پایگاه علمی، فقهی و اطلاع رسانی

×
×

روز جهانی کار و کارگر

0
(0)
۱۱ اردیبهشت ۱۴۰۰
521

امام صادق علیه السلام میفرمایند: «الکادُّ عَلی عَیالِهِ کَالمُجاهِد فی سَبیلِ الله ؛ کسی که برای تامین معاش و مایحتاج زندگی خانواده‌اش تلاش کند، مانند رزمنده‌ای است که در راه خدا می‌جنگد». {وسایل الشیعه، ج ۱۷، ص ۶۷)}

اولین روز از ماه «می» هر سال در تقویم میلادی که در تقویم هجری شمسی معمولا با روزهای ۱۱ اردیبهشت ماه مصادف می شود ، روز جهانی کار و کارگر نام دارد.

كارگران بازوان حركت هر جامعه‌ای به سوی رشد، تعالی و شكوفايی هستند بی شك همه پيشرفت‌های حاصل در مسير زندگی نشات گرفته از رشد و پويايی فكر و گسترش انديشه‌ورزی است و در هر جامعه‌ای كه از فرصت انديشه و بازوی هنرمند كارگران بهتر استفاده شود توسعه و پيشرفت، رونقی دو چندان خواهد يافت.

کار و کارگر در اسلام از جایگاه خاص و ویژه برخوردار است. در اسلام کار نه تنها به عنوان تأمین زندگی لازم و به عنوان استقلال اقتصادی و رهایی از وابستگی به بیگانگان ضروری و واجب است، بلکه به عنوان بهترین عبادت، مقدس ترین جهاد و مستمرترین تلاش مورد تأکید و سفارش قرار گرفته است.

اهمیت کار در اسلام:

البته، اهمیت و ارزشی را که اسلام برای کار بیان می‌کند، فراوان است، تا آنجا که می گوید:

«مسلمانی که کارنمی‌کند، از خیر دنیا و آخرت محروم و بی‌نصیب می‌ماند».

پس کار برای موفقیت و کامیابی در دنیا و آخرت، یک امر لازم و ضروری است. قرآن و سنت در مناسبت ها و موقعیت های متعددی به ضرورت و لزوم کار، تأکید می‌ورزند. برخی از آیات و احادیثی که برضرورت و اهمیت کار دلالت دارند

رابطۀ کارگر و کارفرما:

دین اسلام، کارگر و کارفرما را دو عضو یک جامعه و شریک در روند تولید به حساب می آورد؛ از این رو، رابطۀ آنها باید مبتنی براصول زیر باشد:

١- اصل برادری و تعاون:

اسلام به این امر فرا می‌خواند که رابطۀ کارگر و کارفرما باید براساس برادری و همکاری متقابل باشد.

قرآن کریم هم تأکید میورزد به این که همه مسلمانان با یکدیگر برادرند: « إِنَّمَا الْمُؤْمِنُونَ إِخْوَةٌ ؛مومنان برادر یکدیگرند».۱

٢- روابط بدون استثمار و بهره کشی:

روابط کارگر و کارفرما، نباید براساس استثمار و بهره‌کشی استوار باشد؛ زیرا، هیچ یک از دو طرف، اجازه ندارد که از دیگری سوء استفاده و بهره‌کشی نماید.

قرآن در این زمینه با صراحت تمام می‌فرماید: «لاتظلمون و لاتظلمون؛ نه ستم میکنید، و نه برشما ستم وارد می‌شود».

در اسلام و جامعه اسلامی، هیچ نوع بهره‌کشی و استثمار جایز نیست؛ از این رو، طبیعی است که جامعۀ اسلامی ناب و مسؤول، باید روابط بدون استثمار را بین کارگر و کارفرما، تضمین کند؛ اما ارائه یک چارچوب و تعریف دقیق از استثمار و بهره‌کشی در جامعه امکان پذیر نیست.

٣- حقوق اجتماعی مساوی

حقوق اجتماعی کارگر با حقوق اجتماعی کارفرما، مساوی و برابر است، و این موضوع، یکی از اصول اساسی اسلام است که نباید میان کارگر و کارفرما، تمایز و تفاوتی وجود، داشته باشد.

پس در جامعه اسلامی بین کارگر و کارفرما، نسبت به حقوق اجتماعی و سیاسی شان، اصلا اختلاف و افتراقی نیست؛ از این رو، در اسلام، شرافت انسان، مقام و بزرگی او به معیارهای اخلاقی و دانش حقیقی، بستگی دارد، نه به سرمایه یا ثروت و دارایی.

قرآن کریم، هم در این باره می‌فرماید: « إِنَّ أَكْرَمَكُمْ عِنْدَ اللَّهِ أَتْقَاكُمْ ؛ گرامیترین شما نزد خداوند با تقواترین شما است».۳ 

حقوق کارگر:

بهبود وضعیت تولید، از عوامل اساسی شکوفایی اقتصاد، و از طرفی، نیروی کار، یکی از ارکان اصلی تولید است؛ بدین جهت در دین اسلام، به کارفرمایان و صاحبان کار درباره حفظ و رعایت حقوق کارگران سفارش فراوانی شده است.

اسلام، تمام حقوق متعارف و اولیه کارگر را تضمین می‌کند، و مهم ترین آن، عبارتند از:

۱- پرداخت دستمزد عادلانه:

دستمزد و اجرت، همان نقطه اصلی و محوری در رابطۀ کارگر و کارفرما است.

دستمزد نیروی کار به طور معمول، بر اساس عرضه و تقاضای کار تعیین می شود؛ بنابراین، در جوامعی که نیروی کار فراوان است، دستمزدها کاهش می یابد و ممکن است در حدی قرار گیرد که تامین کننده حداقل نیازهای ضرور آنان نیز نباشد.

در نظام اقتصادی اسلام، دستمزدها افزون بر این که باید تامین کننده نیازهای اساسی فرد باشد، متناسب با کیفیت و مقدار ان نیز باید افزایش یابد.

۲- احترام به قراردادها:

یکی از مشکلاتی که کارگران به طور معمول با ان مواجهند، این است که صاحبان کار، هنگام رکود، آنان را اخراج می کنند وهر گاه کارگری را با دستمزد کم تر بیابند، عذر کارگر پیشین را می خواهند؛ چنان که برخی کارگران ماهر، چنین مشکلی را برای کار فرما فراهم می کنند؛

٢- تعیین دستمزد به طور صریح:

کارفرما نمی‌تواند، پیش از آن که مقدار و میزان مزد کارگر را تعیین کرده باشد، و او با طیب خاطر به آن مزد، رضایت داده باشد، وی را استخدام نماید.

هم‌چنین کارفرما، مجاز نیست که با سوء استفاده از شرایط و موقعیت بد کارگر، او را مطلقا از تعیین و اختصاص مزد معین و مورد رضایتش محروم نماید.

٣-  به تأخیرانداختن مزد یا عدم پرداخت آن:

به تاخیر انداختن دستمزد کارگر یا عدم پرداخت آن، به هیچ وجهی جایز نیست.

مفهوم سخن پیامبر(ص) نیز این مسأله را تأیید میکند که فرمودند: «  أعطُوا الأجيرَ أجرَهُ قَبلَ أنْ يَجِفَّ عَرَقُهُ ، وأعْمِلْهُ أجرَهُ وهُو في عملِهِ ؛ مزد كارگر را پيش از آن كه عرقش خشك شود بدهيد و در همان حال ، مزدش را برايش مشخص كنيد».۴

بنابراین، در جامعه اسلامی به تأخیرانداختن پرداخت مزد کارگر یا عدم پرداخت آن به هر بهانه ای که باشد، از آن منع شده است.

٤ – تحت فشار نبودن کارگر:

اسلام، همان طوری که از استثمار کارگر به شدت، نهی می‌کند؛ از تحت فشار قرار دادن او در کار یا به کارگماردن او در ساعات بیش تر و طولانی‌تر و یا وادار کردن وی به کاری که توانایی انجام آن را ندارد؛ نیز نهی می‌کند.

٥- عدم تحمیل خسارتهای ناروا و زیان آور:

کارفرما حق ندارد که خسارتهای غیر عمدی را که در جریان کار حادث می‌شوند، برکارگر تحمیل کند.

٦-  حقوق سالمندی یا بازنشستگی:

کسی که دوران جوانی‌اش را در کار سپری می‌کند، در پیری و سالمندی، مستحق دریافت مخارج و هزینه های زندگی خواهد بود، و این امر، جزو حقوق اولیه او محسوب می‌شود.

٧- جبران خسارت ناشی از حوادث حین کار:

کارفرما باید مسئولیت حوادثی که درحین کار به کارگر زیان بدنی یا روحی و یا مادی می‌رساند به عهده بگیرد، تاوان و خسارت متعارف آن را بپردازد. کارفرما اجازه ندارد که از قبول و پذیرش این مسؤولیت شانه خالی کند.

٨-  بیمۀ کار:

کارگر باید در کارش بیمه شده باشد. پس اخراج کارگر یا خاتمه دادن به قرارداد او بدون مبنای قانونی، جایز نیست. هرگاه به خاطر شرایط قهری و وضعیت اجتناب ناپذیر؛ مانند فورس ماژور، بیکاری موقت رخ بدهد، ضروری است که کارفرما یا دولت، کمک های مالی کافی و بلاعوض به کارگران پرداخت کنند، و از این رو، باید قوانین ویژة کار با نظارت حکومت، وضع شود.

٩-  نظام و مقررات اشتراک در سود:

افزون براین که از سوی کارفرما به کارگران دستمزد متعارف پرداخت شود، آنها باید سهمی از سود و بهرة درآمد را نیز به دست آورند.

نقش حکومت:

در جامعه اسلامی، حکومت در تامین حقوق کارگران و در حمایت و محافظت از روابط نزدیک و صمیمی میان کارگر و سرمایه [نیروی کار] نقش مهمی بازی می‌کند؛ زیرا حکومت در برابر اعمال و رفتار بد و ناهنجاری که به هرعلتی صادر شده باشد، می‌ایستد، و برای خاتمه دادن به آن، برنامه ریزی می‌کند.

از این رو، نیاز است که قوانین، آیین نامه ها و دستورهای مشخص و روشنی، مطابق اصول و مقررات اسلامی، وضع شود، تا این که به طور درست و صحیح به اجرا درآمده و پیاده شود.

بنابراین برحکومت واجب و لازم است که همواره، برای جلوگیری و ممانعت از سوء استفاده، اذیت و آزار و ظلم به کارگر، آمادگی کامل داشته، و ضامن و تامین کننده حقوق جامعه باشد.

در مکتب اسلام، حقوق کارگر به طور کامل به رسمیت شناخته شده است، و هرچیزی که به پیشرفت اقتصادی، اجتماعی، سیاسی، روحی و بدنی طبقۀ کارگر، کمک و یاری نماید؛ براجرا و انجام آن تلاش می‌کند.

منابع:

۱- سوره حجرات، آیه۱۰.

۲- سوره بقره، یه۲۷۹.

۳- سوره حجرات، آیه۱۳.

۴- کنز العمل، ح۹۱۲۶.

این مطلب چقدر مفید بود؟

برای امتیاز دادن روی یک ستاره کلیک کنید!

میانگین امتیاز 0 / 5. تعداد آرا: 0

تاکنون رأی ثبت نشده است! اولین کسی باشید که این پست را ارزیابی می کنید

اخبار مرتبط

شیخ کلینی
شیخ کلینی

پیامبر صلی الله و علیه و آله می فرمایند: «العُلَماءُ امَناءُ امَّتی؛ دانشمندان امناى امت من هستند». {الفردوس: ج۳، ص۷۶، ح۴۲۱۱} شیخ کلینی از معروف ترین دانشمندان فقیه و محدث نامی و بزرگان شیعه در زمان غیبت صغرا است و در نیمه دوم قرن سوم و نیمه اول قرن چهارم هجری از بزرگترین محدثین شیعه به […]

۱۹ اردیبهشت ۱۴۰۰
1105
بیشتر بدانید
روز جهانی قدس
روز جهانی قدس

روز قدس یا روز جهانی قدس: آخرین جمعه ماه رمضان است که امام خمینی در سال ه.شش (رمضان ۱۳۹۹ه.ق) آن را روزی رسمی برای حمایت از مردم فلسطین دانستند و از مسلمانان جهان خواست که برای کوتاه کردن دست رژیم صهیونیستی و پشتیبانان آن به هم بپیوندند. نامگذاری آخرین جمعه ماه رمضان به عنوان روز قدس، با حمایت بسیاری از روشنفکران و هنرمندان مواجه شد و امروزه علاوه […]

۱۵ اردیبهشت ۱۴۰۰
2226
بیشتر بدانید
روز بزرگداشت شیخ صدوق
روز بزرگداشت شیخ صدوق

يکی از بزرگترين مرزبانان حماسه جاويد و خدمتگزاران مکتب اهل بيت  علیهم السلام و از شاخص ترين دانشمندان جهان اسلام که عمر خود را در راه خدمت به فقه و حديث شيعه و پاسداری از فرهنگ مهدويت صرف کرد . ابوجعفر محمدبن علی بن بابويه قمی ملقب به  (شيخ صدوق) است که صف اول محدثين […]

۱۵ اردیبهشت ۱۴۰۰
399
بیشتر بدانید

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

پانزده − 2 =