پایگاه علمی، فقهی و اطلاع رسانی

×
×

بررسی مناسک عزاداری عاشورا در ایران

0
(0)
۱۸ آذر ۱۴۰۰
1088

 

بررسی تغییرات اجتماعی مراسم و مناسک عزاداری عاشورا در ایران

نویسندگان:

اصغر منتظرالقائم ، دانشگاه اصفهان

زهرا سادات کشاورز ، دانشگاه اصفهان

چکیده:

مراسم و مناسک عزاداری عاشورا در دوره‌های مختلف تاریخی، علاوه بر صورت‌بندی‌هایی مختلف، پذیرای تغییرات اجتماعی متنوعی نیز بوده است. این تغییرات، تحت تأثیر اوضاع اجتماعی، سیاسی و فرهنگی جامعه شکل گرفته، امکان رشد و بازتولید نظام فکری خاص خود و تأثیر آن بر جامعه را می‌یابند.

مسأله اصلی مقاله حاضر بر آن است که با استفاده از مطالعه اسنادی، ضمن توجه به ضرورت کاربرد رویکردهای جامعه‌‌شناختی در تحلیل پدیده‌های تاریخی خصوصاً عزاداری عاشورا و اهمیت موضوع، نشان دهد نوع و میزان تحلیل و فهم منطق تغییرات و تطورات اجتماعی مناسک عاشورا در طی تاریخ چگونه بوده است.

دین و مقولات پیرامون آن از جمله مناسک دینی در جامعه امروز ایران، به واسطه حاکمیت دینی و هم‌چنین علقه‌های تاریخی و فرهنگی مردم، از اساسی‌ترین موضوعات مورد توجه و چالش‌برانگیز به ویژه در فضاهای علمی و آکادمیک محسوب می‌شود.

در این فضا، زمینه بسیار مناسبی برای شکل‌گیری آثار علمی و پژوهشی فراهم آمده که دنبال برآورده کردن نیاز مخاطب است.

براساس چارچوب نظری، در زمینه ابعاد کلامی – اعتقادی عاشورا، تحولات و تغییرات مناسک عزاداری عاشورا در دوران مختلف به واسطه پشتوانه نهاد دین، موضعی هژمونیک و الزام‌آور نسبت به عزاداری عامه دارد و در بعضی از موارد به ویژه در میان سطوح بالای روحانیان، تا حدی نوعی از جریان طرد این‌گونه مجالس عزاداری عوامانه مشاهده می‌شود.

در مقابل، بیان لزوم اقتباس عملی از الگوهای عزاداری علما و مراجع، از مواضع روشن و برجسته تحولات و تغییرات عزاداری عاشوراست؛ الگویی که متکی بر نص صریح قرآن و معارف آن و هم‌چنین برگرفته از سیره پیامبرصلی الله علیه و آله و ائمه علیهم السلام است وعلاوه بر لزوم گریستن بر مصائب معصومان علیهم السلام به اولویت در پای‌بندی به احکام فقهی و دستورهای شرع در عملکرد مردم در مجالس عزاداری تأکید فراوان دارد که به نوعی اکتفا و اقتصار ورزیدن به بُعد کلامى واقعه و غفلت از ابعاد دیگر واقعه عاشوراست.

برای مطالعه بیشتر رجوع شود به فصلنامه علمی پژوهشی شیعه شناسی، دوره ۱۵، شماره ۵۸، تابستان ۱۳۹۶.

این مطلب چقدر مفید بود؟

برای امتیاز دادن روی یک ستاره کلیک کنید!

میانگین امتیاز 0 / 5. تعداد آرا: 0

تاکنون رأی ثبت نشده است! اولین کسی باشید که این پست را ارزیابی می کنید

اخبار مرتبط

متن

جایگاه مالک در میان سرداران
جایگاه مالک در میان سرداران

  جایگاه مالک در میان سرداران امیرالمؤمنان علی علیه السلام نویسنده: علی اکبر عباسی، دانشجوی دکتری تاریخ اسلام دانشگاه اصفهان چکیده: جناب مالک اشتر در میان سرداران حضرت علی علیه السلام موقعیتی بی نظیر داشتند. ستایش ها و تمجیدهای امام علی علیه السلام از مالک اشتر نشانگر اعتماد فوق العاده آن بزرگوار به ایشان است. […]

۹ دی ۱۴۰۰
18732
بیشتر بدانید
مدیریت رنج درسیره امام حسین(ع)
مدیریت رنج درسیره امام حسین(ع)

نویسندگان: حسین علی اکبرخانی، کار شناسی ارشد علوم قرآن و حدیث دانشگاه فردوسی مشهد محمد حسن رستمی ، دانشیار گروه علوم قران و حدیث دانشگاه فردوسی مشهد ابوالفضل غفاری ، دانشیار گروه علوم قران و حدیث دانشگاه فردوسی مشهد چکیده: مطابق با آیات قرآن کریم، رنج ها و سختی ها از سنت های قطعی پروردگار در زمین […]

۶ دی ۱۴۰۰
16506
بیشتر بدانید
آثارقیام حسینی از دیدگاه رهبری
آثارقیام حسینی از دیدگاه رهبری

نویسندگان: اشرف میکاییلی ، استادیار گروه معارف اسلامی دانشگاه محقق اردبیلی سمیه جلالی ، دانشجوی کارشناسی ارشد رشته الهیات و معارف اسلامی گرایش عرفان اسلامی دانشگاه محقق اردبیلی چکیده: قیام امام حسین علیه السلام علت ها و عوامل گوناگونی مثل اطاعت از خداوند، اصلاح امت پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله امر به معروف و […]

۲ دی ۱۴۰۰
15298
بیشتر بدانید

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

سیزده − یازده =