پایگاه علمی، فقهی و اطلاع رسانی

×
×

ایران کوچک در دل قزاقستان

0
(0)
۲۱ اردیبهشت ۱۴۰۰
885

… در نقشه آسیا، اگر به آسیای میانه توجه کنید، کشور قزاقستان را می‌بینید که از نظر وسعت دوبرابر کشور ما است، اما جمعیت آن نصف جمعیت ایران است. نام قزاقستان و قوم قزاق را که ساکنان این کشور هستند، با قزاق‌هایی که در کشور ما خیانت‌های مختلفی انجام  دادند رضاخان پهلوی را روی کار آوردند، یکی ندانید، چرا که قزاق نام واحدی نظامی در روسیه تزاری بود که در مناطق مختلف از جمله ایران اخلال‌گری می‌کرد.

بر اساس آخرین آمار مجمع جهانی اهل‏‌بیت علیهم السلام، از شیعیان‏ قزاقستان که در سال ۲۰۰۸ میلادی برآورد شده است از مجموع ۱۵ میلیون و ۳۴۶ هزار نفر جمعیت قزاقستان، ۳۵۴ هزار و ۸۵۰ نفر شیعه هستند که نسبت آنها به کل جمعیت این کشور حدود ۲.۳ درصد است.

اما چیزی که باعث شده در بخش دنیای شیعه به کشور قزاقستان بپردازیم، جمعیتی شیعه در این کشور هستند که ریشه و فرهنگ و نژاد و زبان ایرانی دارند و هنوز هم چشم امید دارند تا روزی هموطنان‌شان در ایران آن‌ها را به سرزمین اصلی‌شان (ایران) برگردانند.

قزاقستان کشوری است که در زمان روسیه تزاری، شبیه تبعیدگاه بود و دولت روسیه تزاری برای خلاص‌شدن از دست هر گروهی آنها را به این سرزمین تبعید می‌کرد، برای همین در این کشور از ملت‌های مختلف می‌توان پیدا کرد و در آن بیش از صد ملیت مختلف زندگی می‌کند.

در قرن هفتم و هشتم میلادی بود که اسلام به قزاقستان رسید. مردم این سرزمین اسلام را پذیرفتند، اما آگاهی‌های‌شان درباره اسلام کم بود تا اینکه در قرن نوزدهم حرکت بزرگی در بین قزاق‌ها به‌وجود آمد که آنها را تبدیل به مسلمان‌های معتقدی کرد و با وجود مبارزات روس‌ها برای جلوگیری از مسلمان‌شدن قزاق‌ها، خللی در اعتقادات آنها به‌وجود نیامد و مردم قزاق، مسلمان ماندند. قزاق‌ها سنی مذهبند و پیرو مکتب حنفی و بین آنها صوفی‌گری رواج زیادی دارد.

شیعیان قزاقستان کجا ساکنند؟

در قزاقستان پشت کوه‌های تیان‌شان در ۱۲۰ کیلومتری پایتخت و در نزدیکی مرز قرقیزستان، شهر کوچکی به نام «مرکه» وجود دارد که معروف به «قم قزاقستان» است، شهری که مردم آن شیعیان ایرانی هستند و به زبان آذری حرف می‌زنند و هنوز چشم امید دارند تا روزی گروهی از مسوولان ایرانی بیایند و آنها را به سرزمین مادری‌شان ببرند.

سال‌ها قبل زمانی که  بخش شمالی آذربایجان از کشورمان جدا نشده بود، مردم آذربایجان در تمام منطقه پراکنده بودند و خیلی‌ها اقوام و فامیل‌هایی در باکو داشتند و خیلی از عشایر هم گوسفندهایشان را به آن سوی رود ارس می‌بردند، اما پس از توطئه‌های روس‌ها و جنگ‌هایی که در گرفت بخشی از سرمین ایران جدا شد، ولی هنوز هم بسیاری از مردم آذربایجان در دو سوی رود ارس با هم رفت‌وآمد داشتند تا اینکه در سال ۱۹۱۸ میلادی حکومت شوری مرز ایران را بست و بسیاری از ایرانیان در آن سوی مرز گرفتار شدند و به آنها اجازه داده نشد تا به کشورمان برگردند.

زن و مرد و پیر و جوان سال‌ها در پشت مرزهای بسته ماندند تا شاید روزی مرزها باز شود. در سرما و گرما با فقر و بدبختی زندگی کردند تا شاید روزی کسی برای نجات‌شان بیاید، ولی کسی نیامد. آنها ۲۰ سال پشت مرزها انتظار کشیدند و عاقبت حکومت شوروی که می‌ترسید این عده که هزاران نفر بودند دست به آشوب بزنند، در یک شب همه آنها را با دست‌های خالی سوار بر واگن‌های قطار کرد تا به هزاران کیلومتر آن طرف‌تر تبعید کند. بعد از روزها قطار از حرکت ایستاد و همه را پیاده کرد. آنها در منطقه نامعلومی پیاده شدند که بعدها معلوم شد قزاقستان است.

اکنون ۷۰ سال از روزی که هزاران نفر از مردم کشورمان را به قزاقستان تبعید کردند می‌گذرد. مردمی که جز کشاورزی و دامداری کاری نداشتند. در آن زمان مسلمان‌بودن و انجام مراسمات مذهبی جرم بود، اما این شیعیان باغیرت چند سال بعد در آن منطقه که مرکه نام داشت ،مسجدی را به‌صورت مخفیانه ساختند. مسجد را در انتهای کوچه‌ای باریک در میان چند خانه ساختند تا کسی جز خودشان از وجود آن با خبر نباشد. در همان مسجد بود که نماز می‌خواندند و در ایام محرم برای سیدالشهدا عزاداری می‌کردند.

سال‌ها بعد پیرمردی از شیعیان مرکه به مسافری از ایران گفته بود که آنها از عشایر منطقه مشکین‌شهر و بیله‌سوار بوده‌اند و سال‌هاست که چشم امید دارند تا عده‌ای از ایران بیایند و آنها را به کشورشان برگردانند.

حجت‌الاسلام والمسلمین لطف‌علی سلیمانی که از فعال‌ترین چهره‌های شیعی در آسیای مركزی است، به‌عنوان مبلغ در كشورهای قزاقستان و قرقیزستان به ترویج مكتب اهل بیت علیهم السلام و مدیریت فعالیت‌های تبلیغی شیعیان، مشغول است.

وی درباره چگونگی کشف شیعیان در منطقه مرکه قزاقستان، می‌گوید: «ما فعالیت‌های خود را در آسیای مركزی از حدود ۱۰ سال پیش آغاز كردیم. در آن زمان من به درخواست مسوولان سفارت ایران در بیشكك، به قرقیزستان رفته و سپس همراه آنها عازم شهر مركه، كه در مرز بین قزاقستان و قرقیزستان قرار دارد، شدیم. در آن زمان رفت و آمد بین این دو كشور بدون محدودیت صورت می‌گرفت و حتی ایرانی‌ها هم به‌راحتی بین این دو كشور رفت‌وآمد می‌كردند. علت رفتن ما به مركه این بود كه سفارت ایران در قرقیزستان اعلام كرده بود كه ما در آنجا شیعه كشف كرده‌ایم،‌ با وجود اینكه تصور نمی‌شد كه در آنجا شیعه‌ای سكونت داشته باشد.

كیفیت كشف شیعیان هم به این صورت بود كه شخصی در شهر مركه به سفارت ایران در بیشكك مراجعه كرده و زمان شروع محرم را پرسیده بود و هنگامی كه مسوولان سفارت از علت این پرسش جویا شدند، آنها خود را شیعه معرفی كرده و گفتند كه هر سال در ماه محرم به عزاداری می‌پردازند و بدین‌سان كار ما در قرقیزستان و قزاقستان شروع شد. در آن زمان، مردم آن منطقه هویت مذهبی خود را تحت تاثیر فعالیت‌های نظام كمونیستی شوروی از دست داده بودند».

وی می‌افزاید: «شیعیان با اینكه نسبت به مذهب خود تعصب داشتند و در مجالس اهل سنت شركت نمی‌كردند، از این امر مستثنی نبودند. به‌همین دلیل كار ما در اوایل بسیار سخت بود.

نظام كمونیستی شوروی سابق سخت‌گیری خاصی نسبت به علمای دینی و به ویژه علمای شیعه داشت و با آنها به‌شدت برخورد می‌كرد. به‌صورتی كه ما در بازدیدی كه از قبرستان یكی از مناطق شیعه‌نشین داشتیم، متوجه شدیم كه بعضی از مدفونین آن قبرستان از علمای شیعه بوده‌اند و حتی تعدادی از آنها در نجف به تحصیل پرداخته بودند، ولی همه این‌ها پس از مرگ‌شان معلوم می‌شد، چون اگر نظام كمونیستی به عالم مذهبی بودن كسی آگاهی می‌یافت، او را به وضع فجیعی شكنجه كرده و به قتل می‌رساند.

این مساله و مسائل دیگری از این قبیل باعث شده بود كه شیعیان هویت مذهبی خود را از دست بدهند. تنها سیمی كه آنها را به تشیع و مكتب اهل بیت علیهم السلام وصل می‌كرد، ‌عشق به امام حسین و حضرت ابوالفضل العباس علیهما السلام بود.

وقتی ما از علت شیعه‌بودن‌شان جویا می‌شدیم، از عشق آنها به امام حسین و حضرت ابوالفضل علیهما السلام باخبر می‌شدیم. اغلب آنها حتی نام پیامبر صلی الله علیه وآله وسلم و سایر امامان علیهم السلام را نمی‌دانستند و افراد انگشت‌شماری قادر به خواندن نماز بودند. شدت این دوری از مذهب به صورتی بود كه روحانی آنها كه در بیشكك زندگی می‌كرد، فقط قادر به خواندن سوره حمد، آن‌هم به صورت ناقص بود. همان مقدار كم را هم نه از روی خط عربی، بلكه از روی خط كریل كه خودشان نوشته بودند می‌خواند».

اکنون حدود ده‌ هزار شیعه در این منطقه زندگی می‌کنند و همه آن‌ها مقلد امام خمینی رحمة الله علیه هستند. در مسجد امام علی علیه السلام این شهر، تصویر بزرگی از امام خمینی رحمة الله علیه بر دیوار زده‌اند که اوایل پیروزی انقلاب یکی از اهالی مرکه که برای زیارت امام رضا علیه السلام به مشهد آمده بود، آن را تهیه کرده و برای مردم شهرش سوغات برده بود آنها سالها بود که امام خمینی رحمة الله علیه را می‌شناختند؛ از زمانی که نامه امام به گوباچف را شنیده بودند.

یکی از شیعیان مرکه می‌گوید: «ما از قدیم‏‌الایام و به پیروی از گذشتگان‌مان از آقا سید ابوالحسن اصفهانی تقلید می‏‌کردیم و به تقلید او باقی بودیم، چرا که تنها او را می‏‌شناختیم و به او عشق می‏‌ورزیدیم، تا اینکه در یکی از سال‌های خفقان، دوستی توضیح ‏المسائل امام خمینی رحمة الله علیه را به این منطقه رساند. ما نشسته و رساله امام را مو به مو با رساله آیت‌الله اصفهانی تطبیق کردیم و به این نتیجه رسیدیم که این دو از یک سرچشمه سیراب گشته‏‌اند و علم هر دوی آنها، علم آل محمد صلی الله علیه وآله وسلم است و احساس کردیم که در حال حاضر مرجع تقلید واقعی، امام خمینی است و در جمع عمومی اعلام کردیم که ما مقلد آقا شده‌ایم».

مرکه اکنون سه مسجد دارد و اگر مسافری از ایران قدم به این شهر بگذارد، فکر خواهد کرد که وارد یکی از شهرهای آذربایجان شده است. اینجا ایران کوچکی در دل قزاقستان است، اما کوچک‌ترین ارتباطی با ایران ندارد و حتی رادیوها هم در این منطقه نمی‌توانند شبکه‌های ایرانی را بگیرند.

روزهای محرم که می‌شود، همه شهر سیاه‌پوش می‌شود و دسته‌های عزاداری به راه می‌افتد، گویا که مرکه اردبیل است و فریاد «یا حسین» در آسمان شهر طنین می‌اندازد.

در این منطقه هنوز هستند کسانی که شناسنامه‌های ایرانی‌شان را به‌سختی نگه داشته‌اند و نگذاشته اند روس‌ها از آن‌ها بگیرند تا شاید زمانی شناسنامه‌های‌شان را به گروه‌های ایرانی نشان بدهند و بگویند که ما ایرانی هستیم.

زمانی که برف، کوه‌های تیان‌شان را سفیدپوش می‌کند و گرمای خورشید بی‌فروغ می‌شود هنوز قلب شیعیان مرکه به امید برگشتن به ایران می‌تپد.

منبع:  www.yjc.ir

این مطلب چقدر مفید بود؟

برای امتیاز دادن روی یک ستاره کلیک کنید!

میانگین امتیاز 0 / 5. تعداد آرا: 0

تاکنون رأی ثبت نشده است! اولین کسی باشید که این پست را ارزیابی می کنید

اخبار مرتبط

شیعیان فنلاند
شیعیان فنلاند

شیـعه على علیه‏ السلام:  قالَ أمیرُالمُؤمِنینَ علیه السلام: شیعَتُنا هُمُ الْعارِفُونَ بِاللّه ِ، العامِلُونَ بِأَمْرِاللّه ِ، أهْلُ الْفَضائِلِ، النّاطِقُونَ بِالصَّوابِ، مَأکُولُهُمْ الْقُوتُ، وَ مَلْبَسُهُم الاِقْتِصادُ وَ مَشیُهُمُ التَّواضُعُ. امیرمومنان علیه السلام فرمودند: شیعیان ما، تنها عارفان به خدا و عمل کنندگان دستورات الهى، اهل فضیلت، سخن سرایان به مطالب درست، هستند. خوراک آنان، به اندازه […]

۱ تیر ۱۴۰۰
1354
بیشتر بدانید
مراکز عمده تجمع شیعیان فرانسه
مراکز عمده تجمع شیعیان فرانسه

لبنانی‌ها (الغدیر) … لبنان، پایگاه عمده فرانسه در منطقه خاورمیانه و پل ارتباطی آنان با جهان تشیع بوده است، گرچه آنان بیشتر با مارونی‌ها در ارتباط بوده‌اند. موج مهاجرت لبنانی‌ها در دهه‌های اخیر، پس از جنگ‌های داخلی لبنان بوده است… در سالیان اخیر این جماعت، محلی را در حومه شرقی پاریس (Montreuil) خریداری کرده و […]

۳۱ خرداد ۱۴۰۰
1620
بیشتر بدانید
شیعیان فرانسه
شیعیان فرانسه

شیعه ممتاز: عَنِ الإمامْ أبى عَبْدِاللّه علیه السلام قالَ: إنّا نُحِبُّ مِنْ شیعَتِنا مَنْ کانَ عاقِلاً، فَهِما، فَقیها، حَلیما، مُداریا، صَبُورا، صَدُوقا، وَفیّا. امام صادق علیه السلام فرمودند: ما، شیعه‌اى را که عاقل و فهیم و دانا و بردبار و مدارا کننده و شکیبا و راستگو و وفادار باشد، به یقین دوست داریم. درباره فرانسه فرانسه، کشوری […]

۳۰ خرداد ۱۴۰۰
1174
بیشتر بدانید

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

یازده + دو =