پایگاه علمی، فقهی و اطلاع رسانی

×
×

خورشید ری

5
(1)
۲۶ اردیبهشت ۱۴۰۱
6713

جناب عبدالعظیم حسنی؛ مشهور به «شاه عبدالعظیم» و «سیدالکریم» در چهارم ربیع الثانی سال ۱۷۳ق. در شهر مدینه متولد شدند. ایشان یکی از امام زادگان جلیل القدری هستند که وجودشان مایه آثار و برکات فراوانی بوده است.

حضرت عبدالعظیم در شمار اصحاب امام رضا علیه‌ السلام تا امام هادی علیه‌ السلام بوده و مورد توجه فراوان ایشان قرار گرفته‌ اند.

نسب سید الکریم طبق برخی از نقل‌ها با چهار واسطه، به امام حسن مجتبی علیه‌السلام می‌رسد.۱

هم نشینی با امام رضا علیه السلام

امام رضا علیه‌السلام  به مدت بیست سال امامت شیعیان را بر عهده داشتند.

جناب عبدالعظیم مفتخر است که در دوران حضور و اقامت امام رضا علیه‌السلام در شهر مدینه، از محضرشان نور برگرفته و از گفتار حیات بخش ایشان بهره برده‌ اند.

هم نشینی با امام جواد علیه السلام

امام جواد علیه السلام در سال ۲۰۳ ه.ق در حالی که هشت سال داشتند، به امامت رسیدند.

جناب عبدالعظیم از جمله اصحاب و شاگردان ایشان بوده اند. تا زمانی که امام جواد علیه‌السلام در مدینه بودند، جناب عبدالعظیم از وجود ایشان بهره ها برده و افتخار این را داشت که بیشترین استفاده را از محفل معنوی این امام همام کسب نماید.

راوی احادیثی که در کتاب «منتهی الامال» شیخ عباس قمی(ره) از امام جواد علیه‌السلام نقل کرده جناب عبدالعظیم است.

هم نشینی با امام هادی علیه السلام

امام هادی علیه السلام در سال ۲۱۲ ه.ق در مدینه متولد شدند و در هشت سالگی به امامت رسیدند.

شخصیت فرزانه ای چون جناب عبدالعظیم از مکتبشان به کمال رسیده و در ترویج و نشر اسلام ناب سرآمد و شاخص گردیدند. امام در سال ۲۴۳ ق. با فشار متوکل به سامرا هجرت نمودند.

تا آن زمان که امام هادی علیه‌ السلام در مدینه حضور داشتند، عمدتا جناب عبدالعظیم منزل آن حضرت بودند و در آن دو دهه بر ساحل عنایتشان پهلو زده و از خوان گسترده امامتشان بهره بردند.

عرضه کردن ایمان

از جناب عبدالعظیم نقل شده است که : «روزی بر آقایم امام هادی علیه السلام وارد شدم چون نگاه آن حضرت بر من افتاد، فرمودند: «سلام بر تو ای ابوالقاسم! خوش آمدی. به یقین تو از دوستان مایی».

به آن حضرت عرض کردم:«ای فرزند پیامبر خدا، من بر آنم که ایمان خود را خدمت شما عرضه داشته، آن را بازگو کنم؛ اگر مورد پسند و رضایت شما باشد، برآن استوار باشم تا آن هنگام که به دیدار پروردگارم برسم».

حضرت فرمودند:«عقاید خود را بازگو ابوالقاسم!»، عرض کردم:«اعتقاد دارم که خدا یکی است و هیچ چیز مانند او نیست. محدود به چیزی نمی باشد؛ لذا نه ابطال پذیر است و نه تشبیه پذیر. او نه جسم است و نه صورت… معتقدم که محمد صلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلّم بنده و فرستاده او و خاتم پیامبران است و بعد از او تا روز رستاخیز پیامبری نخواهد آمد! همانا شریعت او آخرین دین هاست و بعد از آن آیین و دینی تا قیامت نخواهد بود…»

(در پایان بیان اعتقاداتم) امام فرمودند: «ای اباالقاسم! به خدا سوگند معتقدات تو همان دینی است که پروردگار برای بندگانش در نظر گرفته، پس بر این اعتقاد استوار باش. خداوند تو را بر این عقیده در دنیا و آخرت پایدار نگه دارد».۲

 

شخصیت علمی

از سید الکریم با عنوان «کثیر الحدیث و الروایة» و «عالم بأمور الدین» نام برده شده است.۳ در برخی منابع از دو کتاب از ایشان نام برده شده است:

کتاب «خُطَب أمیرالمؤمنین (علیه‌السلام)»۴؛ ۱۷۰ سال قبل از تالیف نهج البلاغه! خطبه‌های امیرالمومنین علیه‌السلام را جمع ‏آوری کرده است.

«کتاب یومٍ و لیلةٍ»۵که ظاهرا در آداب دينى شبانه روزى است.

براى اثبات عظمت علمی جناب عبدالعظيم، كافى است كه بدانيم امام معصوم، مردم را براى حل مشكلات دينى و يافتن پاسخ پرسش‏ هاى اعتقادى و عملى‌ ‏شان، به ايشان ارجاع داده‌اند.

توصیف حضرت عبدالعظیم از زبان صاحب بن عباد

صاحب بن عَبّاد در رساله‏‌اى كه در شرح حال جناب عبدالعظيم نوشته؛ در توصيف علمى ايشان آورده: ابوتراب روياتی، روايت كرد كه شنيدم ابو حمّاد رازى مى‏‌ گفت؛ خدمت امام هادى عليه‌ السلام در سامرا رسيدم و مسائلى از حلال و حرام از ايشان پرسيدم.

امام به پرسش‏‌هاى من پاسخ دادند و هنگامى كه خواستم از ايشان خداحافظى كنم، به من فرمودند: «يا أبا حَمّاد! إذا أَشكَلَ عَلَيك شَى‏ءٌ مِن أمرِ دينِك بِناحِيَتِك فَسَل عَنهُ عَبدَ العَظيمِ بنَ عَبدِ اللَّهِ الحَسَنِيّ و أقرِئهُ مِنّيِ السَّلامَ؛ اى ابو حمّاد! هنگامى كه چيزى از امور دينى در منطقه ‏‌ات براى تو مشكل شد، از عبدالعظيم بن عبد اللَّه حسنى بپرس و سلام مرا به او برسان».۶

اين تعبير، به روشنى نشان مى‏‌دهد كه جناب عبدالعظيم در عصر خود، مجتهد توانمندى بوده كه بر اساس اصول و قواعدى كه از اهل بيت عليهم‌ السلام در اختيار داشته، مى ‏‌توانسته ديدگاه‏ هاى اسلام ناب را در زمينه‏‌ هاى مختلف اعتقادى و عملى، استخراج كند و به پرسش‏ هاى مردم پاسخ گويد.

بنابراين، ايشان تنها يك محدث و راوى احاديث اهل بيت عليهم‌ السلام نبوده است؛ بلكه از علماى بزرگ خاندان رسالت بوده كه پس از معصومان، توان پاسخگويى به مسائل علمى را داشته و توانمندى علمى ‏‌اش مورد تاييد و تصديق امام هادى عليه‌السلام قرار گرفته است.۷

شخصیت سیاسی

بعد جهادی و سیاسی ایشان را می‏ توان ازهجرت و زندگی مخفیانه در ری پی‌برد.

ایشان از دست خلیفه عباسی از عراق و حجاز گریخت و به ری آمد و در سرداب خانه یکی از شیعیان ماوی گرفت.۸ ری مرکز و محل تجمع شیعیان بود.۹

زمینه های هجرت

زمینه های هجرت جناب عبدالعظیم و سکونت در غربت را باید در اوضاع سیاسی و اجتماعی آن عصر جستجو کرد.

خلفای عباسی نسبت به خاندان رسول الله و شیعیان بسیار سخت گیری می‌ کردند. یکی از خشن ترین و بدرفتارین خلفا، متوکل عباسی بود که با اهل بیت علیهم‌ السلام خصومت شدیدی داشت و تنها در دوره او چندین بار مزار سیدالشهدا علیه‌السلام را تخریب و با خاک یکسان کرده و از زیارت قبر آن حضرت جلوگیری به عمل آورد! در زمان او سادات و علویون در بدترین وضع به سر می‌بردند.

البته حضرت عبدالعظیم حسنی با رهبری سادات شیعه بلافاصله درصدد احیا، مرمت و بازسازی بارگاه امام حسین علیه‌السلام برآمدند!

در چنین شرایطی که بر عموم شیعیان، به خصوص چهره های شاخص اهل بیت علیهم‌السلام سخت می‌گذشت، جناب عبدالعظیم نیز از دشمنی و کینه خلفا در امان نبود.

البته«شیعه و محدّث زیاد بوده‏ اند هم در مدینه و هم در عراق اما همه اینها مجبور نبودند از دست خلیفه بگریزند و این مبارز بودن ایشان را نشان می‏ دهد».۹

ورود به ری

ایشان به طور ناشناس وارد ری شده بود، در خانه یکی از شیعیان زندگی می‌کرد. نجاشى، رجالی بزرگ در خصوص نسب ایشان این چنین بیان داشته است: «هنگامى كه جنازه او را براى غسل برهنه مى‏‌كردند، در جيب لباس وى نوشته ‏‌اى يافت شد كه در آن، نسبش، اين گونه ذكر شده بود: من ابو القاسم، عبدالعظيم بن عبد اللَّه بن على بن حسن بن زيد بن على بن حسن بن على بن ابى طالب هستم». ۱۰

شخصیت معنوی

جناب عبدالعظیم در محل اقامت خود؛ روزها روزه می‏‌ گرفت و شب‌ ها به عبادت می ‏‌ایستاد.۱۱

خبر دادن پیامبر اکرم از رحلت ایشان! همچنین تعیین قبر او در رویای صادقه۱۲ بیانگر عظمت روحی این سید بزرگوار و عنایت پیامبر گرامی به شناساندن حضرت عبدالعظیم است.۱۳

احادیثی که از امامان معصوم درباره زیارت ایشان نقل شده گواه شخصیت معنوی والای ایشان است.

امام هادی علیه‌السلام به کسی که از ری به زیارت قبر امام حسین علیه‌السلام رفته بود چنین فرمودند:«أَمَا إِنَّكَ لَوْ زُرْتَ قَبْرَ عَبْدِ الْعَظِيمِ عِنْدَكُمْ لَكُنْتَ كَمَنْ زَارَ الْحُسَيْنَ؛ اگر قبر عبد العظيم را كه نزدتان هست زيارت كنى مثل آن است كه حسين عليه‌السّلام را زيارت كرده‌اى». ۱۴

همچنین  می‌فرمایند: «مَنْ زَارَهُ وَجَبَتْ عَلَی اللَّهِ لَهُ الْجَنَّةُ ؛ هر کسی قبر او (جناب عبدالعظیم) را زیارت کند، بر خداست که بهشت را پاداش او قرار دهد».۱۵

 

بدان که اگر قبر عبد العظیم در شهر خودتان را زیارت کنى، همچون کسى باشى که حسین بن على (ع) را زیارت کرده باشد.

امام هادی علیه السلام می فرماید: بدان که اگر قبر عبد العظیم در شهر خودتان را زیارت کنى، همچون کسى باشى که حسین بن على (ع) را زیارت کرده باشد.

 

 

منابع

۱- رجال، نجاشی ، ج ۲.

۲-بحار الانوار، علامه مجلسی جلد۶۶.

۳- بحار الانوار، علامه مجلسی.

۴- التوحيد، شیخ صدوق، محقق: هاشم حسینی.

۵- حکمت‏ نامه حضرت عبدالعظیم الحسنی، محمد محمدی ری شهری.

۶- مستدرک الوسایل و مستنبط المسائل ، ج ۱۷.

۷- حکمت نامه عبدالعظیم حسنی، آیت الله ری شهری.

۸-  رجال، النجاشی.

۹- پیام رهبر معظم به کنگره حضرت عبدالعظیم حسنی.

۱۰- رجال، نجاشی ، ج ۲.

۱۱- همان.

۱۲- همان.

۱۳- مجموعه مقالات کنگره بزرگداشت حضرت عبدالعظیم، ج ۲.

۱۴- میزان الحکمه، محمد محمدی ری شهری، ح ۷۹۸۴.

۱۵- سفينة البحار، شیخ عباس قمی، ج ۲.

این مطلب چقدر مفید بود؟

برای امتیاز دادن روی یک ستاره کلیک کنید!

میانگین امتیاز 5 / 5. تعداد آرا: 1

تاکنون رأی ثبت نشده است! اولین کسی باشید که این پست را ارزیابی می کنید

اخبار مرتبط

متن

انیس النفوس
انیس النفوس

شناخت مختصری از زندگانی امام رضا حضرت علی بن موسی‌ الرضا علیه‌ السلام در روز یازدهم ذیقعده سال ۱۴۸ هجری دیده به جهان گشودند.۱پدرشان امام کاظم و مادرش بانویی با فضیلت به نام «تُکْتَمْ» بود که پس از تولد حضرت، از طرف امام کاظم علیه‌ السلام، «طاهره» نام گرفت.۲ کنیه ایشان «ابوالحسن» و لقبشان «رضا» […]

۲۰ خرداد ۱۴۰۱
27933
بیشتر بدانید
آئین زیارت
آئین زیارت

عمریست هر از چند گاهی به زیارت قبور ائمه علیهم‌ السلام قدم می‌ گذاریم در جستجوی یک راز نهانی! امیدواریم دریچه‌ای به قلب مکدرمان گشوده شود و جلوه‌ ای آسمانی و الهی بر سینه مان حلول یابد. از سویی نفَس اولیای الهی چراغ راهی است که می‌ توان با استمداد از آن راه را از […]

۱۸ خرداد ۱۴۰۱
11952
بیشتر بدانید
سید امیر احمد، شاهچراغ
سید امیر احمد، شاهچراغ

  حضرت سيد امير احمد علیه‌ السلام ملقب به شاهچراغ و سيد السادات الاعاظم، فرزند بزرگوار امام موسی كاظم علیه‌السلام هستند. پسران امام هفتم علیه‌ السلام بنا به مشهور نوزده نفر می‌ باشند. حضرت احمد بن موسی و محمد بن موسی علیهما السلام از یک مادر که، ام احمد، خوانده می‌ شد متولد گردیدند. فضائل […]

۱۵ خرداد ۱۴۰۱
8326
بیشتر بدانید

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

هشت − هفت =