پایگاه علمی، فقهی و اطلاع رسانی

×
×

جمعیت و پراکندگی شیعه در پاکستان

5
(1)
۴ اردیبهشت ۱۴۰۰
1630

شیعه در پاکستان، دومین گروه مذهبی را از لحاظ جمعیت تشکیل می‌دهد، اما آمار دقیقی از میزان جمعیت آن وجود ندارد. محققان و کارشناسان مسائل پاکستان ارقام بسیار متفاوتی ذکر کرده اند که از ۱۰ تا ۲۵ درصد را در برمی گیرد.

در دایره المعارف مسیحی جهان در سال ۱۹۸۰، جمعیت شیعیان ۱۴/۵ درصد ذکر شده است. دانشنامه جهان اسلام میزان جمعیت شیعیان این کشور را بین ۱۵ تا ۲۰ درصد تخمین زده است. نویسنده دایره المعارف تشیع در سال ۱۳۷۳ جمعیت شیعه را ۲۰/۶ درصد ذکر کرده که در مجموع ۱۶/۸۸۵/۰۰۰ نفر از کل جمعیت ۸۳ میلیونی آن کشور را در دو دهه قبل تشکیل می داده اند. فرانسوا توال جمعیت شیعی پاکستان را ۳۰/۰۰۰/۰۰۰ نفر تخمین می‌زند.

در پاکستان، ارائه آمار دقیق از پیروان مذاهب اسلامی بسیار مشکل است، زیرا برخی پیروان مذاهب اسلامی به دلایل مذهبی و یا سیاسی، هویت مذهبی خود را پنهان نگه ‌می‌دارند، چنان‌که عده‌ای از شیعیان روستایی ایالت سرحد، که در مناطق سنّی‌نشین هم‌مرز با افغانستان واقع شده‌اند و همچنین برخی روستانشینان شیعه مذهب بلوچستان و سند همیشه در تقیه زندگی می‌کنند و شیعه بودن خود را مخفی نگه می‌دارند.

توزیع جمعیت شیعه

بر خلاف بسیاری از کشورهای اسلامی که شیعیان در آنها از نوعی تمرکز جغرافیایی برخوردارند، در پاکستان چنین چیزی به‌چشم نمی‌خورد. شیعیان این کشور در تمام شهرها و شهرستان‌ها پراکنده‌اند و این پراکندگی در سطح روستاها نیز به‌چشم می‌خورد. مهم‌ترین شهرهایی که شیعیان در آنها سکونت دارند، عبارتند از: کراچی، لاهور، ملتان، راولپندی، اسلام آباد، جنگ، سیالکوت، حیدرآباد، پیشاور، پاراچنار، کوهات، اسکردو و کوئته.

پنجاب

پنجاب پرجمعیت‌ترین ایالت این کشور، بیشترین جمعیت شیعه را در خود جای داده است. در لاهور، مرکز پنجاب، قریب به نیم میلیون شیعه در سال‌های آخر دهه ۶۰ شمسی زندگی می کردند که امروز با توجه به رشد زاد و ولد در آن کشور و همچنین مهاجرت روستاییان به آنجا، ممکن است این تعداد به دو برابر افزایش یافته باشد. شیعیان لاهور عمدتا در محله «موچی دروازه» و «بازار حکیمان» ساکن هستند و عده‌ای نیز به‌طور متفرقه در سایر نقاط شهر سکونت گزیده‌اند.

لاهور

لاهور یک شهر مهم تاریخی و فرهنگی است که نزد شیعیان نیز همین موقعیت را دارا است. در این شهر، گروه‌ها و انجمن‌های مذهبی و فرهنگی زیادی مستقرند که برخی در محدوده لاهور و پنجاب مشغول فعالیت می‌باشند و برخی دیگر در سراسر پاکستان فعالیت می‌کنند. مهم‌ترین انجمن‌ها و گروه‌های شیعی مستقر در آنجا عبارتند از: «اداره تحفّظ حقوق شیعه»، «کنفرانس سراسری شیعیان پاکستان»، «وفاق علمای شیعه پاکستان» که این سه گروه در سطح کل شیعیان پاکستان فعالیت دارند….

ملتان

یکی دیگر از شهرهای مهم پنجاب، «ملتان» است که در جنوب غرب لاهور واقع شده است. ملتان شهری بسیار قدیمی است و مرکز برخورد تمدن‌های بودا، هندوئیسم و اسلام شناخته شده. اسلام در قرن اول هجری، به وسیله محمد بن قاسم در این سرزمین راه یافت و به مرور زمان، تشیع نیز در آنجا نفوذ کرد. امروز بیش از ۳۰ درصد از جمعیت این شهر را شیعیان تشکیل می‌دهند…. گفته می شود که قدیمی‌ترین حسینیه جهان نیز در همین شهر تاسیس شده است که تاریخ آن به عصر همایون، ازسلاطین مغول برمی‌گردد.

کراچی

در کراچی مرکز ایالت سند، نیز جمیعت زیادی از شیعیان زندگی می‌کنند. پس از تقسیم شبه قاره هند، تعداد زیادی از شیعیان هند به این شهر مهاجرت کردند که امروز به نام «خوجه‌ها» یاد می‌شوند. خوجه‌ها قوم ثروتمند و تحصیل‌کرده ای هستند که در ادارات دولتی نیز نفوذ قابل توجهی دارند….

کویته

شهر مهم دیگری که تعداد قابل توجهی جمعیت شیعه را در خود جای داده، شهر «کویته»، مرکز ایالت بلوچستان، است. شیعیان این شهر عمدتا در جنوب شهر (علمدار رود و مری آباد) و شمال غرب آن (بروری و کرانی) تمرکز یافته‌اند.

شیعیان کویته از لحاظ قومی، به قومیت‌های هزاره، قندهاری، پنجابی، گلگتی، بلتی و تبتی تقسیم می شوند، اما بیشتر آنها را مردم هزاره تشکیل می‌دهند. هزاره‌ها به زبان فارسی تکلم می‌کنند و از نظر فرهنگی و آداب و رسوم اجتماعی، تفاوت‌های محسوسی با سایر اقوام دارند. آنان نسبت به باورهای مذهبی، سنّت‌های اجتماعی خود و حجاب زنان حساسیت فوق‌العاده‌ای نشان می‌دهند. مراسم دینی، به‌ویژه ایام محرم و صفر، با جوش و حرارت بسیاری از سوی آنان برگزار می‌شود.

یکی از مراسم دینی مهم آنان، برگزاری مراسم نماز جمعه است… در سیزدهم شهریور ماه سال ۱۳۸۲ ش یک حمله تروریستی وحشتناک از سوی افراد وابسته به «لشکر جنگوی» علیه نمازگزاران در حین ادای نماز صورت گرفت که در اثر آن ۵۱ تن از نمازگزاران کشته وبیش از۷۰ نفر زخمی شدند.

گلگت و بلتستان

در آخرین نقطه های شمال شرقی پاکستان، سرزمین کوهستانی گلگت و بلتستان واقع شده که دست‌کم از قرن هشتم هجری به این طرف، مسکن ثابت شیعیان بوده است. گسترش شیعه به این ناحیه دور دست کوهستانی، به داستان مهاجرت میرسید علی همدانی (۷۱۴ / ۷۸۶ ه) با جمعی از یارانش از ایران در دوران سلطه تیمور لنگ برمی‌گردد. نواحی گلگت و بتستان در پی تلاش‌های میر سید علی همدانی به آیین شیعه رو آوردند که امروز یکی از پایگاه‌های مستحکم شیعه در پاکستان به‌شمار می‌روند.

به گفته یکی از نویسندگان، «ناحیه گلگت دارای پانصد تا ششصد هزار نفر جمعیت، و ناحیه بتستان نیز دارای پانصد هزار نفر جمعیت است. تقریبا عموم سکنه آن مسلمانند و در بتستان، اکثریت قریب به اتفاق با شیعیان است. در گلگت نیز قبلا اکثریت با پیروان مذهب شیعه بوده است که کوششی مصروف گشته است تا با اسکان وهابی‌ها و افاغنه سنّی مذهب، شیعیان آن را از اکثریت بیندازند.

سرحد

در ایالت سرحد نیز شیعیان حضور چشم‌گیری دارند. گرچه در خود شهر پیشاور، مرکز این ایالت، تعداد شیعیان چندان چشمگیر نیست، اما در برخی مناطق دیگر این ایالت، به‌ویژه پاراچنار و کوهات، شیعیان حضور نسبتا وسیعی دارند…. رهبر پیشین شیعیان پاکستان شهید عارف حسین حسینی نیز از همین ناحیه بود. او با فعالیت‌های اجتماعی، علمی و فرهنگی خود، نقش مهی در رشد فرهنگ شیعی در پاراچنار ایفا کرد.

پاراچنار

شیعیان پاراچنار به دلیل موقعیت خاص جغرافیایی و سیاسی آن، که در جوار مرز با افغانستان و مناطق قبایل آزاد واقع شده است، همیشه در معرض تهدید و درگیری‌های مذهبی قرار دارند. مردم این نواحی اکثرا مسلح می‌باشند و پس از آغاز جنگ و جهاد در افغانستان، انواع سلاح‌های سبک و نیمه سنگین به این مناطق سرازیر شده‌اند که در درگیری‌های قومی و مذهبی، مورد استفاده قرار می‌گیرند….

کوهات

در کوهات نیز، که در ۴۰ کیلومتری شهر پیشاور واقع شده است، تعداد قابل توجهی شیعه زندگی می‌کنند. یکی از قبایل مهم شیعه مذهب این شهر، «بنگش» می‌باشد که در اعتقادات مذهبی خود، بسیار متعصب و سرسخت است.

منبع: برگرفته از فصل‌نامه شیعه‌شناسی، شماره ۳ و ۴, عارفی، محمد اکرم.

 

 

این مطلب چقدر مفید بود؟

برای امتیاز دادن روی یک ستاره کلیک کنید!

میانگین امتیاز 5 / 5. تعداد آرا: 1

تاکنون رأی ثبت نشده است! اولین کسی باشید که این پست را ارزیابی می کنید

اخبار مرتبط

متن

نمر باقر النمر
نمر باقر النمر

نَمِر باقر النمر معروف به شیخ نمر (۱۳۳۸ – ۱۳۹۴ش) در استان قطیف در شرق عربستان به‌دنیا آمد. وی تحصیلات دینی خود را در ایران و سوریه تکمیل کرد و پس از بازگشت به عربستان به فعالیت‌های دینی، اجتماعی و سیاسی پرداخت، از جمله برپایی مراسم مذهبی مانند نماز جمعه، برگزاری تجمعات سالروز تخریب بقیع، نقد سیستم […]

۱۱ خرداد ۱۴۰۱
11449
بیشتر بدانید
تبعیض در دین، شغل و ازدواج
تبعیض در دین، شغل و ازدواج

عربستان سعودی در زمینه مذهبی، تبعیض‌های بسیار شدیدی را به کار می برد و در واقع، تبعیض‌های مذهبی بیشتر به‌طرف شیعیان روانه است. به‌طوری که جامعه عربستان سعودی، شیعیان را از جایگاه هم سطح و هم‌تراز با سایر مسلمانان محروم کرده است. شیعیان قطیف مراسم سوگواری روز عاشورا را برگزار می کنند و وعّاظ شیعی […]

۸ خرداد ۱۴۰۱
10682
بیشتر بدانید
نفت زیر پای شیعیان سعودی
نفت زیر پای شیعیان سعودی

شیعیان استان شرقی عربستان سعودی همیشه در وضعیت اقتصادی پایین‌تری نسبت به دیگر گروه‌های جامعه عربستان بوده‌اند، مثلا ولتاژ برق مناطق شیعه نشین ۱۱۰ ولت و ولتاژ برق مناطق سنی نشین ۲۲۰ ولت می باشد و این تنها یک نمونه از سیاست‌های تبعیض گرایانه سعودی علیه شیعیان است. بسیاری بر این باورند که استان شرقی […]

۳۱ اردیبهشت ۱۴۰۱
10469
بیشتر بدانید

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

2 × 5 =