پایگاه علمی، فقهی و اطلاع رسانی

×
×

امام‌صادق(ع)و‌مهندسی‌فرهنگ

5
(2)
۱۳ اسفند ۱۳۹۹
2389

 

بررسی تاریخی جایگاه امام صادق علیه السلام در مهندسی فرهنگ و تمدن اسلامی

نویسندگان:

عباس رهبری، عضو هیئت علمی گروه الهیات و معارف اسلامی دانشگاه فرهنگیان شهید مدرس کردستان

حسین خسروی، عضو هیئت علمی گروه تاریخ و تمدن ملل اسلامی دانشگاه آزاد خمین

سهراب اسلامی، عضو هیئت علمی گروه الهیات و معارف اسلامی دانشگاه آزاد اراک

چکیده:

بعد از رحلت پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلّم نقش ائمه علیهم السلام در رهبری سیاسی جامعه نادیده گرفته شد ولی رهبری فکری، علمی و معنوی آنان هیچگاه زایل نشد و با وجود مخالفت حاکمان با هر گونه فعالیت آنان در میان رهبران فکری جامعه اسلامی، آن بزرگواران بیشترین نقش را در هدایت فکری و فرهنگی جامعه داشتند و بیشتر از هر کس دیگری در پدید آمدن و توسعه زمینه های تمدن اسلامی نقش ایفا کردند.

امامان شیعه با روش های مبتنی بر وحی، تأثیر بزرگی در شکوفایی تمدن اسلامی داشته اند همچون مکتب اقتصادی اسلام که بر اساس تعالیم آن ها شکل گرفته است.

در خصوص فرهنگ اسلامی پیامبر صلی الله علیه و آله و سلّم برای جایگزینی فرهنگ جدید اسلامی به جای فرهنگ عرب جاهلی با مشکلات زیادی روبرو بودند.

از طرفی بروز مشکلات داخلی نیز نگذاشت تا پایه های این فرهنگ به صورت فراگیر مستحکم شده و به سرزمین های دیگر منتقل گردد. با تشکیل حکومت اسلامی در مدینه، نخستین گام در مدنیت اسلامی نیز برداشته شد و با گسترش اسلام و در طی فتوحات اسلامی در سده های بعد، مرز این فرهنگ و تمدن مرزهای حجاز را نیز در نوردید.

وجود اندیشه های نو و دانشی قوی لازمه ساختن تمدن بوده و امری اجتناب ناپذیر است و بدون آن تمدن قوام لازم را نمی یابد.

ائمه علیهم السلام به عنوان پیشگامان حرکت اسلامی و داعیه داران فرهنگ اصیل دینی به دلیل درک عمیق و دقیق از ارکان فرهنگ اسلامی و با تفسیر صحیح آن ها علاوه بر تقویت پایه های فرهنگ اسلامی، آن را از تحریف و انحراف مصون داشته و با تعلیم علوم نزد خود و تربیت شاگردانی ممتاز در علوم و فنون زمان، بر غنای آن افزودند.

نقش امام صادق علیه السلام در تمدن سازی اسلامی

در گسترش تمدن اسلامی نقش ائمه علیهم السلام بسیار پررنگ است و هر کدام از ایشان بسته به حیات سیاسی و اجتماعی خود و فضای زندگی آن ها نقش در شکل گیری و در نهایت گسترش تمدن اسلامی داشته اند.

در این میان امام صادق علیه السلام در شکل گیری و مهندسی تمدن اسلامی نقشی بنیادی و اساسی داشته اند و این موضوع از زوایای مختلف قابلیت شناخت بیشتری دارد.

در مهندسی تمدن باید منظومه باورها، ارزش ها و رفتارهای موجود در عرصه تمدنی را بازشناخت تا از طریق آن چالش ها، تعارض ها، انحطاط ها، انتقادها و نیز قوت ها شناخته شود و مبتنی بر تمدن آرمانی به دست آمده از کتاب و سنت بتوان تمدن هدف را شناسایی و در هر مرحله تکامل تمدنی، تمدن هدف را به تمدن آرمانی نزدیک نمود.

اهتمام و توجه امام صادق علیه السلام به عقلانیت و خرد ورزی، علم، اخلاق سیاسی، دین محوری و کرامت انسانی باعث شد این موارد اثرگذار در تمدن اسلامی نهادینه گردد.

تلاش های بی وقفه امام صادق علیه السلام که در روزهای آغازین تمدن اسلامی صورت گرفته هنوز به روشنی مورد بررسی و تحلیل قرار نگرفته است. در این راستا لازم است از بعد تاریخی، جایگاه و نقش ایشان در مهندسی فرهنگ و تمدن اسلامی مورد بررسی قرار گیرد.

برای مطالعه بیشتر رجوع شود به فصلنامه علمی پژوهشی فقه و تاریخ تمدن، شماره ۶۱، تابستان ۱۳۹۸.

فایل PDF مقاله: بررسی تاریخی جایگاه امام صادق علیه السلام در مهندسی فرهنگ و تمدن اسلامی

این مطلب چقدر مفید بود؟

برای امتیاز دادن روی یک ستاره کلیک کنید!

میانگین امتیاز 5 / 5. تعداد آرا: 2

تاکنون رأی ثبت نشده است! اولین کسی باشید که این پست را ارزیابی می کنید

اخبار مرتبط

اشتغال اطفال
اشتغال اطفال

  بایسته ها و آثار تربیتی اشتغال اطفال از دیدگاه اسلام نویسندگان: حسین جاور، استادیار دانشگاه تهران فاطمه منظمی، کارشناسی ارشد دانشگاه تهران چکیده: مخاطرات پدید آمده در جوامع، به دنبال اشتغال اطفال، محققان را بر آن داشته تا به ممنوعیت کلی اشتغال اطفال بپردازند و به دیگر جنبه های آن کمتر توجه کنند. با […]

۲۴ خرداد ۱۴۰۰
781
بیشتر بدانید
فرهنگ‌خطرپذیری‌در‌بیانات‌رهبری
فرهنگ‌خطرپذیری‌در‌بیانات‌رهبری

  ارائه الگوی توسعه فرهنگ خطرپذیری سازمان های دفاعی بر اساس بیانات فرماندهی معظم کل قوا (مد ظلله العالی) نویسندگان: ناصر عسگری، استادیار دانشگاه علوم و فنون هوایی شهید ستاری مهدی خیر اندیش، دانشیار دانشگاه علوم و فنون هوایی شهید ستاری اسفندیار دشمن زیاری، استادیار دانشگاه آزاد اسلامشهر حسین نامدار، عضو هیئت علمی دانشگاه علوم […]

۲۲ خرداد ۱۴۰۰
1824
بیشتر بدانید
تبیین‌ولایت‌در‌نامه‌های‌علوی
تبیین‌ولایت‌در‌نامه‌های‌علوی

  «تبیین ولایت» درون مایه نامه های امام علی علیه السلام به مردم بر اساس روش تحلیل محتوای کیفی نویسندگان: زینب نریمانی، دانشجوی دکترای زبان و ادبیات عرب دانشگاه تهران علی‌باقر طاهری نیا، استاد گروه زبان و ادبیات عرب دانشگاه تهران چکیده: ولایت از اساسی ترین مسائل اسلام است. اتمام نعمت چه نعمت های مادی […]

۱۱ خرداد ۱۴۰۰
1909
بیشتر بدانید

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

5 × 4 =