پایگاه علمی، فقهی و اطلاع رسانی

×
×

امام‌علی‌النقی‌الهادی‌علیه‌السلام

0
(0)
۱۶ بهمن ۱۴۰۰
1970

حضرت امام هادی علیه‌السلام در جمع تعدادی از اصحاب خود نشسته بودند، ناگهان آیه استرجاع (إنّا لله و إنّا إلیه راجعون) را بر زبان جاری ساختند!

حاضران دلیل خواندن ناگهانی این آیه شریفه را پرسیدند؛ حضرت چنین بیان داشتند که پدرشان یعنی حضرت جواد الائمه علیه‌السلام به شهادت رسیده اند. در این جا بود که برای اصحاب این سوال پدید آمد که آیا علی بن محمد علیه‌السلام با علم غیب متوجه شهادت پدرشان شده اند یا به شیوه دیگر؟

این پرسش را با حضرتش در میان گذاشتند و پاسخ شنیدند که از شدت تواضعی که در درون خودم احساس کردم متوجه شدم که با شهادت پدرم به مقام امامت رسیده ام.

از این حکایت می توان چنین برداشت کرد که مسؤولان امروزه هم باید با رسیدن به مقام و منصب، تواضع بیشتری در خود نسبت به زمان عادی احساس کنند و این تواضع را در عمل نیز نشان دهند.

امام هادی علیه‌السلام

علی بن محمد علیه‌السلام:

علی بن محمد مشهور به امام هادی یا امام علی النقی علیه‌السلام، دهمین امام شیعیان و فرزند امام جواد علیه‌السلام هستند. ایشان از ۲۲۰ تا ۲۵۴ق به مدت ۳۳ سال، امامت را به عهده داشتند.

امام هادی با چند تن از خلفای عباسی از جمله متوکل همزمان بود و بیشتر سال‌های امامت را در سامرا تحت نظارت حاکمان عباسی گذراندند.

زندگی نامه:

حضرت امام هادی علیه‌السلام در نیمه ماه ذی الحجه سال ۲۱۲ ق (به روایتی دیگر در ۵ رجب) در شهر صریا (واقع در مدینه) دیده به جهان گشودند.۱پدر ایشان حضرت امام محمدتقی جوادالائمه علیه‌السلام و مادرشان بانویی فاضله و عفیفه به نام سمانه مغربیه است.

نام مبارک ایشان علی از القابشان هادی، نقی، عالم، فقیه، امین، موتمن، طیب و متوکل؛ و کنیه شان ابوالحسن می باشد. که به ایشان ابوالحسن ثالث می گفتند.۲

از زندگی امام جواد، امام هادی و امام عسکری در مقایسه با دیگر ائمه شیعه، اطلاعات چندانی وجود ندارد. برخی از پژوهشگران عمر کوتاه این امامان، محصور بودن آنان و غیرشیعی بودن نویسندگان کتب تاریخ در آن روزگار را از علل آن دانسته‌اند.

اوضاع سیاسی عصر امام هادی علیه‌السلام:

امام هادی علیه‌السلام در سال ۲۲۰ و در پی شهادت امام جواد علیه‌السلام در سن ۶ یا ۸ سالگی به امامت ‌رسیدند. دوره امامتشان در زمان چند تن از خلفای عباسی بود که به ترتیب زمان، عبارت‌اند از:

معتصم، واثق، متوکل، منتصر، مستعین، پسر عموی منتصر و معتز!

آن حضرت ۱۳ سال اول امامت خود را در مدینه سپری نمودند و ضمن بهره رسانی معنوی و علمی به شیعیان، به امور آنان رسیدگی می کردند؛

تا این که متوکل (خلیفه ی وقت) که در دشمنی با ائمه اطهار علیهم‌السلام مشهور بود، به خاطر هراسی که از نفوذ و محبوبیت امام در جامعه داشت ایشان را از مدینه به سامرا فراخواند!

متوکل احساس می کرد که باید امام را از نزدیک تحت نظر بگیرد. پس از هجرت امام به سامرا، اگرچه ایشان ظاهرا آزاد بودند؛ اما «متوکل» منزلشان را طوری انتخاب کرده بود که همواره تحت نظر باشند. او به طور مرتب دستور تفتیش منزل ایشان را صادر می کرد و تمام دیدارها و رفت و آمدها توسط نیروهای حکومتی کنترل می شد.

او علویان را در محاصره ی اقتصادی قرار داده بود. اکثر سادات جلیل القدر آن زمان را دستگیر و زندانی کرده بود. از هولناکترین اقدامات او در دوره ی حکومتش، انهدام و تخریب مرقد امام حسین علیه‌السلام بود.

اوضاع معیشتی مردم و خصوصا علویان در زمان خلفای عباسی مخصوصا متوکل و بقیه ی خلفای هم عصر امام هادی علیه‌السلام، بسیار دشوار بود زیرا آنان بیت المال مسلمین را صرف خوشگذرانی هایی می کردند که به گواهی تاریخ، هزینه‌های مربوط به آنها بی سابقه بوده است.

فعالیت‌های امام علیه‌السلام:

امام هادی علیه‌السلام با این که شدیدا تحت نظر بودند، اما از پای ننشستند و فعالیت های خود را به شیوه ای مطابق اوضاع زمان خویش به پیش بردند.

از مهمترین فعالیت های ایشان این بود که به مردم از راه های گوناگون آگاهی داده و منصب امامت و مقام علمی خود را در طی سخنان خویش و در مناظرات و پرسش و پاسخ های علمی، آشکار کرده و تثبیت کنند. همچنین عدم مشروعیت حکومت بنی عباس را تبیین می کردند.

یکی دیگر از محورهای فعالیت امام، آماده کردن مردم و شیعیان نسبت به غیبت حضرت مهدی عجل‌الله‌تعالی‌فرجه‌الشریف بود.

از دیگر فعالیتهای امام؛ برخورد امام با فرقه‌ها و مکاتب زمان خود از جملع غالیان(فرقه افراطی شیعه)، پاسخگویی به شبهات مخالفان و پشتیبانی معنوی و مادّی شیعیان بود.

سازمان وکالت:

میان امام هادی (علیه‌السلام) و شیعیان عراق، یمن، مصر و نواحی دیگر نیز رابطه برقرار بود.

کسانی به عنوان وکالت از طرف امام رضا ،امام جواد و امام هادی علیهم‌السلام کار ایجاد و تنظیم ارتباط میان امام و شیعیان را بر عهده داشتند، علاوه بر جمع‌آوری خمس و ارسال آن برای امام، در معضلات کلامی و فقهی نیز، نقش سازنده‌ای داشته و در جا انداختن امامت امام بعدی، موقعیت محوری در منطقه خود داشتند.

این سازمان کاربرد موثری در پیشبرد مقاصد امامان علیهم‌السلام داشت.

وکلای ائمه علیهم‌السلام بیش‌تر به وسیله نامه، آن هم توسط افراد مطمئن با امام در رابطه بودند.

تربیت شاگردان:

دوران زندگی امام هادی علیه‌السلام، هرچند عصر اختناق و استبداد بود؛ اما آن حضرت در همان شرایط نامساعد، راویان و محدثان و بزرگانی از شیعه را تربیت کردند، علوم و معارف اسلامی را به آنان آموزش دادند.

شیخ طوسی (رحمة‌الله‌علیه)، دانشمند نام‌دار اسلامی، تعداد شاگردان و اصحاب حضرت را در زمینه‌های مختلف علوم اسلامی، بیش از ۱۸۰ نفر می‌داند.۳

در میان شاگردان امام، چهره‌های درخشان علمی و معنوی و شخصیت‌های برجسته‌ای، مانند:فضل بن شاذان، علی بن مهزیار اهوازی دورقی، ایوب بن نوح،  احمد بن محمد بن عیسی اشعری قمی، به چشم می‌خورند.

برخی از ایشان شاگرد ائمه دیگر نیز بوده و دارای آثار و تألیفات ارزشمند در زمینه‌های مختلف علوم اسلامی هستند.

زیارت جامعه کبیره؛ میراث ماندگار:

زیارت جامعه کبیره از زیارتنامه‌های مهم شیعیان است که از طرف امام هادی علیه‌السلام در پاسخ به درخواست یکی از شیعیان نگاشته شده است. مضمون زیارتنامه باورهای شیعه درباره امامت، مقام ائمه اطهار علیهم‌السلام و وظایف شیعیان در مقابل آنهاست. عالمان شیعه، شرح‌های فراوانی بر زیارت جامعه نوشته‌اند.

شیخ صدوق آن را از طریق محمد بن اسماعیل برمکی از موسی بن عبدالله نخعی و او از امام هادی علیه‌السلام نقل کرده است.

این زیارت نامه در واقع توصیف بلند و بلیغی از جوانب گوناگون اصل امامت است که از نظر شیعه استمرار دین، منوط به اعتقاد و تمسک به این اصل است.

از دیگر زیارات بر جای مانده از امام هادی علیه‌السلام، زیارت غدیریه است که محور زیارت، تولی و تبری و محتوای آن بیان فضائل امام علی(ع) است.۴

شهادت امام هادی علیه السلام:

آن حضرت در در ۳رجب سال ۲۵۴ه.ق، در سامرا به شهادت رسیدند. در مورد شهادت امام هادی علیه السلام و قاتل آن حضرت اختلاف است: برخی معتمد عباسی را قاتل آن حضرت میدانند (یعنی این واقعه در زمان خلافت معتمد رخ داده است) و به عقیده ی برخی دیگر معتز عباسی، فرمان قتل آن بزرگوار را صادر و معتمد آن را اجرا کرد.

پس از شهادت، امام حسن عسکری علیه‌السلام بر پیکر مطهر پدر خویش نماز گزاردند و پس از تشییع جنازه، ایشان را در منزل خویش به خاک سپردند.

مزار امام هادی در سامرا که به دلیل دفن ایشان و فرزندشان امام حسن عسکری علیه‌السلام، حرم عسکریین خوانده می‌شود، از زیارتگاه‌های شیعیان در عراق است.

حرم عسکریین در سال‌های ۱۳۸۴ و ۱۳۸۶ش طی حملات تروریستی تخریب شد. ستاد عتبات عالیات ایران آن را بازسازی کرده است.

امام هادی علیه السلام

سامرا، حرم عسکریین علیهاالسلام

منابع:

۱- الارشاد،شیخ مفید،ج۲؛ مناقب آل ابی‌طالب، ابن شهرآشوب،ج۴.

۲- بحار الأنوار، علامه مجلسی،ج۵۰.

۳- رجال الطوسی، شیخ طوسی.

۴- مرحوم شیخ عباس قمی، در «هدیه‏الزائرین‏»، در زمینه اتقان سند و استحکام صدور این زیارت می ‌نویسد: شیخ جلیل محمد بن المشهدى یکى از بزرگان علما است. وی در مزار کبیر براى این زیارت شریف، سند بسیار معتبرى ذکر نموده که‏ کمتر خبرى به قوت سند او می‌رسد… .

نظرات ارزشمند شما، ما را در بهبود کیفیت مطالب یاری خواهد کرد.

این مطلب چقدر مفید بود؟

برای امتیاز دادن روی یک ستاره کلیک کنید!

میانگین امتیاز 0 / 5. تعداد آرا: 0

تاکنون رأی ثبت نشده است! اولین کسی باشید که این پست را ارزیابی می کنید

اخبار مرتبط

متن

انیس النفوس
انیس النفوس

شناخت مختصری از زندگانی امام رضا حضرت علی بن موسی‌ الرضا علیه‌ السلام در روز یازدهم ذیقعده سال ۱۴۸ هجری دیده به جهان گشودند.۱پدرشان امام کاظم و مادرش بانویی با فضیلت به نام «تُکْتَمْ» بود که پس از تولد حضرت، از طرف امام کاظم علیه‌ السلام، «طاهره» نام گرفت.۲ کنیه ایشان «ابوالحسن» و لقبشان «رضا» […]

۲۰ خرداد ۱۴۰۱
55882
بیشتر بدانید
آئین زیارت
آئین زیارت

عمریست هر از چند گاهی به زیارت قبور ائمه علیهم‌ السلام قدم می‌ گذاریم در جستجوی یک راز نهانی! امیدواریم دریچه‌ای به قلب مکدرمان گشوده شود و جلوه‌ ای آسمانی و الهی بر سینه مان حلول یابد. از سویی نفَس اولیای الهی چراغ راهی است که می‌ توان با استمداد از آن راه را از […]

۱۸ خرداد ۱۴۰۱
14009
بیشتر بدانید
سید امیر احمد، شاهچراغ
سید امیر احمد، شاهچراغ

  حضرت سيد امير احمد علیه‌ السلام ملقب به شاهچراغ و سيد السادات الاعاظم، فرزند بزرگوار امام موسی كاظم علیه‌السلام هستند. پسران امام هفتم علیه‌ السلام بنا به مشهور نوزده نفر می‌ باشند. حضرت احمد بن موسی و محمد بن موسی علیهما السلام از یک مادر که، ام احمد، خوانده می‌ شد متولد گردیدند. فضائل […]

۱۵ خرداد ۱۴۰۱
10381
بیشتر بدانید

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

20 − هشت =