، علی اکبر کلانتری ارسنجانی.

نظرات ارزشمند شما، ما را در بهبود کیفیت مطالب یاری خواهد کرد.

این مطلب چقدر مفید بود؟

برای امتیاز دادن روی یک ستاره کلیک کنید!

میانگین امتیاز 0 / 5. تعداد آرا: 0

تاکنون رأی ثبت نشده است! اولین کسی باشید که این پست را ارزیابی می کنید

اخبار مرتبط

متن

شهادت پنجمین شهید محراب
شهادت پنجمین شهید محراب

ولادت: آیت الله عطاالله اشرفی اصفهانی در سال ۱۲۸۱ ه.ش در شهرستان خمینی شهر استان اصفهان در خانواده ای روحانی متولد شدند . تحصیلات: تحصیلات ابتدایی مقدماتی را در خمینی شهر گذراندند و در۱۲ سالگی جهت ادامه تحصیل راهی اصفهان شدند و طی حدود ده سال از کلاس درس چهره‌هایی چون آیت الله سیدمهدی درچه […]

۲۳ مهر ۱۴۰۰
264
بیشتر بدانید
هفته سلامت روان(۱)
هفته سلامت روان(۱)

سلامت روانی افراد جامعه مانند سلامت جسمی آنان بسیار اهمیت دارد. سلامت روان مطابق با تعریف ارائه شده در کتاب های روانشناسی سلامت روان به حالتی اشاره دارد که فرد در برابراضطراب، افسردگی و دیگراختلالات روانی مصون بوده و احساس رضایت و نشاط کامل داشته باشد. سازمان بهداشت جهانی سلامت روانی را چنین معنا کرده […]

۲۰ مهر ۱۴۰۰
2284
بیشتر بدانید
سلامت روان از دیدگاه اسلام
سلامت روان از دیدگاه اسلام

يکی از مسائل مهم در زندگی بشر، سلامت روان و شناخت شيوه دستيابی به آن است . جوامع بشری پس از پيشرفت در تکنولوژی مادی و جدا شدن از انديشه‌های عميق دينی، در زمينه مسائل روانی، مشکلات فراوانی را تجربه می‌کنند.سلامت روان، در روانشناسی ازديدگاه‌های مختلف اين دانش مطرح شده است. اين ديدگاه‌ها عموما انسان […]

۱۹ مهر ۱۴۰۰
425
بیشتر بدانید

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

یک × یک =