پایگاه علمی، فقهی و اطلاع رسانی

×
×

ستاره‌ای در آسمان ولایت

5
(2)
۲۵ آبان ۱۴۰۰
3850

 

یکی از شیوه های اعتراض علویان به حکومت‌های غاصب وقت، مهاجرت بود. با روند افزایش اذیت و آزار شیعیان، بخصوص خاندان اهل بیت علیهم‌السلام و فرزندان آن ها، تبلیغات منفی حکومت علیه این خاندان،  شکنجه و تبعید و زندانی کردن محبّان اهل بیت علیهم‌السلام! ۱

غارت اموال و دارایی های متمولان شیعه، آنان را وادار کرد برای رهایی از وضعیت موجود، از سرزمین مادری خویش هجرت کنند.

هجرت، بخصوص در دوران حکومت عباسی، که فشار و ایذای شیعیان را هدف حکومت خویش قرار داده بود و با عملکرد خویش موجب گسترش جو اختناق و نفاق در جامعه شده بود، همواره مورد تایید ائمه اطهار علیهم‌السلام قرار داشت.۲

هجرت حضرت معصومه سلام الله علیها قیامی دیگر

در میان دختران امام کاظم علیه‌السلام حضرت فاطمه معصومه علیهاالسلام۳، همچون اجداد طاهرینش، با تأسّی به حضرت زینب علیهاالسلام در مقابل تهدیدها و فشارهای حکومت ظالم علیه خاندان اهل بیت علیهم‌السلام علاوه بر فعالیت های علمی و روایی و بیان احادیث شیعه۴و ولایت و امامت،۵  در حرکتی سیاسی  اجتماعی، همراه برادران خویش به عرصه مبارزه وارد شد و هجرت را به عنوان عامل اعتراض به وضعیت موجود و حکومت وقت برگزید.

به قصد دیدار برادر

پس از آنکه امام رضا علیه‌السلام با آن شیوه دردناک از اهل بیت خود خداحافظی کردند،۶ و به اجبار و اکراه، مدینه را به قصد مرو ترک نمودند.۷ حضرت معصومه سلام‌الله‌علیها با گروهی از همراهان (علویان)، به ظاهر برای زیارت برادرشان امام رضا علیه‌السلام مدینه را به سوی خراسان ترك می‌كنند(و یا بقولی پس از نامه دعوت که امام رضا علیه‌السلامبرای ایشان فرستادند)۸. یك سال از آخرین ملاقات با برادرشان گذشته و اینك پس از یك سال تحمل رنج فراق برادربه خراسان، قصد هجرت كرده‌اند.

اما از دیدگاهی دیگر می توان به این پی برد که این زیارت، یك ملاقات عادی نبوده است؛ بلكه یك حركت است. تحول عظیمی است كه آغاز آن با حضرت امام رضاعلیه‌السلامبوده است و ادامه آن با حضرت معصومه سلام‌الله‌علیها.

زینبی دیگر

دیدار حضرت معصومه سلام‌الله‌علیها با برادر انجام نشد و در اثنای سفر و در ساوه، جنگ سختی بین نیروهای حکومت و کاروان حضرت معصومه سلام‌الله‌علیها درگرفت و كریمه اهل بیت، ۲۳ تن از عزیزان خود را در این ستیز از دست دادند و خود نیز پس از هفده روز در قم وفات یافتند(یا شهید شدند). این حركت، مانند حركت حضرت ابی عبدالله الحسین علیه‌السلام است كه آغاز حركت، با سید الشهدا علیه‌السلام و ادامه آن با حضرت زینب سلام‌الله‌علیها بود.

هجرت امام رضا علیه‌السلام از مسیر بصره، ـ‌اهواز، فارس به مرو صورت گرفت و هجرت حضرت معصومه سلام‌الله‌علیها یك سال بعد، از مسیر دیگری انجام شد. این علت مهم تری دارد و آن این است كه معصومین علیهم‌السلام می خواستند پایگاهی بسیار قوی در سرزمین ایران ایجاد كنند كه قم را بهترین و مناسب ترین مكان یافتند؛ لذا نخستین جرقه از لسانِ مبارك امام صادق علیه‌السلام بود كه خبر دفن یكی از اولادشان در قم را بیان فرمودند.

حرم اهل بیت

امام صادق علیه‌السلام فرمودند:«إِنَّ لِلَّهِ حَرَماً وَ هُوَ مَکةُ وَ لِرَسُولِهِ حَرَماً وَ هوَ الْمدِینَةُ وَ لِأَمِیرِ الْمُؤْمِنِینَ حَرَماً وَ هُوَ الْکوفَةُ وَ لَنَا حَرَماً وَ هُوَ قُمُّ وَ سَتُدْفَنُ فِیهِ امْرَأَةٌ منْ وُلْدِی تسَمَّی فاطِمَةَ مَنْ زَارَهَا وَجَبَتْ لَهُ الْجَنَّةُ. قَالَ الرَّاوِی وَ کانَ هَذَا الْکلَامُ مِنْهُ قَبْلَ أَنْ یولَدَ الْکاظِمُ؛ برای خداوند حرمی است که مکه باشد و برای رسول خدا حرمی است که آن مدینه باشد و برای امیرمومنان حرمی است که آن کوفه باشد و برای ما اهل بیت حرمی است که قم باشد. به زودی فرزندم به نام فاطمه در آن دفن می شود. کسی او را زیارت کند، بهشت بر او واجب می شود. راوی گفت: این سخن برای وقتی است که هنوز فرزند (امام) کاظم علیه‌السلامبه دنیا نیامده بودند».۹

حضرت معصومه علیهاالسلام، شهر قم را انتخاب كردند تا با آمدن به این شهر، سخن امامان خود را به تحقق برسانند كه تا آن زمان هیچ‌یك از اولاد معصومین علیهم‌السلام در قم دفن نشده بودند؛ بلكه حتی به این شهر قدم نیز نگذاشته بودند.

مطالب دیگر درباره شهر قم : بناهای تاریخی و مذهبی قم و قم اولین پایگاه تشیع در ایران

مسیر سفر حضرت معصومه سلام الله علیها

مسیرهایی که حضرت معصومه سلام‌الله‌علیها جهت سفر انتخاب کردند آن مسیرهایی بود که امام رضا علیه‌السلام از آنها ممنوع شده بودند. این یعنی دقت و آگاهی و یعنی اینکه ایشان می‌خواستند هدف از سفر برادرشان را تبلیغ و تبیین کنند و فرهنگ ناب و اصیل اسلامی را بیان کنند. مامون، امام علیه‌السلام را از مسیرهایی که شیعه‌ نشین بودند منع کرد تا مبادا شورش و طغیان علیه حکومت و دولت صورت گیرد.

حضرت فاطمه معصومه سلام‌الله‌علیها با دقت و زیرکی خاص از این مسیرهای منع شده سفر کردند تا توطئه مامون را خنثی کنند و همچنین ورود فاطمه معصومه سلام‌الله‌علیها به قم که مرکز تجمع مخالفان دولت عباسی بود دلیل بر انتخاب و اراده آن حضرت در این سفر است.

شهادت یا وفات

اینکه برخی می کوشند به جای وفات یا شهادت  را برای آن حضرت، بیان کنند امری عقلانی بنظر می‌رسد؛ به دو دلیل:

دلیل اول

در تاریخ نقل شده است لشکر مامون هنگام حرکت کاروان حضرت معصومه سلام‌الله‌علیها به سمت خراسان، به این کاروان حمله کردند و اغلب مردان کاروان از جمله برادران آن حضرت را به شهادت رساندند.

حال چگونه ممکن است لشکر مامون، اثرگذارترین شخصیت این کاروان؛ یعنی وجود پاک حضرت معصومه سلام‌الله‌علیها را به حال خود رها کنند و هیچ آسیبی به او نرسانند؟ چون اگر این اشتباه را هم می کردند، رسالت زینب گونه حضرت معصومه سلام‌الله‌علیها بیشتر نمایان می شد و مامون ملعون از این امر به خوبی آگاه بود و با زیرکی هرچه تمام تر، آن حضرت را مسموم کرد.

دلیل دوم

در تاریخ آمده است حضرت معصومه سلام‌الله‌علیها پس از اینکه در ساوه مورد حمله قرار گرفتند، بیمار شدند و دستور دادند ایشان را به قم ببرند و پس از مدتی که در قم حضور داشتند، وفات نمودند.

این چه بیماری بود که حضرت را از پای انداخت؟ اگر این بیماری سخت بود، چرا پس از حمله به کاروان آن حضرت، این بیماری آشکار شد؟ اگر این بیماری از قبل وجود داشت، چرا حضرت معصومه سلام‌الله‌علیها با آگاهی از این بیماری سخت، راهی سفر شد؟ چرا امام رضا علیه‌السلام در نامه ای از آن حضرت خواستند به خراسان بیاید؟ مگر امام معصوم از احوال خواهر گرامی اشان باخبر نبودند؟ بنابراین، نتیجه می گیریم که این بیماری از قبل وجود نداشته و حاصل همان سمی بوده که یاران مامون به آن حضرت خورانده بودند.

در تاریخ بنا بر نقلی آمده است آن حضرت با سم به شهادت رسیده‌اندکه این نقل دو دلیل بیان شده را تایید می‌کند.

منابع

۱-عیون اخبار الرضا علیه‌السلام، شیخ صدوق، ترجمه حمیدرضا مستفیذ و علی اکبر غفاری.

۲- مقاتل الطالبیین، ابوالفرج اصفهانی، ، ترجمه سیدهاشم رسولی محلاّتی.

۳- مستدرک وسائل الشیعه، میرزا حسین نوری،  ج ۸؛ طبری،محمّد بن جریر طبری.

۴- آثار الحجة، محمّدشریف رازی؛ فاطمة بنت الامام موسی کاظم علیه‌السلام، محمدهادی امینی.

۵- امالی،شیخ صدوق، مقدّمه و ترجمه محمّدباقر کمره‌ای.

۶- کشف الغمه فی معرفة الائمه، علی بن عیسی الاربلی، ج ۳؛ عیون اخبارالرضا علیه‌السلام، شیخ صدوق،ج ۲.

۷ – بحارالانوار، محمدباقر مجلسی، پیشین، ج ۴۹؛ سیره پیشوایان، مهدی پیشوایی.

۸ – من لایحضره الخطیب، السید حسن.

۹- مستدرک الوسائل، میرزا حسین نوری، ج ۱، ح۱۲۱۹۶.

این مطلب چقدر مفید بود؟

برای امتیاز دادن روی یک ستاره کلیک کنید!

میانگین امتیاز 5 / 5. تعداد آرا: 2

تاکنون رأی ثبت نشده است! اولین کسی باشید که این پست را ارزیابی می کنید

اخبار مرتبط

متن

اعمال ماه جمادی الاول
اعمال ماه جمادی الاول

  اعمال مشترک تمام ماه ها: ۱ـ دعا: در زمان دیدن هلال ماه جمادی الاول خواندن دعاى هلال وارد شده است و أقلّش آن است که سه مرتبه بگوید«اللّهُ اَکْبَر» و سه مرتبه«لا إلهَ الَّا الْلّه» و سپس بگوید:«اَلْحَمْدُ لِلّهِ الَّذى أذْهَبَ شَهْرَ کَذا وَ جاءَ بِشَهْرِ کَذا». بهترین دعاى زمان رؤیت هلال دعاى ۴۳ […]

۱۵ آذر ۱۴۰۰
4611
بیشتر بدانید
رویدادهای ماه جمادی الاول
رویدادهای ماه جمادی الاول

  جَمادی‌الاولی یا جُمادی‌الاَوَّل، پنجمین ماه سال هجری قمری است. علت نامگذاری: جمادی‌ از ریشه ‌جمادا (جَمُدَ) به ‌معنای ‌انجماد، سرمای ‌سخت ‌و یخ‌ زدن‌ است. این ‌ماه‌ را از آن ‌رو جمادی ‌نامیده‌اند كه در زمان نام‌گذاری، ‌آب ‌در این‌ ماه‌ منجمد می‌شده است.۱  رویدادهای مهم ماه جمادی الاول: روز پنجم جمادی الاول ۵ق. […]

۱۵ آذر ۱۴۰۰
2908
بیشتر بدانید
علامه امینی صاحب الغدیر
علامه امینی صاحب الغدیر

عبدالحسین امینی نجفی مشهور به «علامه امینی» از علمای بنام شیعه و مولف «الغدیر» است.عبدالحسین در سال ۱۳۲۰ ه.ق (برابر با ۱۲۸۱ ه.ش) در شهر تبریز، در خانه‌ای سرشار از علم و تقوا به دنیا آمد. شیخ احمد امینی تبریزی،۱پدر بزرگوار علامه امینی از عالمان با تقوا بود. پدربزرگ علامه امینی، مولی نجف‌قلی مشهور به […]

۱۳ آذر ۱۴۰۰
1741
بیشتر بدانید

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

یازده + 20 =